رئیسجمهور: رئیس قوه مجریه و عالیترین مقام رسمی کشور پس از مقام رهبری
جایگاه رئیسجمهور در نظام جمهوری اسلامی ایران
در کشور ما، پس از مقام رهبری، رئیسجمهور عالیترین مقام رسمی محسوب میشود. او مسئولیت سنگین قوهٔ مجریه را بر عهده دارد. قوهٔ مجریه یعنی بخشی از حاکمیت که کارهای روزمرهٔ کشور را انجام میدهد و تصمیمها را عملی میکند. برای مثال، وقتی مدرسهای جدید ساخته میشود یا جادهای تعمیر میگردد، این کارها زیر نظر قوهٔ مجریه و با برنامهریزی رئیسجمهور و تیم او انجام میشود.
رئیسجمهور مستقیماً با رأی مردم انتخاب میشود. او باید از میان افرادی انتخاب شود که شرایطی مانند ایرانی بودن، مدیر و مدبر بودن، و داشتن حداقل مدرک کارشناسی ارشد را داشته باشد. پس از انتخاب، او باید از مقام رهبری حکم تنفیذ بگیرد تا کارش را به طور رسمی آغاز کند. این حکم یعنی تأیید نهایی برای شروع به کار رئیسجمهور.
| مقام | نحوهٔ انتخاب | مسئولیت اصلی |
|---|---|---|
| مقام رهبری | برگزیدن توسط مجلس خبرگان | تعیین سیاستهای کلی و نظارت بر قوا |
| رئیسجمهور | انتخاب مستقیم توسط مردم | ادارهٔ قوهٔ مجریه و اجرای قوانین |
نمونههای عینی از وظایف رئیسجمهور در زندگی دانشآموزی
شاید فکر کنید کارهای رئیسجمهور خیلی دور از زندگی شماست، اما بسیاری از کارهایی که هر روز با آن سروکار دارید، به او وابسته است. برای نمونه:
- کیفیت کتابهای درسی: رئیسجمهور با همکاری وزیر آموزشوپرورش، بودجهٔ چاپ و توزیع کتابهای درسی را تصویب میکند. پس اگر کتاب ریاضی یا فارسی شما به موقع به دستتان میرسد، یکی از دلایلش تصمیمگیری در قوهٔ مجریه است.
- تعطیلی مدارس در روزهای آلودگی هوا: وقتی هوای شهر آلوده میشود و مدرسه تعطیل اعلام میشود، این تصمیم را شورای هماهنگی با تأیید رئیسجمهور میگیرد تا سلامت دانشآموزان حفظ شود.
- ایمنی اتوبوسهای مدرسه: رئیسجمهور با وزیر کشور و شهرداران هماهنگ میکند که قوانین سختتری برای ایمنی وسایل نقلیهٔ عمومی مانند اتوبوسهای مدارس وضع شود تا شما در مسیر رفتوآمد خطر کمتری داشته باشید.
چالشهای مفهومی با پرسش و پاسخ
خیر. رئیسجمهور باید طبق قانون اساسی و سایر قوانین مصوب مجلس عمل کند. او نمیتواند خودسرانه تصمیم بگیرد. برای مثال، اگر بخواهد بودجهٔ آموزشوپرورش را کم کند، باید این کار را با موافقت مجلس و رعایت قوانین انجام دهد. درست مثل این است که ناظم مدرسه هم برای اجرای قانونها نظر دارد و نمیتواند هر تصمیمی را خودش بگیرد.
در کشور ما، پس از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، جایگاه نخستوزیر حذف شد و بسیاری از اختیارات او به رئیسجمهور داده شد. بنابراین رئیسجمهور هم رئیس قوهٔ مجریه است و هم بالاترین مقام اجرایی کشور. این یعنی او مانند مدیری است که هم برنامه میدهد و هم اجرا را نظارت میکند، نه اینکه دو نفر جداگانه برای هر کار باشند.
بله، اما نه به تنهایی. رئیسجمهور میتواند وزیری را که عملکرد مناسبی ندارد، به مجلس معرفی کند تا دربارهٔ او رأیگیری شود. همچنین اگر وزیر استعفا دهد، رئیسجمهور استعفای او را میپذیرد و وزیر جدیدی را به مجلس پیشنهاد میدهد. این کار مانند این است که مدیر مدرسه، معاون خود را با نظر شورای معلمان تغییر دهد، نه اینکه یکتنه تصمیم بگیرد.
نکتهٔ پایانی:
رئیسجمهور به عنوان عالیترین مقام رسمی پس از رهبری، نقشی کلیدی در ادارهٔ کشور دارد. او با همکاری وزیران و سایر نهادها تلاش میکند تا قوانین به بهترین شکل اجرا شوند. هرچند کارهای او گاهی در زندگی روزمرهٔ ما دیده نمیشود، اما همان تصمیمهاست که باعث میشود مدرسه، خیابان، بیمارستان و بسیاری از امکانات دیگر سر جای خود باشند. دانشآموزان با شناخت جایگاه او، میتوانند اهمیت مشارکت در انتخابات و نقش مردم در تعیین سرنوشت کشور را بهتر درک کنند.
