آمپر فیوز: چرا ظرفیت جریان با استاندارد مدار هماهنگ میشود؟
آمپر فیوز چیست و چگونه انتخاب میشود؟
فیوز در واقع یک سیم نازک است که درون یک محفظهٔ شیشهای یا سرامیکی قرار دارد. هنگامی که جریان برق از فیوز عبور میکند، این سیم گرم میشود. اگر جریان از مقدار نامی فیوز (که بر حسب آمپر نوشته میشود) بیشتر شود، گرمای تولیدی آنقدر زیاد میشود که سیم ذوب شده و مدار را باز میکند. به این ترتیب، فیوز از وسایل برقی در برابر جریان زیاد محافظت میکند.
عدد آمپر نوشته شده روی فیوز، نشاندهندهٔ بیشترین جریان مجازی است که فیوز میتواند به طور پیوسته از خود عبور دهد. برای نمونه، فیوز ۱۰ آمپر یعنی اگر جریان از ۱۰ آمپر بیشتر شود، فیوز میسوزد. انتخاب فیوز با آمپر مناسب، مانند انتخاب یک محافظ است که نباید بیشتر یا کمتر از نیاز مدار باشد.
| مقدار آمپر فیوز | کاربرد معمول در خانه یا مدرسه | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|
| ۵ آمپر | لامپهای روشنایی، چراغهای مطالعه و لوازم کممصرف | برای مدارهای روشنایی مناسب است. |
| ۱۰ آمپر | تلویزیون، رایانه، چاپگر و وسایل صوتی | برای پریزهای عمومی اتاقها کاربرد دارد. |
| ۱۶ آمپر | یخچال، ماشین لباسشویی، جاروبرقی و کولر | برای وسایل پرمصرف آشپزخانه و حیاط استفاده میشود. |
| ۲۰ آمپر | کولرهای بزرگ، آبگرمکنهای برقی و وسایل صنعتی کوچک | برای مدارهای اصلی و پرمصرف ساختمانها. |
همانطور که در جدول میبینید، هر وسیلهٔ برقی به فیوزی با آمپر مشخص نیاز دارد. اگر فیوزی با آمپر بیش از حد استاندارد انتخاب کنیم، ممکن است در هنگام افزایش جریان، فیوز نسوزد و سیمکشی آسیب ببیند. از سوی دیگر، فیوز با آمپر بسیار پایین نیز باعث قطع مکرر برق میشود و کار را مختل میکند.
نمونههایی از هماهنگی فیوز در زندگی روزمره
فرض کنید در اتاق مطالعهٔ خود یک رایانه و یک چراغ مطالعه دارید. رایانه حدود ۲ آمپر و چراغ مطالعه حدود ۱ آمپر جریان میکشد. اگر فیوز این پریز ۵ آمپر باشد، با روشن بودن هر دو وسیله، جریان ۳ آمپر از فیوز عبور میکند که کاملاً ایمن است. اما اگر یک بخاری برقی ۱۰ آمپری هم به همان پریز وصل کنید، جریان به ۱۳ آمپر میرسد و فیوز ۵ آمپر میسوزد. این یعنی فیوز به درستی عمل کرده و از داغ شدن بیش از حد سیمها جلوگیری کرده است.
در مدرسه نیز هنگامی که چند دستگاه کامپیوتر را به یک پریز چندراهی متصل میکنید، باید جمع جریان آنها را محاسبه کنید. اگر فیوز آن پریز ۱۰ آمپر باشد و هر کامپیوتر ۲ آمپر بکشد، میتوانید حداکثر ۵ کامپیوتر را به آن وصل کنید. وصل کردن دستگاه بیشتر، موجب قطع شدن فیوز و آزار همکلاسیها میشود.
پرسشهای چالشی دربارهٔ آمپر فیوز
پرسش ۱: چرا فیوز را در مسیر سیم فاز قرار میدهند، نه سیم نول؟
زیرا اگر فیوز در مسیر سیم نول باشد، حتی پس از سوختن فیوز، جریان در سیم فاز همچنان برقرار است و دستگاه ممکن است برقدار بماند. با قرار دادن فیوز روی سیم فاز، با سوختن فیوز، کل مدار از برق جدا میشود و خطر برقگرفتگی کاهش مییابد.
پرسش ۲: اگر فیوز ۱۰ آمپر را با فیوز ۵ آمپر عوض کنیم، چه اتفاقی میافتد؟
فیوز ۵ آمپر زودتر از فیوز ۱۰ آمپر میسوزد. در نتیجه، اگر دستگاههای شما مجموعاً بیش از ۵ آمپر جریان بکشند، فیوز مرتباً قطع میشود و کار شما مختل میگردد. بنابراین همیشه باید فیوز متناسب با مدار انتخاب شود.
پرسش ۳: آیا فیوز از همهٔ خطرهای برقی محافظت میکند؟
خیر. فیوز تنها در برابر افزایش جریان (اضافهبار) محافظت ایجاد میکند. برای محافظت در برابر برقگرفتگی و نشت جریان، از وسایل دیگری مانند کلید محافظ جان (محافظ جان) استفاده میشود که عملکرد متفاوتی دارد.
آنچه باید به خاطر بسپارید:
- فیوز با سوزاندن خود، از مدار در برابر جریان زیاد محافظت میکند.
- عدد آمپر روی فیوز، حداکثر جریان مجاز را نشان میدهد.
- همیشه فیوز را با همان آمپر استاندارد تعویض کنید.
- برای وسایل پرمصرف، فیوز با آمپر بالاتر و برای وسایل کممصرف، فیوز با آمپر پایینتر به کار میرود.
- محاسبهٔ جمع جریان وسایل متصل به یک پریز، از سوختن بیموقع فیوز جلوگیری میکند.
