تدبیر: هنر اندیشیدن برای یافتن راهحلِ درست
تدبیر یعنی چه و چه بخشهایی دارد؟
تدبیر از دو کلمهٔ «اندیشیدن» و «چارهاندیشی» ساخته شده است. یعنی وقتی با مشکلی روبرو میشوی، چند لحظه میایستی و به راههای مختلف فکر میکنی، سپس بهترین راه را انتخاب میکنی. آدمهای باهوش همیشه کارها را با تدبیر انجام میدهند. بیایید ببینیم تدبیر چه قسمتهایی دارد:
| بخش تدبیر | معنی ساده | مثال در زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| شناخت مسئله | بدانیم دقیقاً مشکل چیست | تکالیف ریاضی زیادی دارم و نمیدانم اول کدام را بنویسم. |
| اندیشیدن به راهحلها | چند راه مختلف را در ذهن مرور کنیم | میتوانم از آسانترین شروع کنم یا وقتگیرترین را اول انجام دهم. |
| انتخاب بهترین چاره | بهترین راه را با فکر کردن انتخاب کنیم | بهتر است تکالیف سختتر را اول انجام دهم تا خسته نباشم. |
| اجرا و ارزیابی | راه را انجام بده و ببین جواب میدهد یا نه | تکالیف را به ترتیب سختی نوشتم و زودتر تمام کردم. |
چگونه در زندگی روزمره از تدبیر استفاده کنیم؟
خیلی از جاها میتوانی با چارهاندیشی کارها را بهتر پیش ببری. مثلاً وقتی میخواهی برای مدرسه آماده شوی، اگر شب قبل کیف و لباست را آماده کنی، صبح آرامش بیشتری داری. این همان تدبیر است. یا فرض کن دوستت به تو قول داده کتاب داستانی را بیاورد اما فراموش کرده. به جای قهر کردن، میتوانی با مهربانی به او یادآوری کنی و یک راه تازه پیشنهاد بدهی که مثلاً فردا حتماً بیاورد. تدبیر به تو کمک میکند تا آرامش خودت را حفظ کنی و به دیگران هم کمک کنی.
چالشهای تدبیر: سؤالهایی که ذهنت را درگیر میکند
آیا همیشه باید تنها فکر کنم یا میتوانم از دیگران کمک بگیرم؟
پاسختدبیر به این معنا نیست که حتماً تنهایی راه حل را پیدا کنی. گاهی مشورت کردن با پدر، مادر یا معلم، خودش نوعی چارهاندیشی هوشمندانه است. آنها تجربه بیشتری دارند و میتوانند زاویههای تازهای را نشانت بدهند که خودت به آن فکر نکرده بودی.
اگر برای یک مسئله راهحل خوبی پیدا نکردم، آیا یعنی آدم بیتدبیری هستم؟
پاسخنه اصلاً. تدبیر مثل یک ماهیچه است که هر چه بیشتر از آن استفاده کنی، قویتر میشود. گاهی راهحل خوب پیدا نمیکنی، اما مهم این است که تلاش کردهای فکر کنی. دفعه بعد، بهتر خواهی شد. حتی میتوانی مسئله را چند روز بعد دوباره بررسی کنی، شاید راه تازهای به ذهنت برسد.
آیا همیشه تدبیر یعنی کار سخت و طولانی؟
پاسخنه، گاهی کوچکترین چارهاندیشی، زندگی را خیلی راحتتر میکند. مثلاً وقتی میبینی مدادت کوتاه شده، با تدبیر میتوانی یک غلطگیر به ته آن بچسبانی تا دوباره خوب بنویسد. یا وقتی تکالیف گروهی داری، میتوانی کارها را بین اعضا تقسیم کنی. این کارها سخت نیستند اما نشان میدهند تو یک دانشآموز با تدبیری.
تدبیر یعنی به جای عجله کردن و نگران شدن، چند لحظه بایست و ببین چه راههایی داری. هر روز در مدرسه، خانه و بازی، موقعیتهایی پیش میآید که میتوانی چارهاندیشی کنی. سعی کن این کار را تمرین کنی: برای یک مسئلهٔ کوچک، سه راه حل مختلف پیدا کن. این کار کمکم در وجودت نهادینه میشود. آدم با تدبیر همیشه آرامتر و موفقتر است، چون میداند برای هر مشکلی حداقل یک راه حل وجود دارد. پس از همین حالا شروع کن: امروز چه کاری را میتوانی با یک تدبیر ساده بهتر انجام دهی؟
