آسانگیری: رفتار همراه با گذشت، مدارا و سخت نگرفتن بر دیگران
آسانگیری یعنی در روابط خود با دیگران، در کنار رعایت اصول، اهل گذشت، مدارا، درک شرایط و پرهیز از سختگیری بیدلیل باشیم.
چکیده: آسانگیری یکی از شیوههای پسندیده در رفتار اجتماعی است که با گذشت، مدارا، مهربانی و درک شرایط دیگران ارتباط دارد. فرد آسانگیر برای اشتباههای کوچک دیگران واکنش شدید نشان نمیدهد، از توقعهای غیرمنطقی دوری میکند و میکوشد میان رعایت اصول و انعطافپذیری تعادل برقرار کند. چنین رفتاری میتواند از بسیاری از اختلافهای خانوادگی، دوستیها و روابط مدرسهای جلوگیری کند. البته آسانگیری به معنای بیتفاوتی، پذیرش هر رفتار نادرست یا چشمپوشی از حق نیست؛ بلکه شیوهای سنجیده برای برخورد با مسائل کماهمیت و خطاهای قابل جبران است.
گذشت، مدارا و سخت نگرفتن
آسانگیری را میتوان از سه جنبه بررسی کرد: گذشت، مدارا و پرهیز از سختگیری. گذشت یعنی انسان بتواند از بعضی خطاهای کوچک و قابل جبران دیگران عبور کند. برای نمونه، اگر دوستی به دلیل گرفتاری، کتابی را که از ما گرفته است یک روز دیرتر برگرداند، میتوان به جای سرزنش شدید، شرایط او را در نظر گرفت.
مدارا بیشتر به شیوه برخورد ما با تفاوتها و کاستیهای دیگران مربوط است. همه انسانها از نظر توانایی، سرعت یادگیری، سلیقه و ویژگیهای رفتاری یکسان نیستند. در یک فعالیت گروهی مدرسه ممکن است یکی از اعضای گروه در انجام بخشی از کار کندتر باشد. مدارا به این معناست که به جای تحقیر او، دلیل مشکل را بفهمیم و برای انجام بهتر کار همکاری کنیم.
سخت نگرفتن نیز به معنای کنار گذاشتن توقعهای بیدلیل است. گاهی انسان از دیگران انتظار دارد همه چیز دقیقاً مطابق خواسته او پیش برود. چنین انتظاری میتواند روابط را دشوار کند. آسانگیری به ما یادآوری میکند که میان یک اشتباه جدی و یک مسئله کوچک تفاوت بگذاریم.
| جنبه | معنا | نمونه در زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| گذشت | عبور از خطای کوچک و قابل جبران | بخشیدن دوستی که پس از یک اشتباه از ما عذرخواهی کرده است. |
| مدارا | برخورد سنجیده با تفاوتها و کاستیها | صبوری در برابر همگروهیای که برای یادگیری به زمان بیشتری نیاز دارد. |
| سخت نگرفتن | پرهیز از توقع و حساسیت بیدلیل | تبدیل نکردن یک اختلاف سلیقه کوچک میان دوستان به مشاجره. |
آسانگیری چه اثری بر روابط دارد؟
بخش زیادی از ناراحتیهای روزمره از خود مسئله آغاز نمیشود، بلکه از شیوه واکنش ما به آن شکل میگیرد. فرض کنید یکی از اعضای یک گروه درسی فراموش کرده است بخشی از کار خود را در زمان تعیینشده آماده کند. اگر دیگر اعضا بدون شنیدن توضیح او، با سرزنش و عصبانیت برخورد کنند، ممکن است یک مشکل قابل حل به اختلافی جدی تبدیل شود. در مقابل، اگر ابتدا علت تأخیر بررسی شود و برای جبران آن فرصت مناسبی داده شود، هم کار گروه پیش میرود و هم احترام میان اعضا حفظ میشود.
آسانگیری همچنین به کاهش توقعهای غیرواقعبینانه کمک میکند. هیچ دوست، همکلاسی یا عضوی از خانواده نمیتواند همیشه دقیقاً مطابق انتظار ما رفتار کند. پذیرش این واقعیت باعث میشود خطاهای کوچک را بزرگ نکنیم و برای هر اختلافی رابطه خود را با دیگران آسیب نزنیم. این رفتار زمینه گفتوگو، همکاری و اعتماد را بیشتر میکند.
با این حال، آسانگیری باید همراه با تشخیص درست باشد. اگر رفتاری موجب آسیب جدی، پایمال شدن حق دیگران یا تکرار بیمسئولیتی شود، سکوت کردن لزوماً آسانگیری نیست. برای مثال، اگر دانشآموزی بارها وظیفه خود را در کار گروهی انجام ندهد و مسئولیتش را به دیگران واگذار کند، اعضای گروه میتوانند محترمانه اما روشن درباره این رفتار گفتوگو کنند و مسئولیتها را مشخص سازند.
نکته: آسانگیری زمانی ارزشمند است که از روی آگاهی و بزرگواری باشد. چشمپوشی از یک اشتباه کوچک با نادیده گرفتن رفتار زیانبار یکسان نیست. فرد آسانگیر میداند کجا میتوان گذشت کرد و کجا باید محترمانه و روشن از یک اصل یا حق دفاع کرد.
مرزهای آسانگیری را چگونه بشناسیم؟
آیا آسانگیری یعنی هر اشتباهی را نادیده بگیریم؟
خیر. آسانگیری بیشتر درباره خطاهای کوچک، تفاوتهای طبیعی و مسائل قابل جبران معنا دارد. رفتاری که به دیگران آسیب جدی میزند یا حق کسی را پایمال میکند، نیازمند برخورد مسئولانه است.
آیا بخشیدن یک نفر یعنی رفتار نادرست او را درست بدانیم؟
خیر. میتوان یک رفتار را نادرست دانست، اما تصمیم گرفت کینه و دشمنی را ادامه نداد. گذشت درباره شیوه ادامه رابطه است و لزوماً به معنای تأیید اشتباه نیست.
آیا آسانگیری ممکن است باعث سوءاستفاده دیگران شود؟
اگر بدون مرز باشد، چنین احتمالی وجود دارد. برای همین آسانگیری باید همراه با مسئولیتپذیری باشد. فرصت دادن برای جبران با پذیرفتن همیشگی بیمسئولیتی تفاوت دارد.
از کجا بفهمیم باید گذشت کنیم یا جدیتر برخورد کنیم؟
میتوان به میزان آسیب، تکرار رفتار، قصد فرد و امکان جبران توجه کرد. فراموش کردن یک قرار کوچک با رفتاری که بارها موجب زیان دیگران شده است یکسان نیست.
آسانگیری مهارتی در روابط انسانی است که به ما کمک میکند برای مسائل کوچک، تنشهای بزرگ ایجاد نکنیم. گذشت از خطاهای قابل جبران، مدارا با تفاوتهای دیگران و کنار گذاشتن توقعهای بیدلیل میتواند روابط دوستانه، خانوادگی و مدرسهای را آرامتر و پایدارتر کند. در عین حال، آسانگیری سالم مرز دارد و با بیتفاوتی یا پذیرش رفتار زیانبار تفاوت میکند. کسی که این ویژگی را بهدرستی به کار میگیرد، هم برای دیگران فرصت جبران قائل میشود و هم در موقعیت لازم، مسئولانه و محترمانه از حق و اصول درست دفاع میکند.
