درسنامه آموزشی هدیههای آسمانی کلاس ششم
درس 5: شتربان با ایمان
نامش صفوان بود و کارش کرایه دادن شتر به مسافران.
از یاران امام کاظم (ع) بود و در عصر هارون عبّاسی میزیست؛ همان خلیفهای که مثل همهی خلفای عبّاسی به ستمگری و کینهتوزی و زراندوزی عادت کرده بود!
آن سال، هارون میخواست با درباریانش به سفر حج برود. او میخواست با سفر حج، فریبکارانه، خود را فردی دیندار، نشان دهد.
هارون به یکی از مأمورانش گفت: «تعداد ما زیاد است و شترانمان کم. برو و چند شتر از صفوان کرایه کن».
مأمور هارون نزد صفوان آمد و درخواست خلیفه را به او گفت.
صفوان لحظهای با خود اندیشید. از سویی هارون از دشمنان مولایش امام کاظم (ع) بود و از سوی دیگر از این معاملهی پرسود نیز نمیتوانست بگذرد؛ زیرا هارون شتران زیادی میخواست؛ آن هم برای چند ماه.
صفوان با خود گفت: «چه عیبی دارد؟ هارون شتران را برای سفر حج میخواهد و حج هم عبادتی ارزشمند است و از این راه به سود زیادی هم خواهم رسید!»
چند روز بعد خدمت امام کاظم (ع) رسید. چهره امام کمی گرفته بود.
- کار پسندیدهای نکردی صفوان!
صفوان شگفت زده شد.
- کدام کار؟!
- کرایه دادن شتران به هارون.
- هارون آنها را برای زیارت خانهی خدا میخواست نه برای تفریح و شکار!
- آیا دوست نداری هارون تا زمان پرداخت کرایه زنده بماند؟
- آری آری! دوست دارم زنده بماند تا برگردد و کرایهام را بپردازد.
امام کاظم (ع) فرمود: «هر کس زنده ماندن ستمگران را دوست بدارد از آنان است و در آتش دوزخ جای خواهد داشت».
صفوان از این هشدار مهم به خود آمد و سر به زیر افکند. برای نجات از ننگِ یاری کردن ستمگر، همهی شترانش را فروخت و به هارون کرایه نداد.
خدا در قرآن، همهی ما مسلمانان را برادر یکدیگر شمرده و به ما سفارش کرده است که به یکدیگر محبّت بورزیم و انسانهای با ایمان و نیکوکار را دوست بداریم. همچنین از کسانی که با دین خدا و پیامبر او و اهل بیتش (علیهم السّلام) دشمنی میورزند، دوری و راه خود را از آنها جدا کنیم.
خداوند در قرآن میفرماید:
تدبّر کنیم (صفحهٔ 33 کتاب درسی)
دربارهی پیام آیهای که خواندید با دوستانتان گفت وگو کنید.
بر اساس این آیه، یکی از وظایف دینی ما مسلمانان، «تَولّی» و «تَبرّی» است.
«تَولّی» یعنی ما باید مؤمنان را که دوستان خدا هستند، دوست بداریم.
«تبرّی» به این معناست که ما باید کافران ستمکار را، که دشمنان خدا هستند، دشمن بداریم و از آنها بیزاری بجوییم؛ چنان که حضرت ابراهیم (علیه السّلام) وقتی فهمید سرپرست او بت پرست است و حاضر نیست از کار خود دست بردارد از او بیزاری جست:
فَلَمّا تَبَیَّنَ لَهُ اَنَّهُ عَدُوٌّ لِلّٰهِ تَبَرَّأَ مِنهُ (سورهی توبه، آیهی 114)
هنگامی که ابراهیم فهمید، سرپرستش دشمن خداست از او بیزاری جُست.
در کشور ما بعد از انقلاب اسلامی روز سیزده آبان، «روز ملی مبارزه با استکبار» نام گرفته است. در این روز همهی مردم بهویژه دانشآموزان و دانشجویان، یکدل و یکصدا با شعارهایی مانند «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» بیزاری خود را از دولتهای زورگو و ستمگر اعلام میکنند.
این تبرّی و اعلام بیزاری، موجب اتّحاد و یکرنگی مسلمانان در جامعه میشود و آنها را در برابر دشمنانشان مقاومتر میسازد.
