رویدادهای فصلی زمین
چهار رویداد مهم سالانه
زمین در مدار خود به دور خورشید حرکت میکند، ولی محور آن همیشه به یک سمت مایل است. همین کجی باعث میشود در بعضی از ماههای سال، نیمکرهٔ شمالی بیشتر رو به خورشید باشد و روزها بلندتر شوند. در ماههای دیگر، این نیمکره دورتر از خورشید قرار میگیرد و شبها طولانیتر میشوند. به چهار زمان ویژه در این چرخه، «رویدادهای فصلی» میگوییم.
| نام رویداد | تاریخ تقریبی | ویژگی در نیمکرهٔ شمالی |
|---|---|---|
| انقلاب تابستانی | ۲۱ خرداد | بلندترین روز و کوتاهترین شب |
| اعتدال بهاری | ۱ فروردین | برابری شب و روز (هر دو ۱۲ ساعت) |
| انقلاب زمستانی | ۳۰ آذر | کوتاهترین روز و بلندترین شب |
| اعتدال پاییزی | ۳۰ شهریور | برابری شب و روز (هر دو ۱۲ ساعت) |
این رویدادها در زندگی روزمرهٔ ما
حتماً متوجه شدهاید که در روزهای آخر خرداد، هوا خیلی دیر تاریک میشود و میتوانید تا نزدیکِ ۲۰ یا ۲۱ بیرون از خانه بازی کنید. این همان بلندترین روز سال است. در مقابل، شب یلدا که در آخر آذر قرار دارد، کوتاهترین روز و بلندترین شب را دارد. در این شب، خورشید زودتر غروب میکند و هوا زودتر تاریک میشود. دو زمان اعتدال هم که در آغاز بهار و آغاز پاییز رخ میدهند، شب و روز کاملاً برابر هستند. مثلاً در اولین روز فروردین، دقیقاً ۱۲ ساعت روز است و ۱۲ ساعت شب. به همین دلیل است که در این روزها، وقت طلوع و غروب خورشید تقریباً به یک اندازه میشود.
پرسشهای چالشی برای درک بهتر
پاسخ: وقتی روز بلندتر است، خورشید مدت بیشتری در آسمان میماند و اشعهٔ آن به زمین میتابد. همچنین در تابستان، محور زمین به سمت خورشید مایل است و پرتوهای خورشید عمودتر به سطح میرسند، بنابراین گرما بیشتر میشود.
پاسخ: اگر محور زمین کاملاً عمودی بود، طول شب و روز در تمام سال برابر میماند و فصلها به شکلی که الان میشناسیم، وجود نداشتند. همیشه هوا مثل بهار یا پاییز بود و تغییرات شدید دما را تجربه نمیکردیم.
پاسخ: خیر. هرچه به قطبها نزدیکتر شوید، تفاوت طول روز و شب در طول سال بیشتر میشود. مثلاً در مناطق قطبی، تابستانها خورشید اصلاً غروب نمیکند (روزهای ۲۴ ساعته) و زمستانها ماهها تاریکی است. اما در مناطق استوایی، طول شب و روز تقریباً در تمام سال برابر است.
