همدلی و گذشت؛ کلیدهای همکاری در کار گروهی
همدلی و گذشت یعنی چه و چرا در کار گروهی مهم است؟
همدلی یعنی بتوانیم احساسات و نیازهای دیگران را درک کنیم. مثلاً وقتی دوستمان ناراحت است، بفهمیم چرا ناراحت شده است. گذشت هم یعنی وقتی کسی خطایی میکند، مثلاً بیدقت حرفی زده یا کاری کرده که ناراحت شدهایم، بدون کینه از او بگذریم. در فعالیتهای گروهی، مثل پروژهٔ علمی، نمایشگاه مدرسه یا مسابقات ورزشی، این دو ویژگی خیلی به کار میآیند. اگر همه فقط به فکر خودشان باشند، گروه از هم میپاشد، اما وقتی همدلی و گذشت باشد، اعضای گروه با هم همراه میشوند و کارها بهتر پیش میرود.
برای مثال، فرض کنید در یک گروه چهارنفره هستید و یکی از بچهها به خاطر مریضی نتوانسته بخشی از کار را انجام دهد. اگر همدلی داشته باشید، میفهمید که او مقصر نبوده و اگر گذشت داشته باشید، به جای سرزنش، به او کمک میکنید تا کارش را جبران کند. این کار باعث میشود دوستیها قویتر شود و گروه به هدفش برسد.
| رفتار همدلانه و گذشتآمیز | رفتار غیرهمدلانه |
|---|---|
| گوش دادن به حرف دیگران بدون قضاوت | حرف دیگران را قطع کردن و فقط حرف خود را زدن |
| بخشیدن اشتباه سهوی دیگران | قهر کردن و کینه به دل گرفتن از اشتباه کوچک |
| پیشنهاد کمک به کسی که عقب مانده | بیتفاوت بودن و گفتن «این کار من نیست» |
چهار رفتار ساده برای کاهش اختلاف در فعالیتهای مدرسه
گاهی اختلافها آنقدر بزرگ نیستند که با چند کار ساده حل نشوند. مثلاً وقتی در زنگ ورزش تیمبندی میکنید، ممکن است یکی از بچهها اعتراض کند که چرا او را در تیم ضعیفتر گذاشتهاید. به جای دعوا، میتوانید با هم صحبت کنید و به او بگویید که هر کسی در یک کار قوی است و جایگاه همه مهم است. یا وقتی در گروه درس تاریخ، یکی از بچهها مطالب را دیر متوجه میشود، به جای مسخره کردن، با صبوری برایش توضیح دهید.
رفتارهای کوچک مثل خوب گوش دادن، عذرخواهی کردن و پیشنهاد راه حل جدید، خیلی از اختلافها را از بین میبرند. مثلاً اگر دو نفر روی نحوهٔ چیدمان میزهای کلاس برای جشن نظر متفاوتی دارند، میتوانند هر دو نظرشان را بگویند و بعد با کمک معلم، راهی میانه انتخاب کنند. این کار نشان میدهد که به هم احترام میگذارید و حاضرید برای رضایت گروه، از بخشی از خواستهٔ خود بگذرید.
پرسش و پاسخ دربارهٔ چالشهای همدلی و گذشت
پرسش: اگر کسی بارها اشتباه کند، باز هم باید ببخشیم؟
پاسخ: گذشت به معنای نادیده گرفتن همهٔ اشتباهات نیست. میتوانید اول با او گفتگو کنید و بگویید که این کار شما را ناراحت میکند. اگر باز هم تکرار شد، میتوانید از معلم یا بزرگتر کمک بگیرید. گذشت یعنی به جای انتقام، راهی برای حل مسئله پیدا کنید.
پرسش: اگر همدلی کنم، ممکن است دیگران از من سوءاستفاده کنند؟
پاسخ: همدلی به معنای ضعیف بودن نیست. شما میتوانید مهربان باشید و در عین حال حد و مرز خود را مشخص کنید. مثلاً به دوستتان کمک کنید، اما اگر او همیشه از شما انتظار داشته باشد که همهٔ کارهایش را انجام دهید، میتوانید به آرامی بگویید که خودش هم باید تلاش کند.
پرسش: آیا گذشت یعنی حق خود را پایمال کنیم؟
پاسخ: نه، گذشت به این معنا نیست که از حق خود بگذرید، بلکه یعنی در جایی که اختلاف کوچک است، برای حفظ آرامش گروه، از اصرار روی نظر خود دست بکشید. مثلاً اگر دربارهٔ رنگ پوستر گروه نظر متفاوتی دارید، میتوانید این بار نظر دوستتان را بپذیرید تا کار زودتر تمام شود و همه خوشحال باشند.
نکتهٔ پایانی
همدلی و گذشت، مانند دو بال برای یک گروه هستند. وقتی یاد بگیریم به جای جنگیدن، همدیگر را درک کنیم و از اشتباهات کوچک بگذریم، نه تنها کارهای گروهی بهتر پیش میرود، بلکه دوستیهای ما هم عمیقتر میشود. در فعالیت بعدی که در مدرسه یا خانه به صورت گروهی انجام میدهید، این رفتارها را امتحان کنید؛ مطمئن باشید نتیجهٔ آن برای همه دلچسب خواهد بود.
