فیوز خودرو؛ نگهبان کوچک مدارهای برقی
فیوز چیست و چه وظیفهای دارد؟
فیوز خودرو در واقع یک «سیمکوتاهکننده» یا «پلکننده» است که درون یک محفظهٔ شیشهای یا پلاستیکی قرار دارد. وظیفهٔ اصلی آن، محافظت از سیمها و دستگاههای برقی خودرو در برابر جریان بیش از حد است. اگر جریان برق از مقدار نامی فیوز بیشتر شود، گرمای زیادی تولید میشود و سیم داخل فیوز ذوب شده و میسوزد. با این کار، مدار برق قطع میشود و از آسیب به قطعات گرانقیمت مانند رایانهٔ خودرو، چراغها یا پنل صوتی جلوگیری میشود.
فیوزها مانند «قطعکنندهٔ مدار» در خانه عمل میکنند، اما برخلاف آنها پس از قطع شدن، قابل استفاده مجدد نیستند و باید تعویض شوند. هر فیوز دارای عددی بر روی خود است که نشان میدهد حداکثر جریان مجاز آن چند آمپر است. به عنوان مثال، فیوز ۱۰ آمپر، فقط جریان تا ۱۰ آمپر را عبور میدهد و اگر جریان از آن بیشتر شود، میسوزد.
فیوز در زندگی روزمرهٔ ما
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام روشن کردن ضبط ماشین یا چراغهای جلو، ناگهان دستگاه خاموش شده و دیگر کار نکند. در بسیاری از مواقع، دلیل این اتفاق سوختن فیوز است. این اتفاق مانند زمانی است که در خانه، همزمان با روشن کردن کولر و مایکروویو، برق کل خانه قطع میشود؛ اما در خودرو، فیوزها به گونهای طراحی شدهاند که فقط مدار مربوط به آن وسیله را قطع میکنند و بقیهٔ سیستمها به کار خود ادامه میدهند.
به عنوان مثال، اگر فیوز مربوط به برفپاککنها بسوزد، فقط برفپاککن از کار میافتد، ولی چراغها و ضبط صوت همچنان روشن میمانند. این ویژگی به راننده کمک میکند تا بدون نگرانی از خرابی کل سیستم، به راحتی فیوز معیوب را شناسایی و تعویض کند. جعبهٔ فیوز معمولاً در زیر داشبورد یا کنار موتور خودرو قرار دارد و روی درپوش آن، نقشهٔ فیوزها و آمپر هر یک رسم شده است.
| رنگ فیوز | آمپر (شدت جریان) | کاربرد معمول در خودرو |
|---|---|---|
| بژ | ۵ | چراغهای کوچک، نمایشگر پشت آمپر |
| قرمز | ۱۰ | چراغهای ترمز، برفپاککنها، ضبط صوت |
| آبی | ۱۵ | چراغهای جلو، فن رادیاتور |
| زرد | ۲۰ | پمپ بنزین، شیشهبالابرهای برقی |
پرسشهای چالشی دربارهٔ فیوز
چرا فیوز میسوزد، اما سیمهای خودرو آتش نمیگیرند؟
فیوز به گونهای طراحی شده که زودتر از سیمها گرم شود و بسوزد. جنس آلیاژ فیوز، نقطهٔ ذوب پایینتری دارد؛ بنابراین با افزایش جریان، فیوز سریعتر از سیمها واکنش نشان میدهد و مدار را قطع میکند تا سیمها و اتصالات آسیب نبینند.
آیا میتوان به جای فیوز سوخته، از یک سیم معمولی استفاده کرد؟
هرگز این کار را نکنید! سیم معمولی خاصیت فیوز شدن ندارد و اگر جریان زیاد شود، ذوب نمیشود تا مدار را قطع کند. در نتیجه، ممکن است سیمهای خودرو بیش از حد گرم شوند و آتشسوزی رخ دهد. همیشه باید فیوزی با همان آمپر و اندازهٔ استاندارد جایگزین شود.
چرا فیوزها در دو نوع شیشهای و پلاستیکی ساخته میشوند؟
فیوزهای شیشهای قدیمیتر هستند و برای جریانهای پایین استفاده میشوند. فیوزهای پلاستیکی یا تیغهای، جدیدتر و مقاومترند و به راحتی در جای خود محکم میشوند. هر دو نوع وظیفهٔ یکسانی دارند، اما فیوزهای پلاستیکی امروزی در بیشتر خودروها به کار میروند.
به خاطر داشته باشید:
- فیوز یک قطعهٔ مصرفی و یک بار مصرف است که پس از سوختن باید تعویض شود.
- همیشه از فیوزی با همان آمپر (عدد درج شده روی فیوز) استفاده کنید.
- جعبهٔ فیوز خودرو را بشناسید تا در مواقع ضروری بتوانید فیوز سوخته را پیدا کنید.
- اگر فیوزی به طور مکرر میسوزد، احتمالاً یک اتصال کوتاه یا مشکل برقی در خودرو وجود دارد که باید توسط یک برقکار خودرو بررسی شود.
