تخریب هویت قومی؛ وقتی آداب و رسوم مان را فراموش میکنیم
تخریب هویت قومی یعنی چه؟
تخریب هویت قومی، یک روند تدریجی است که در آن ویژگیهای فرهنگی، زبانی و اجتماعی یک قوم، کمکم کمرنگ یا حذف میشود. این کار میتواند عمدی باشد، مانند قانونی که اجازهٔ تدریس به زبان مادری را ندهد؛ یا غیرعمدی، مانند وقتی که همهٔ بچههای یک محله فقط به زبان رسمی حرف بزنند و زبان پدری خود را فراموش کنند. برای نمونه، وقتی در یک مهمانی فامیلی، همه ترجیح میدهند به جای گویش محلی، فارسی صحبت کنند تا خجالت نکشند، قدم کوچکی برای کمرنگ شدن آن گویش برداشتهاند.
این موضوع تنها به زبان محدود نمیشود. پوشیدن لباس محلی در روزهای عادی، پختن غذاهای قومی در مهمانیها و برگزاری جشنهای ویژهٔ هر قوم، همه بخشی از هویت ما هستند. وقتی مدرسهای هیچ برنامهای برای معرفی آداب قومهای مختلف ندارد، یا وقتی رسانهها فقط یک نوع فرهنگ را نشان میدهند، در واقع دارند به تخریب هویت قومی کمک میکنند.
نمونههای ملموس در زندگی روزمرهٔ دانشآموزان
بیایید به نمونههایی در مدرسه و خانه نگاه کنیم. فرض کنید در کلاس، معلم از بچهها میخواهد که دربارهٔ غذای محلی خود تحقیق کنند. اگر دانشآموزی به جای آش رشته یا کلهجوش، از پیتزا و ساندویچ بگوید، یعنی ارتباطش با غذاهای قومی کم شده است. یا وقتی در حیاط مدرسه، دوستان به خاطر لهجهٔ محلی یکی از بچهها او را مسخره میکنند، آن کودک ممکن است دیگر نخواهد به آن لهجه حرف بزند. این یک نمونهٔ کوچک از تخریب هویت قومی در محیط مدرسه است.
نمونهٔ دیگر در بازار و مغازههاست. اگر در یک شهر، تابلوهای فروشگاهها فقط به زبان رسمی نوشته شوند و هیچ نشانی از خط یا نام محلی روی آنها نباشد، کمکم مردم آن خط را فراموش میکنند. یا وقتی در تلویزیون، فقط یک نوع پوشش و یک نوع موسیقی پخش شود، بچهها با تنوع فرهنگی آشنا نمیشوند و ممکن است فرهنگ خودشان را کهنه و بیارزش بدانند.
پرسش و پاسخ دربارهٔ چالشهای هویت قومی
نه، پژوهشهای آموزشی نشان داده که وقتی کودک ابتدا به زبان مادری میآموزد، سپس زبان رسمی را یاد میگیرد، درک بهتری از مفاهیم دارد. بسیاری از کشورها از دو زبان در مدرسه استفاده میکنند تا هویت قومی حفظ شود و یادگیری نیز تقویت گردد.
یکپارچگی به معنی از بین بردن تنوع نیست. کشور میتواند با داشتن قومهای گوناگون، قدرتمندتر باشد، مانند باغی که گلهای رنگارنگ دارد. مهم این است که همهٔ قومها در کنار هم، به قانون احترام بگذارند و از فرهنگ هم یاد بگیرند، نه اینکه فرهنگ خود را پنهان کنند.
بله، گاهی پدر و مادرها برای اینکه بچهشان در جامعه بهتر پذیرفته شود، او را از یادگیری گویش محلی بازمیدارند یا به او میگویند لباس محلی نپوشد. این کار اگرچه از سر دلسوزی است، اما به مرور باعث میشود که نسل بعدی، هویت قومی خود را نشناسد و به آن افتخار نکند.
