درسنامه آموزشی فصل چهارم ریاضی کلاس ششم
درس 4: تقارن و مختصات
فعالیت (صفحهٔ 80 کتاب درسی)
1- الف) مختصات نقطهی «آ» را بنویسید.
$=\left[ \begin{matrix}1 \\4 \\\end{matrix} \right]$ آ
ب) قرینهی نقطهی «آ» را نسبت به محور تقارن قرمز پیدا کنید.

پ) مختصات قرینهی نقطهی «آ» را بنویسید.
$=\left[ \begin{matrix}7 \\4 \\\end{matrix} \right]$ قرینهی «آ»
ت) چه رابطهای بین مختصات نقطهی «آ» و مختصات قرینهی نقطهی «آ» وجود دارد؟ توضیح دهید. عرض هر دو نقطه با هم برابر است.
2- الف) مختصات نقطههای «آ» و «ب» را بنویسید.
$=\left[ \begin{matrix}2 \\5 \\\end{matrix} \right]$ آ
$=\left[ \begin{matrix}0 \\3 \\\end{matrix} \right]$ ب
ب) قرینهی پاره خطّ «آ ب» را نسبت به خطّ تقارن رسم کنید.

پ) مختصات قرینهی نقطههای «آ» و «ب» را بنویسید.
$=\left[ \begin{matrix}6 \\5 \\\end{matrix} \right]$ قرینهی آ
$=\left[ \begin{matrix}8 \\3 \\\end{matrix} \right]$ قرینهی ب
3- الف) مختصات رأسهای مثلّث «آ ب پ» و قرینهی آن نسبت به خطّ قرمز رنگ را بنویسید.
$\left[ \begin{matrix}1 \\4 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\6 \\\end{matrix} \right]$ : مثلث «آ ب پ»
$\left[ \begin{matrix}9 \\4 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}7 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}7 \\6 \\\end{matrix} \right]$ : قرینهی مثلث «آ ب پ»
ب) چه رابطهای بین مختصات رأسهای شکل و قرینهی آن وجود دارد؟ عرض هر نقطه با عرض قرینهی آن برابر است.

کار در کلاس (صفحهٔ 80 کتاب درسی)
1- در صفحهی شطرنجی زیر، قرینهی هر شکل را مانند نمونه نسبت به محور تقارن داده شده رسم کنید.

2- در کار در کلاس 1، مختصات رأسهای هر شکل و قرینهی آن نسبت به خطّ قرمز رنگ را بنویسید.
$\left[ \begin{matrix}2 \\5 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}4 \\5 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}4 \\6 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}5 \\6 \\
\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\7 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}1 \\6 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}2 \\6 \\\end{matrix} \right]$ : شکل (1)
$\left[ \begin{matrix}2 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}4 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}4 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}5 \\2 \\
\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\1 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}1 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}2 \\2 \\\end{matrix} \right]$ : قرینهی شکل (1)
$\left[ \begin{matrix}10 \\5 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}14 \\5 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}12 \\7 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}12 \\6 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}10 \\6 \\\end{matrix} \right]$ : شکل (2)
$\left[ \begin{matrix}10 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}14 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}12 \\1 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}12 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}10 \\2 \\\end{matrix} \right]$ : قرینهی شکل (2)
$\left[ \begin{matrix}17 \\1 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}19 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}21 \\1 \\\end{matrix} \right]$ : شکل (3)
$\left[ \begin{matrix}17 \\7 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}19 \\5 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}21 \\7 \\\end{matrix} \right]$ : قرینهی شکل (3)
3- چه رابطهای بین مختصات رأسهای شکل و مختصات رأسهای قرینهی آن وجود دارد؟ طول هر نقطه و قرینهی آن با هم برابر است.
فعالیت (صفحهٔ 81 کتاب درسی)
1- در شکلهای زیر، خطّ قرمز، خطّ تقارن است. جاهای خالی را پر کنید.


تمرین (صفحهٔ 82 کتاب درسی)
1- اگر یک چهار ضلعی به مختصات رأسهای $\left[ \begin{matrix}5 \\2 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}4 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}1 \\3 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}1 \\2 \\\end{matrix} \right]$،2 واحد به سمت راست و 5 واحد به سمت بالا رود، چه تغییری در مختصات رأسهای این چهارضلعی به وجود میآید؟
طول 2 واحد زیاد میشود.
عرض 5 واحد زساد میشود.
$\left[ \begin{matrix}7 \\7 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}6 \\8 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\8 \\\end{matrix} \right],\left[ \begin{matrix}3 \\7 \\\end{matrix} \right]$
2- الف) مختصات نقاط داده شده در مستطیل رو به رو را بنویسید.
ب) مختصات مرکز تقارن مستطیل را پیدا کنید.
مرکز تقارن نقطهی وسط هر نقطه و قرینهی آن است یعنی مختلف آن میانگین مختصات آن نقطه و قرینهی آن است. پس کافی است طول نقطه و قرینه آن را جمع و تقسیم بر 2 کنیم و برای عرض نیز همین کار را انجام دهیم.

3- الف) در صفحهی شطرنجی زیر، قرینهی هر شکل را نسبت به محور تقارن داده شده رسم کنید.
ب) مختصات نقاط قرینهی هر شکل را بنویسید.
