دامنه‌های البرز و بارش کوهستانی: تفاوت رطوبت و پوشش گیاهی دو دامنهٔ البرز بر اثر جهت و بارش.

تفاوت رطوبت و پوشش گیاهی در دو دامنهٔ شمالی و جنوبی کوه البرز به دلیل جهت باد و بارش

در این مقاله با مفاهیمی مانند بارش کوهستانی، رطوبت هوا، دامنهٔ شمالی و جنوبی و پوشش گیاهی آشنا می‌شویم. کوه البرز باعث می‌شود هوا در دو سمت آن شرایط کاملاً متفاوتی داشته باشد و همین موضوع بر زندگی گیاهان و مردم اثر می‌گذارد.

وقتی بادهای مرطوب از سمت دریا به کوه البرز می‌رسند، به دامنهٔ شمالی برخورد می‌کنند. این هوا مجبور می‌شود بالا برود و در مسیر بالا رفتن سردتر می‌شود. در نتیجه بخار آب به قطره‌های باران تبدیل می‌شود و بارش زیادی رخ می‌دهد. به این نوع بارش، بارش کوهستانی گفته می‌شود. اما در سمت دیگر کوه، یعنی دامنهٔ جنوبی، هوا بعد از عبور از کوه خشک‌تر می‌شود و بارش بسیار کمتر است. به همین دلیل این دو دامنه از نظر آب و هوا با هم فرق زیادی دارند.

ویژگی	دامنهٔ شمالی	دامنهٔ جنوبی
میزان بارش	زیاد و پیوسته	کم و پراکنده
رطوبت هوا	بالا و مرطوب	پایین و خشک
پوشش گیاهی	جنگل‌های انبوه و سبز	گیاهان کم و پراکنده

اگر همراه خانواده به سفر شمال کشور بروی، می‌بینی که جنگل‌ها سبز و هوا مرطوب است. اما وقتی به سمت مناطق جنوبی کوه البرز حرکت کنی، کم‌کم هوا خشک‌تر و گیاهان کمتر می‌شوند. حتی در زندگی روزمره هم می‌توانی این تفاوت را حس کنی؛ مثلاً در یک سمت کوه نیاز به بارانی بیشتر احساس می‌شود، اما در سمت دیگر هوای خشک باعث می‌شود خاک زودتر ترک بخورد.

پرسش: چرا دامنهٔ شمالی البرز بارش بیشتری دارد؟
پاسخ: چون بادهای مرطوب وقتی به کوه می‌رسند بالا می‌روند و در اثر سرد شدن، باران تولید می‌شود.

پرسش: چرا دامنهٔ جنوبی خشک‌تر است؟
پاسخ: چون بیشتر رطوبت هوا در دامنهٔ شمالی باریده می‌شود و هوای باقی‌مانده خشک‌تر به سمت جنوب می‌رود.

پرسش: آیا پوشش گیاهی به بارش وابسته است؟
پاسخ: بله، هرچه بارش بیشتر باشد گیاهان بهتر رشد می‌کنند و هرچه بارش کمتر باشد پوشش گیاهی ضعیف‌تر می‌شود.

کوه البرز مانند یک دیوار طبیعی عمل می‌کند که هوا را در دو سمت خود متفاوت می‌سازد. همین تفاوت باعث شده است که یک سمت آن سرسبز و مرطوب و سمت دیگر خشک‌تر باشد. این تغییرات بر زندگی گیاهان، حیوانات و حتی انسان‌ها اثر مستقیم دارد.