غزنویان با تأسیس توسط محمود غزنوی و حملات به هند با هدف غارت، در خراسان و هند قدرت یافتند و با شکست از سلجوقیان زوال یافتند. سلجوقیان با رهبری طغرل و تصرف بغداد به اوج قدرت رسیدند، اما با مرگ ملکشاه و اختلافات داخلی، دچار ضعف شدند و توسط خوارزمشاهیان منقرض شدند. خوارزمشاهیان، با گسترش قلمرو تحت رهبری تکش و سلطان محمد، نهایتاً با حمله مغول سقوط کردند. اوضاع اقتصادی با زوال دهقانان و رونق تجارت همراه بود. زبان فارسی با شاهنامه فردوسی و آثار ادبی در اوج شکوفایی قرار داشت. هنر اسلامی در معماری، فلزکاری و سفالگری به اوج رسید. نظامیه‌ها، مراکز آموزشی تأثیرگذاری بودند و علوم دینی مورد حمایت قرار گرفت.