ابزار آرایه: فرمان تکرار منظم یک شکل
دو شیوهٔ اصلی تکرار: انتقالی در برابر دورانی
در ابزار آرایه، یک «شکل مبنا» داریم که باید به طور منظم تکرار شود. این تکرار یا به صورت «انتقالی» است یا «دورانی». در آرایهٔ انتقالی، شکل مبنا در یک خط مستقیم یا منحنی، بدون چرخش، بارها کنار هم قرار می‌گیرد. مثل ردیف کتاب‌های روی قفسه که همهٔ آنها یک جهت دارند. اما در آرایهٔ دورانی، شکل مبنا حول یک نقطهٔ مرکزی می‌چرخد و در هر مرحله، مقدار ثابتی می‌گردد. مثل پره‌های یک چرخ دوچرخه که همه دور یک محور تکرار شده‌اند. تفاوت این دو را در جدول زیر بهتر می‌بینید.
| ویژگی | آرایهٔ انتقالی | آرایهٔ دورانی |
|---|---|---|
| جهت حرکت | خط راست، منحنی یا مورب | دور یک نقطهٔ مرکزی |
| چرخش شکل | بدون چرخش (همان جهت) | با چرخش ثابت (مثل ۹۰ درجه) |
| مثال در طبیعت | ردیف دانهٔ ذرت روی بلال | گلبرگ‌های یک گل آفتابگردان |
| مثال در هنر | حاشیهٔ تزیینی فرش یا گلیم | گنبدهای مقرنس در معماری ایرانی |
ردپای آرایه در زندگی روزمره
شاید باورش سخت باشد، اما هر روز با انواع آرایه سر و کار داریم. وقتی طرح روی کاغذدیواری اتاق خود را نگاه کنید، یک آرایهٔ انتقالی می‌بینید که یک گل یا طرح هندسی، بارها و بارها در سطرهای موازی کنار هم چیده شده است. یا وقتی به ساعت دیواری نگاه می‌کنید، اعداد ۱ تا ۱۲ دور یک دایره تکرار شده‌اند؛ این یک آرایهٔ دورانی کامل است. حتی در دفتر مشق خودتان، اگر شکلک یا ستاره‌ای را در حاشیهٔ صفحه، با فاصلهٔ یکسان و جهت یکسان بکشید، در واقع از ابزار آرایهٔ انتقالی استفاده کرده‌اید. جالب‌تر اینکه در بسته‌بندی شکلات‌های یک جعبه، معمولاً شکلات‌ها در ردیف‌های منظم انتقالی چیده می‌شوند تا هم زیبا به نظر برسند و هم جای بیشتری را اشغال نکنند.
