درسنامه آموزشی فصل چهارم ریاضی کلاس ششم
درس 2: دوران
سال قبل با مفهوم چرخش یا دوران آشنا شدید. هر یک از شکلهای زیر، حول یک نقطه (مرکز دوران) دوران میکنند.

فعالیت (صفحهٔ 70 کتاب درسی)
یک ورق کاغذ شفّاف را روی مربّع زیر قرار دهید. تصویر مربّع را روی آن رسم کنید. با استفاده از نوک مداد، کاغذ شفّاف را حول مرکز دوران 90 درجه، در جهت عقربههای ساعت بچرخانید. آیا تصویر، روی شکل منطبق میشود؟ توضیح دهید. بله


کار در کلاس (صفحهٔ 71 کتاب درسی)
فعّالیت صفحهی قبل را برای شکلهای زیر انجام دهید.
|
بعد از 360 درجه چرخش
|
بعد از 270 درجه چرخش
|
بعد از 180 درجه چرخش
|
بعد از 90 درجه چرخش
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
آیا شکل به حالت اوّل باز میگردد؟
فعالیت (صفحهٔ 71 کتاب درسی)
1- یک کاغذ شفّاف روی شکل «الف» قرار دهید و این شکل را روی آن بکشید. با کمک نوک مداد، کاغذ شفّاف خود را حول «م» که به آن مرکز دوران میگوییم در جهت عقربههای ساعت، 90 درجه بچرخانید. تصویر شکل «الف» روی شکل «ب» قرار میگیرد. اکنون شکل «ب» را حول مرکز دوران، 90 درجه در جهت عقربههای ساعت بچرخانید و آن را شکل «پ» بنامید. آیا شکل «پ» قرینهی شکل «الف»، نسبت به نقطهی «م» است؟ پاسخ خود را توضیح دهید.
بله چون در واقع شکل را $180{}^\circ $ نسبت به نقطهی «م» چرخاندهایم.

2- میخواهیم به کمک کاغذ شفّاف، شکل روبه رو را حول نقطهی «م» به اندازهی 90 درجه در جهت عقربههای ساعت بچرخانیم. ابتدا حدس بزنید کدام یک از شکلهای زیر، دوران یافتهی شکل داده شده است؟ سپس دوران یافتهی آن را رسم کنید. شکل (3)
شکل (1)

شکل (2)

شکل (3)

شکل (4)


کار در کلاس (صفحهٔ 72 کتاب درسی)
یک ورق شفّاف روی مربّع زیر قرار دهید و آن را 90 درجه حول نقطهی داده شده بچرخانید. آیا دوران یافتهی شکل، روی آن منطبق میشود؟ بله

فعالیت (صفحهٔ 72 کتاب درسی)
1- هر کدام از شکلهای زیر را حول نقطهی داده شده، چند درجه بچرخانیم تا شکل روی خودش بیفتد؟
الف) $72{}^\circ $ یا $144{}^\circ $

ب) $120{}^\circ $

ج) $180{}^\circ $

د) $90{}^\circ $ یا $180{}^\circ $

2- مشخّص کنید کدام یک از شکلهای زیر دارای تقارن چرخشی نیست.
الف) چرخشی است $360{}^\circ \div 3=120$

ب) چرخشی است $90{}^\circ $ یا $180{}^\circ $

پ) چرخشی است $180{}^\circ $

ت) چرخشی است $180{}^\circ $

ث) چرخشی نیست

3- با توجّه به زاویههای داده شده، شکل را در جهت عقربههای ساعت، حول نقطهی داده شده بچرخانید و سپس آن را رسم کنید.
الف) 90 درجه

ب) 180 درجه
























