خانه
گاما

انگیزش بیرونی: عامل یا مشوّقی بیرونی که فرد را به آغاز یا ادامهٔ یک فعالیت ترغیب می‌کند.

دسته بندی:کپسول آموزشی
بروزرسانی شده در:1405/06/23
تعداد بازدید28
انگیزش بیرونی: عامل یا مشوّقی بیرونی که فرد را به آغاز یا ادامهٔ یک فعالیت ترغیب می‌کند.

انگیزش بیرونی: عامل یا مشوّقی بیرونی

نگاهی ساده به نیروهای بیرونی که ما را به آغاز یا ادامهٔ کارها ترغیب می‌کنند
انگیزش بیرونی به نیروها و مشوّق‌هایی گفته می‌شود که از بیرونِ فرد سرچشمه می‌گیرند و او را به انجام دادن یا ادامه دادن یک فعالیت وادار می‌کنند. پاداش، تشویق، نمره، جایزه، ترس از تنبیه و مقایسه با دیگران نمونه‌هایی از این مشوّق‌ها هستند. این نوع انگیزش می‌تواند شروع یک کار را آسان کند، اما اگر تنها نیروی پیش‌برندهٔ فرد باشد، ممکن است پس از حذف پاداش، فعالیت هم متوقف شود. در این مقاله، مفهوم انگیزش بیرونی، تفاوت آن با انگیزش درونی، پیامدهای آن و چند برداشت نادرست رایج را بررسی می‌کنیم.

انگیزش بیرونی چیست و چه نمونه‌هایی دارد؟

انگیزش بیرونی زمانی شکل می‌گیرد که فرد برای رسیدن به یک نتیجهٔ بیرونی، مانند دریافت پاداش، گرفتن نمرهٔ بهتر، جلب توجه دیگران یا دوری از سرزنش، کاری را انجام می‌دهد. در این حالت، خودِ فعالیت هدف اصلی نیست؛ بلکه ابزاری برای رسیدن به چیزی بیرون از آن است. برای نمونه، دانش‌آموزی که فقط برای گرفتن کارنامهٔ خوب درس می‌خواند یا ورزشکاری که برای دریافت جایزهٔ مسابقه تمرین می‌کند، با انگیزش بیرونی پیش می‌رود.

نکته: انگیزش بیرونی همیشه بد نیست؛ گاهی همین مشوّق‌های بیرونی باعث می‌شوند فرد یک مسیر تازه را آغاز کند و بعدها به آن علاقهٔ درونی پیدا کند.

انگیزش بیرونی را می‌توان به چند نوع ساده تقسیم کرد:

نوع مشوّق نمونه در زندگی روزمره اثر کوتاه‌مدت
پاداش مادی گرفتن پول برای هر نمرهٔ خوب افزایش سریع تلاش
تشویق کلامی تحسین معلم در کلاس ایجاد انگیزهٔ موقت
ترس از تنبیه انجام تکالیف برای فرار از سرزنش فعالیت با اضطراب
مقایسه با دیگران تلاش برای جلو زدن از هم‌کلاسی رقابت شدید و زودگذر

انگیزش بیرونی در برابر انگیزش درونی

انگیزش درونی از خودِ فعالیت و لذت انجام آن سرچشمه می‌گیرد؛ مثلاً کسی که فقط برای لذت بردن از داستان، کتاب می‌خواند. در مقابل، انگیزش بیرونی به پاداش یا فشار بیرونی وابسته است. هر دو نوع انگیزش می‌توانند فرد را به حرکت وادارند، اما کیفیت تجربه و دوام رفتار در آن‌ها متفاوت است. اگر پاداش بیرونی حذف شود، ممکن است فعالیت به سرعت کنار گذاشته شود؛ در حالی که انگیزش درونی معمولاً پایدارتر است.

با این حال، مرز میان این دو همیشه روشن نیست. بسیاری از علاقه‌های درونی ابتدا با یک مشوّق بیرونی شروع شده‌اند. برای مثال، دانش‌آموزی که برای گرفتن جایزهٔ مسابقهٔ ریاضی شرکت کرده، ممکن است پس از مدتی به خودِ ریاضی علاقه‌مند شود. بنابراین، انگیزش بیرونی می‌تواند پلی برای رسیدن به انگیزش درونی باشد، به شرط آنکه فرد فرصت تجربهٔ لذت واقعی فعالیت را پیدا کند.

پرسش‌های چالشی دربارهٔ انگیزش بیرونی

آیا انگیزش بیرونی همیشه به انگیزش درونی آسیب می‌زند؟

نه همیشه. اگر پاداش بیرونی کوچک و همراه با بازخورد مثبت باشد، می‌تواند آغازگر علاقه باشد. آسیب زمانی رخ می‌دهد که فرد فقط برای پاداش کار کند و فرصت تجربهٔ لذت درونی را از دست بدهد.

چرا بعضی افراد با وجود پاداش زیاد، باز هم بیانگیزه می‌شوند؟

زیرا پاداش بیرونی ممکن است با نیازهای درونی فرد هم‌راستا نباشد. اگر فرد احساس کند کنترلش کاهش یافته یا پاداش ناعادلانه است، انگیزه‌اش کم می‌شود.

