درسنامه آموزشی علوم تجربی کلاس سوم
درس 2: خوراکیها
رضا و آرش میخواهند با همکلاسیهای خود در طبیعت گردش کنند. آنها قرار گذاشتهاند که خوراکیهای سالم با خود بیاورند. آنها در اینباره با هم گفتوگو کردند.
رضا پرسید:
- از کجا میتوانیم بفهمیم کدام خوراکی سالمتر است؟ چطور بدانیم که بهتر است چه چیزهایی بخوریم؟
معلّم گفت:
- خوراکیهایی که میخوریم را میتوان به چند گروه تقسیم کرد. ما باید تلاش کنیم در هر روز از همهی گروههای موادّ غذایی چیزهایی بخوریم.
معلّم سپس به بچّهها تصویر بشقاب سلامت را نشان داد و گفت بشقاب سلامت به ما نشان میدهد بهتر است هر روز چه مقدار از هر گروه موادّ غذایی بخوریم؛ مثلاً از گروه میوهها و سبزیها بیشتر استفاده کنیم و از گروه چربیها کمتر.
شما از دیدن تصویر بشقاب سلامت چه نتیجههایی میگیرید؟
فعّالیت (صفحهی 15 کتاب درسی)
غذاهایی که میخوریم، معمولاً مخلوطی از چند گروه موادّ غذایی هستند. چند غذایی را که دوست دارید انتخاب و مشخص کنید که از کدام گروههای موادّ غذایی تشکیل شدهاند؟ نتیجه را در جدول زیر بنویسید.
| شماره | نام غذا | مواد اصلی تشکیل دهنده | گروههای موادّ غذایی آن |
|---|---|---|---|
| 1 | آش رشته | سبزی، حبوبات، رشته، کشک | |
| 2 | کوکو سبزی | سبزی، تخم مرغ، روغن | |
| 3 | |||
| 4 |
فعّالیت (صفحهی 15 کتاب درسی)
به مدّت سه روز خوراکیهایی که میخورید را در جدول یادداشت کنید.
| روز | صبحانه | ناهار | شام | میان وعدهها |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||
| 2 | ||||
| 3 |
آیا برنامهی غذایی شما در طول این سه روز، برنامهی مناسبی بوده است؟
برای پاسخ به این پرسش مشخص کنید هریک از خوراکیهایی که خوردهاید مربوط به کدام گروه موادّ غذایی است. سپس در خانهی مناسب از جدول زیر، یک چوب خط رسم کنید.
| گروه گوشتها، تخم مرغ و حبوبات |
|
| گروه غلات و سیب زمینی |
|
| گروه میوهها و سبزیها |
|
| گروه شیر و لبنیات |
|
| گروه چربیها |
|
جدول بالا را با بشقاب سلامت مقایسه کنید و به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
- کدامیک از گروههای موادّ غذایی را کمتر از بقیه مصرف کردهاید؟
- آیا فکر میکنید برنامهی غذایی مناسبی دارید؟
جمع آوری اطّلاعات (صفحهی 17 کتاب درسی)
هر گروه از موادّ غذایی، بعضی نیازهای بدن ما را برآورده میکند. دانشآموزان کلاس در اینباره اطّلاعات زیر را جمعآوری کردهاند.
| گروه موادّ غذایی | فایده |
|---|---|
| گروه گوشتها، تخممرغ و حبوبات | این غذاها به رشد ما کمک میکنند. |
| گروه چربیها | به ما انرژی میدهند. |
| گروه میوهها و سبزیها | میوهها و سبزیها دارای ویتامین هستند. ویتامینها برای سلامتی و درست کار کردن بدن لازماند. |
| گروه غلات و سیب زمینی | این غذاها به ما انرژی میدهند و بعضی ویتامینها و مواد لازم را به بدن ما میرسانند. |
| گروه لبنیات | این غذاها باعث محکم شدن استخوانها میشوند و بدن را مقاوم میکنند. |
شما هم با انجام این فعّالیت اطّلاعات بیشتری دربارهی گروههای موادّ غذایی جمعآوری کنید.
