درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس چهارم
درس 5: زندگی در شهر و روستا
کشور ما ایران شهرهای زیبا و روستاهای آباد زیادی دارد. شما در شهر زندگی می‌کنید یا روستا؟ آیا می‌دانید شهر و روستا چه تفاوت‌هایی دارند؟
فعالیت (صفحه 20 کتاب درسی)
1- عکس «الف» یک شهر و عکس «ب» یک روستا را نشان می‌دهد. اجزاء عکس «ب» را مانند عکس «الف» مشخّص کنید و بنویسید.
کوه- کشاورز- زمین زراعی- خانه کاه‌گلی- حیوان- جوی آب
2- کاربرگه‌ی شماره‌ی 5 (عکس خوانی) را در کلاس انجام دهید.
عکس تصویری از یک روستا است و خانه‌ی روستایی را نشان می‌دهد که سقف آن با سفال و به صورت شیروانی پوشانده شده و شکل گرفته است. از چوب هم در ساختن خانه استفاده شده است. افراد خانواده هریک مشغول انجام کاری هستند و در انجام کارهای خانه با یکدیگز همکاری می‌کنند. روستاییان علاوه بر کشاورزی و باغداری صنایع دستی زیبایی مثل حصیر بافی دارند.آنها همچنین از حیواناتی مانند خروس، گاو، مرغ و گوسفند نگهداری می‌کنند.
فعالیت (صفحه 21 کتاب درسی)
1- متن درس را بخوانید و سه تفاوت دیگر شهر و روستا را پیدا کنید و بنویسید.
شهر از روستا پرجمعیت‌تر است.- شهر از روستا بزرگ‌تر است.- روستاییان اکثراً با هم خویشاوندند.- کار اصلی روستاییان کشاورزی و باغداری است ولی در شهر کشاورزی نمی‌شود.
2- زندگی روستایی چه تفاوتی با زندگی عشایری دارد؟
عشایر محل ثابتی برای زندگی ندارند. - جمعیت روستاها از عشایر بیشتر است. - کار اصلی عشایر دامپروری است ولی اکثر روستاییان به کشاورزی مشغولند.
3- اگر عکس‌هایی از روستاها یا شهرها دارید، به کلاس بیاورید و روی تابلو به نمایش بگذارید. نام مکان‌ها را هم زیر آنها بنویسید.
زندگی در شهرهای بزرگ
شهرهای بزرگ، شهرهایی هستند که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند. در این شهرها امکانات بیشتری مانند دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها، سینماها، سالن‌های نمایش، هتل‌ها و پارک‌های بزرگ وجود دارد امّا زندگی با مشکلات زیادی همراه است.
فعالیت (صفحه 22 کتاب درسی)
1- با توجّه به جدول بالا، پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران را به ترتیب بنویسید. (عدد جمعیت‌ها را بخوانید.) تهران - مشهد - اصفهان - کرج - شیراز - تبریز - اهواز - قم
2- آیا می‌توانید چند نمونه از مشکلات زندگی در شهرهای بزرگ را بگویید و برای حلّ آنها پیشنهادهایی بدهید؟
| مشکل | راه حل |
|---|---|
| سر و صدای بسیار زیاد در خیابان‌ها و آلودگی صوتی | بوق نزدن بی‌جهت رانندگان |
| ترافیک | عدم استفاده از خودروی شخصی تک سر نشین و استفاده از وسایل نقلیه‌ی عمومی، رانندگی صحیح و مطایق قوانین. |
| آلودگی هوا | منتقل کردن کارخانه‌های دودزا از شهرها به بیرون شهر، استفاده از وسایل نقلیه‌ی عمومی، استفاده از سوخت مناسب. |
| کمبود آب | صرفه جویی در مصرف آب |
استان‌های ایران
به نقشه توجّه کنید. کشور ایران خانه‌ی بزرگ ماست. کشور ما برای اداره‌ی بهتر و آسان‌تر به قسمت‌های مختلف تقسیم شده است. به هر یک از این قسمت‌ها استان می‌گویند.
هر استان تعدادی شهر و روستا دارد. معمولاً بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهر هر استان، مرکز آن استان است که با انواع راه‌ها به شهرهای دور و نزدیک آن استان مربوط می‌شود.
فعالیت (صفحه 23 کتاب درسی)
1- شما در کدام استان زندگی می‌کنید؟ مرکز استان شما کدام شهر است؟ یک یا دو شهر دیگر استان خود را نام ببرید.
2- آیا کسی از خویشان یا آشنایان شما در استان‌های دیگر ایران زندگی می‌کند؟ کدام استان؟
3- جمله‌ی زیر را کامل کنید.
من در شهر / روستای ...........، که در استان ............ قرار دارد، زندگی می‌کنم.
4- کاربرگه‌ی شماره‌ی 6 (نقشه‌ی استان‌های ایران) را در کلاس انجام دهید.