آیا می‌توان بدون انگیزش بیرونی شروع کرد؟

بله، اما برای بسیاری از کارهای سخت یا تکراری، یک مشوّق بیرونی می‌تواند شروع را آسان‌تر کند. مهم این است که در ادامه، فرد بتواند معنای شخصی کار را هم پیدا کند.

آیا استفاده از انگیزش بیرونی در مدرسه درست است؟

اگر هدف فقط کنترل رفتار باشد، اثر کوتاه‌مدت دارد. اما اگر همراه با آموزش مهارت‌های خودتنظیمی و ایجاد علاقه باشد، می‌تواند مفید باشد.

انگیزش بیرونی یکی از نیروهای مهم رفتار انسان است که می‌تواند شروع و ادامهٔ فعالیت را آسان کند. با این حال، تکیهٔ همیشگی بر آن کافی نیست؛ زیرا پس از حذف مشوّق، ممکن است فعالیت متوقف شود. شناخت تفاوت انگیزش بیرونی و درونی و توجه به شرایط سنی و علاقه‌های فردی، به ما کمک می‌کند از این نیرو به شکل درست و پایدار استفاده کنیم.
شکار انسان: استعاره‌ای از رفتار غیرانسانی با افراد بی‌دفاع و نادیده گرفتن کرامت آنان.
کپسول آموزشی

شکار انسان: استعاره‌ای از رفتار غیرانسانی با افراد بی‌دفاع و نادیده گرفتن کرامت آنان.

کودکان سنگ: نمادی از کودکان فلسطینی که با امکانات اندک در برابر اشغال و ستم ایستادگی می‌کنند.
کپسول آموزشی

کودکان سنگ: نمادی از کودکان فلسطینی که با امکانات اندک در برابر اشغال و ستم ایستادگی می‌کنند.

استواری در مسیر: ادامۀ راه و حفظ هدف با وجود فشار، مانع و تهدید.
کپسول آموزشی

استواری در مسیر: ادامۀ راه و حفظ هدف با وجود فشار، مانع و تهدید.

محمّدالدّرّه: نوجوان فلسطینی که در شعر «پرندۀ آزادی» نماد بی‌پناهی کودکان و رنج مردم فلسطین است.
کپسول آموزشی

محمّدالدّرّه: نوجوان فلسطینی که در شعر «پرندۀ آزادی» نماد بی‌پناهی کودکان و رنج مردم فلسطین است.

وظیفه‌شناسی و عمل مفید: شناخت مسئولیت و انجام دقیق و سازندهٔ آن.
کپسول آموزشی

وظیفه‌شناسی و عمل مفید: شناخت مسئولیت و انجام دقیق و سازندهٔ آن.

عمر پربار و زندگی آگاهانه: زندگی همراه با یادگیری، فعالیت ارزشمند و درس‌آموزی از گذشته؛ در برابر زندگی تلف‌شده بدون هدف.
کپسول آموزشی

عمر پربار و زندگی آگاهانه: زندگی همراه با یادگیری، فعالیت ارزشمند و درس‌آموزی از گذشته؛ در برابر زندگی تلف‌شده بدون هدف.

قوّت قلب، امیدبخشی و تصویرسازی سازنده: احساس دلگرمی و توان روانی؛ تقویت انگیزه و امید از راه توصیف‌های امیدآفرین و تخیل سازنده.
کپسول آموزشی

قوّت قلب، امیدبخشی و تصویرسازی سازنده: احساس دلگرمی و توان روانی؛ تقویت انگیزه و امید از راه توصیف‌های امیدآفرین و تخیل سازنده.

همدلی و فداکاری عاطفی: یاری عاطفی به دیگران با وجود مشکلات شخصی و مقدم دانستن آرامش دیگری.
کپسول آموزشی

همدلی و فداکاری عاطفی: یاری عاطفی به دیگران با وجود مشکلات شخصی و مقدم دانستن آرامش دیگری.

پر کشیدن مرغ روح: کنایه از درگذشتن و جدا شدن جان از بدن.
کپسول آموزشی

پر کشیدن مرغ روح: کنایه از درگذشتن و جدا شدن جان از بدن.

تا شقایق هست، زندگی باید کرد: تعبیری برای حفظ امید و ادامهٔ زندگی تا زمانی که نشانه‌ای از زیبایی و امکان رشد وجود دارد.
کپسول آموزشی

تا شقایق هست، زندگی باید کرد: تعبیری برای حفظ امید و ادامهٔ زندگی تا زمانی که نشانه‌ای از زیبایی و امکان رشد وجود دارد.

ترجمه: انتقال معنا و پیام از زبانی به زبان دیگر؛ ترجمهٔ معنایی با رعایت ساختار و جایگاه فعل در زبان مقصد، همراه با وفاداری به مفهوم اصلی.
کپسول آموزشی

ترجمه: انتقال معنا و پیام از زبانی به زبان دیگر؛ ترجمهٔ معنایی با رعایت ساختار و جایگاه فعل در زبان مقصد، همراه با وفاداری به مفهوم اصلی.

تنوین: نشانه‌ای نوشتاری در برخی واژه‌های عربی که در تلفظ با صدای «ن» ساکن شنیده می‌شود.
کپسول آموزشی

تنوین: نشانه‌ای نوشتاری در برخی واژه‌های عربی که در تلفظ با صدای «ن» ساکن شنیده می‌شود.