جوانمردی عاشورایی
جوانمردی عاشورایی در چند نمای روشن
جوانمردی عاشورایی را میتوان در چند رفتار ساده و در همان حال ژرف دید. نخست، وفاداری است. وفاداری یعنی انسان به قول و پیمانی که بسته است پایبند بماند، حتی اگر شرایط سخت شود. در واقعهٔ عاشورا، یاران امام حسین علیهالسلام با آنکه میتوانستند بروند، ماندند و تا آخرین لحظه پیمان خود را نشکستند. نمونهٔ روشن آن، رفتار حضرت عباس علیهالسلام است که با وجود تشنگی شدید، آب را بر خود حرام کرد تا کودکان تشنه را تنها نگذارد.
دوم، فداکاری است. فداکاری یعنی انسان چیزی از خود را برای دیگران یا برای هدفی بزرگتر بدهد. در عاشورا، فداکاری در بالاترین شکل خود دیده میشود؛ کسانی که جان خود را برای دفاع از حق و حمایت از مظلوم دادند. این فداکاری فقط به جنگ محدود نمیشود؛ در زندگی روزمره نیز میتواند مانند کمک به همکلاسی نیازمند، بخشیدن وقت خود برای یاری دیگران یا ایستادن در برابر زورگویی باشد.
سوم، حمایت از مظلوم است. در عاشورا، امام حسین علیهالسلام و یارانش در برابر ستم ایستادند و از کسانی که به یاری نیاز داشتند، پشتیبانی کردند. مقدم داشتن دیگران بر خود نیز یکی دیگر از جلوههای جوانمردی عاشورایی است. نمونهٔ آن، ایثار و بخشیدن آب و غذا به کودکان و همراهان، پیش از خود است.
| رفتار جوانمردانه | معنی ساده | نمونه در عاشورا | نمونه در زندگی امروز |
|---|---|---|---|
| وفاداری | پایبند ماندن به پیمان | ماندن یاران تا آخرین لحظه | نگهداشتن قول به دوست |
| فداکاری | بخشیدن چیزی از خود برای دیگران | جانفشانی در راه حق | کمک به همکلاسی نیازمند |
| حمایت از مظلوم | یاری کردن ستمدیده | ایستادن در برابر ستم | دفاع از کسی که به او زور میگویند |
| مقدم داشتن دیگران بر خود | خود را پس از دیگران دیدن | بخشیدن آب به کودکان | واگذاری نوبت خود به دیگری |
چرا جوانمردی عاشورایی برای ما مهم است؟
جوانمردی عاشورایی فقط یک درس تاریخی نیست؛ یک الگوی رفتاری برای زندگی امروز ماست. وقتی دانشآموزی در مدرسه میبیند که گروهی به همکلاسیاش زور میگویند و او از او دفاع میکند، در واقع همان روحیهٔ حمایت از مظلوم را نشان میدهد. وقتی نوبت خود را در صف به سالمند یا فرد نیازمند میدهیم، در حال تمرین مقدم داشتن دیگران بر خود هستیم. وفاداری نیز در دوستیها معنا پیدا میکند؛ اینکه پشت سر دوستمان غیبت نکنیم و در سختیها رهایش نکنیم.
این رفتارها به ما کمک میکنند تا هم در خانواده و هم در جامعه افرادی قابل اعتماد باشیم. جوانمردی عاشورایی به ما میآموزد که شجاعت فقط در جنگیدن نیست؛ در ایستادن در برابر ناراستی، در گفتن حق و در یاری رساندن به دیگران نیز شجاعت لازم است. مهمتر آنکه این رفتارها به ما یاد میدهد که منافع شخصی همیشه مهمترین چیز نیست و میتوان برای خوبی دیگران از خواستههای خود گذشت.
پرسشهای چالشی دربارهٔ جوانمردی عاشورایی
پرسش یکم: آیا جوانمردی فقط در لحظههای سخت و بزرگ معنا دارد؟
پاسخ: نه. جوانمردی در کارهای کوچک روزمره نیز دیده میشود. کسی که در مدرسه حقیقت را میگوید، امانت را برمیگرداند یا به دوستش در درس کمک میکند، در حال تمرین جوانمردی است. عاشورا به ما نشان میدهد که همین کارهای کوچک، انسان را برای کارهای بزرگ آماده میکند.
پرسش دوم: آیا مقدم داشتن دیگران بر خود به معنای نادیده گرفتن خود است؟
پاسخ: نه. مقدم داشتن دیگران بر خود به معنای بیارزش دانستن خود نیست؛ به معنای آن است که در برخی موقعیتها، نیاز دیگری را بر خواستهٔ خود مقدم بداریم. این کار از سر مهربانی و آگاهی انجام میشود، نه از سر ناچاری. کسی که خود را دوست دارد، میتواند به دیگران نیز محبت کند.
پرسش سوم: اگر کسی به ما بدی کرد، آیا جوانمردی حکم میکند که سکوت کنیم؟
پاسخ: جوانمردی به معنای سکوت در برابر ستم نیست. در عاشورا، امام حسین علیهالسلام در برابر ستم ایستاد. جوانمردی یعنی حق را بگوییم، از مظلوم دفاع کنیم و در همان حال از راه درست بیرون نرویم. میتوان با مهربانی و استواری، هم حق را گفت و هم از تندی و بیاحترامی پرهیز کرد.