کامل کنید (صفحهٔ 34 کتاب درسی)
| ویژگیهای دوستان خدا | ویژگیهای دشمنان خدا |
| 1- مهربان بودن با دیگران | 1- ستمگر |
| 2- درستکاری و ایمان | 2- بی ایمانی |
| 3- اطااعت از دستورهای خدا | 3- اطاعت نکردن از دستورهای خدا |
بگرد و پیدا کن (صفحهٔ 34 کتاب درسی)
جملهی مربوط به هر مفهوم را مشخص کنید.
- دوستی با دوستان خدا: تولّی
- راهپیمایی عظیم 22 بهمن و 13 آبان: تبرّی
- دشمنی با دشمنان خدا: تبرّی
- دوستی با اهل بیت پیامبر (صلّی الله علیه وآله): تولّی
- حمایت از مردم ستم دیدهی فلسطین: تولّی
- مبارزه با استکبار جهانی: تبرّی
- ساکت نماندن در برابر ظالمان: تبرّی
- رفتن به زیارت امام رضا (ع): تولّی
بررسی کنید (صفحهٔ 35 کتاب درسی)
هر آیه به کدام یک از این دو مفهوم اشاره میکند؟
قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْموَدَّةَ فِی الْقُرْبی (سورهی شوری، آیه 23)
(ای پیامبر به مومنان) بگو برای رسالتم از شما پاداشی جز دوست داشتن اهل بیتم نمیخواهم.
تولی
لا یَتَّخِذِ المُؤمِنونَ الکافِرینَ اَولِیاءَ (سورهی آلعمران، آیهی 28)
افراد باایمان، نباید کافران را به دوستی خود انتخاب کنند.
تبرّی
قُل اِن کُنتُم تُحِبّونَ اللهَ فَاتَّبِعونی (سورهی آلعمران، آیهی 31)
(ای پیامبر به مؤمنان) بگو «اگر خدا را دوست دارید از من پیروی کنید.»
تولّی
اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ (سورهی حُجُرات، آیهی 10)
مؤمنان برادر یکدیگرند.
تولّی
ایستگاه فکر (صفحهٔ 36 کتاب درسی)
- امام حسین (علیه السّلام) چه ویژگیهایی داشتند؟
دوست خدا – مهربان – شجاع – دانا – اهل کارهای خوب و پسندیده و ...
- یزید چه ویژگیهایی داشت؟
دشمن خدا – ترسو – نادان – اهل کارهای زشت و ناپسند – ظالم
چرا امام حسین (علیه السّلام) فرمودند: «هر گز کسی مثل من با کسی مثل یزید بیعت نمیکند».
چون یزید دشمن خدا و دشمن دوستان خدا بود و امام حسین (ع) همانند جد بزرگوارشان بادشمنان خدا دشمن بودند؛ امام با این رفتارشان به ما میآموزند که ماهم مانند او با هر کسی که به دشمنی خدا برخاسته دشمن باشیم و هرگز او را به عنوان دوست انتخاب نکنیم.
تحقیق کنید (صفحهٔ 36 کتاب درسی)
چه حادثهای موجب شد روز 13 آبان را روز «دانش آموز» بنامند؟ این حادثه با موضوع درس چه ارتباطی دارد؟
علت نام گذاری این روز، واقعهی کشتار جمعی دانشآموزان تهرانی میباشد که به نشانهی اعتراض به حکومت پهلوی در صبح روز 13 آبان 1357 در محوطهی دانشگاه تهران جمع شده بودند. به منظور گرامیداشت یاد و خاطرهی آن شهیدان، این روز در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز دانشآموز نام گذاری شده است.
ارتباط این حادثه با موضوع درس این است که دانشآموزان آگاه و حماسه ساز روز 13 آبان به این وسیله دشمنی خود را با دشمنان خدا اعلام کردند و همانند امام حسین (ع) نشان دادند که حاضر نیستند با یزید و یزیدیان زمان خود بیعت کنند.
با خانواده (صفحهٔ 36 کتاب درسی)
در کدامیک از مراسم اسلامی به موضوع «تبرّی» بسیار اهمّیت داده شده است؟
در مراسم روز 22 بهمن، روز جهانی قدس (آخرین جمعه ماه رمضان) و همینطور در مراسم حج، برائت از مشرکین انجام میشود.