دانش‌آموز باید با مفاهیم تاریخ معاصر ایران شامل عهدنامه‌ها، سیاست‌های استبدادی، نهضت‌های ملی و مشروطه، نقش قدرت‌های خارجی، امتیازات اقتصادی، و رویدادهای مهم سیاسی و نظامی آشنا باشد. همچنین، درک جایگاه روسیه، انگلیس، عثمانی و فرانسه، تحلیل تحولات داخلی مانند اصلاحات، مقاومت‌ها و جنبش‌های مردمی، و عوامل ضعف و فساد در حکومت قاجار ضروری است. دانش‌آموز باید توانایی تحلیل تأثیر امتیازات، معاهدات، و سیاست‌های خارجی بر سرنوشت ایران و نقش علما و مردم در نهضت‌های آزادی‌خواهی و مقابله با استبداد و استعمار را داشته باشد.