دانش‌آموز در پایان این ارزشیابی قادر خواهد بود: 1. معنای واژه‌های کلیدی مانند «نژند، جولاهه، معترف، سپند، دلق» را در بافت جمله و بیت تشخیص دهد. 2. نقش دستوری واژه‌ها را در جمله تعیین کند؛ از جمله: نهاد، مفعول، متمم، مسند و قید. 3. آرایه‌های ادبی مانند تشبیه، تشخیص، تلمیح، کنایه، جناس، مراعات نظیر و ضرب‌المثل را در بیت‌ها و عبارات بازشناسد. 4. مفاهیم و پیام‌های ابیات و عبارات ادبی را درک و تفسیر کند. 5. نویسنده، شاعر یا دوره تاریخی مربوط به برخی آثار و شخصیت‌ها را بشناسد؛ مانند «فرزند ایران»، ایرج میرزا و هاتف اصفهانی. 6. توانایی بازنویسی شعر به نثر روان را داشته باشد. 7. مفاهیم نمادین و استعاری مانند «دماوند» را تحلیل کند و پیام عبارت را بیان نماید. 8. مهارت درک مطلب، استدلال و انتخاب پاسخ درست را تقویت کند. 9. برای ارزشیابی آغازین پایه نهم فارسی و سنجش آموخته‌های قبلی آماده شود. حیطه‌های شناختی: دانش، درک و فهم، کاربرد، تحلیل مهارت‌های زبانی و ادبی: واژه‌آموزی، دستور زبان، آرایه‌های ادبی، تفسیر و بازنویسی متن