به نظر شما کمبود گروه میوهها و سبزیها ممکن است برای ما چه ضررهایی داشته باشد؟
برای این که سالم بمانیم، علاوه بر غذایی که میخوریم به مقدار مناسبی آب نیز نیاز داریم؛ همچنین انجام فعّالیتهای ورزشی مناسب به سلامت ما کمک میکند.
رضا و آرش در کلاس علوم دربارهی فعّالیتهایی که انجام داده بودند، با همکلاسیهای خود گفتوگو کردند.
بچّهها از معلّم پرسیدند:
- با توجّه به چیزهایی که یاد گرفتیم خوراکی سالم چیست؟ چطور میتوانیم بفهمیم کدام خوراکی سالمتر است؟
معلّم گفت:
- برای این که پاسخ این پرسش را پیدا کنید، فردا تعدادی خوراکی بستهبندی شده با خود به کلاس بیاورید. این بستهها میتوانند شامل انواع خوراکیها، نوشیدنیها و موادّ غذایی باشند.
فعّالیت (صفحهٔ 18 کتاب درسی)
چند خوراکی بستهبندی شده جمعآوری کنید و سپس سه خوراکی را که به نظرتان از بقیه سالمتر هستند، انتخاب کنید. دلیل خود را برای این انتخاب بنویسید.
دانشآموزان خوراکیهای بستهبندی شده را به کلاس علوم آوردند. معلّم از آنها خواست به برچسب سیب سلامت که روی بستهبندیها قرار دارد توجّه کنند. سپس بچّهها با راهنمایی معلّم جدول زیر را برای خوراکیهایی که انتخاب کرده بودند، کامل کردند:
| خوراکی انتخاب شده | نمک | قند | چربی |
|---|---|---|---|
| پنیر | زرد | سبز | سبز |
معلّم گفت:
- اگر روی برچسب سیب سلامت، یک سطر قرمز یا دو سطر رنگِ زرد باشد، یعنی باید در مصرف آن خوراکی احتیاط کرد.
آیا خوراکیهایی که در فعّالیت قبل انتخاب کرده بودید، سالم هستند و مصرف زیاد آنها مشکلی ایجاد نمیکند؟
رضا از معلّم پرسید:
- در بستهبندی بعضی خوراکیها مواد نگه دارنده و مواد افزودنی نوشته شده است. اینها چه معنی دارند؟
آرش پرسید:
- من دو تاریخ متفاوت روی بستهبندیها دیدهام. معنی این تاریخها چیست؟
گفتوگو (صفحهی 20 کتاب درسی)
شما هم با هم کلاسی ها و معلّم خود درباره ی پرسش های رضا و آرش گفت وگو کنید.
- چربیها باید در ظرفهایی با در بسته نگهداری شوند.
- گوشت، ماهی، باید در جای خیلی سرد نگهداری شوند.
- تخممرغ، لبنیّات، سبزیها و میوهها در جای خشک و خنک مانند یخچال نگهداری شوند.
- حبوبات، بیسکویت، ماکارونی، نان و برنج باید در جای خشک و خنک نگهداری شوند.
گفتوگو (صفحهی 21 کتاب درسی)
با توجّه به مطالبی که در این درس آموختهاید، دربارهی سلامت خوراکیهای زیر در گروه خود گفتوگو کنید و نتیجهی آن را به کلاس گزارش دهید.
صبحانه
ناهار
شام
ایستگاه فکر (صفحهی 22 کتاب درسی)
به نظر شما چه عواملی میتواند باعث شود که بعضی افراد نتوانند برنامهی غذایی سالمی داشته باشد؟
فعّالیت (صفحهی 22 کتاب درسی)
یکی از رسمهای ما ایرانیان، درست کردن بعضی خوراکیها به مناسبتهای گوناگون است؛ مثلاً برای سال نو و جشن نوروز سمنو میپزیم. دربارهی این رسمها و خوراکیهای مخصوصِ آنها با بزرگترها گفتوگو کنید و اطّلاعات به دست آمده را در کلاس گزارش دهید.
