آبزیگاه و پرورش ماهی
اجزای اصلی آبزیگاه و نقش هر یک
یک آبزیگاه موفق از چند بخش مهم تشکیل شده است که هر کدام وظیفهٔ خاصی را بر عهده دارند. نخستین و مهم‌ترین بخش، مخزن یا استخر پرورش است که می‌تواند از جنس پلاستیک، بتن یا شیشه باشد. اندازهٔ مخزن بستگی به تعداد و اندازهٔ ماهیان دارد؛ برای مثال، اگر بخواهید ۱۰ ماهی قرمز را در خانه نگهداری کنید، به یک مخزن حداقل ۵۰ لیتری نیاز دارید.
دومین جزء حیاتی، سیستم تصفیه و گردش آب است. این سیستم شامل پمپ آب، فیلترهای مکانیکی و زیستی است. فیلتر مکانیکی ذرات معلق مانند غذای نخورده و فضولات را از آب جدا می‌کند، در حالی که فیلتر زیستی با کمک باکتری‌های مفید، مواد سمی مانند آمونیاک را به مواد کم‌ضررتر تبدیل می‌کند. پمپ هوا نیز با ایجاد حباب‌های ریز، اکسیژن مورد نیاز ماهیان را تأمین می‌کند. بدون پمپ هوا، ماهیان در آب دچار کم‌اکسیژنی شده و ممکن است تلف شوند.
سومین جزء، سیستم گرمایش و روشنایی است. بسیاری از ماهیان گرمسیری به دمای ثابت حدود ۲۵ تا ۲۸ درجهٔ سانتی‌گراد نیاز دارند. یک گرمکن برقی با ترموستات، دمای آب را در این محدوده نگه می‌دارد. روشنایی نیز برای تنظیم چرخهٔ شبانه‌روزی ماهیان و رشد گیاهان آبزی ضروری است.
کیفیت آب و پارامترهای شیمیایی
کیفیت آب از دمای آن مهم‌تر است. ماهیان در آب زندگی می‌کنند، پس هر تغییری در ترکیب شیمیایی آب مستقیماً روی سلامت آن‌ها اثر می‌گذارد. سه پارامتر اصلی که باید مرتباً اندازه‌گیری شوند عبارتند از: سطح آمونیاک، نیتریت و نیترات. آمونیاک حاصل از فضولات ماهیان و پوسیدگی غذاست و حتی در مقادیر بسیار کم برای ماهی کشنده است. نیتریت نیز سمی است، اما باکتری‌های مفید آن را به نیترات تبدیل می‌کنند که در غلظت‌های پایین، ضرر چندانی ندارد.
سختی آب و اسیدیته (پیاچ) نیز از دیگر عوامل مهم هستند. سختی آب به مقدار املاح مانند کلسیم و منیزیم گفته می‌شود. ماهی‌های مختلف به سختی متفاوتی نیاز دارند؛ مثلاً ماهی نئون از آب نرم و ماهی سیکلید از آب سخت استقبال می‌کند. پیاچ نیز باید در محدودهٔ مناسب گونهٔ مورد نظر نگه داشته شود. برای تغییر پیاچ از مواد مخصوصی مانند بافر استفاده می‌شود، اما بهتر است تغییرات ناگهانی ایجاد نکنید، زیرا ماهیان به شوک اسیدی یا قلیایی حساس هستند.
یکی از روش‌های مفید برای مقایسهٔ نیازهای ماهیان مختلف، استفاده از جدول است. در جدول زیر، نیازهای سه گونهٔ معمولی را ببینید:
| گونهٔ ماهی | دمای مناسب (درجه) | محدودهٔ پیاچ | سختی آب (میلی‌گرم در لیتر) |
|---|---|---|---|
| ماهی قرمز | ۱۸ تا ۲۲ | ۶٫۵ تا ۷٫۵ | ۱۰۰ تا ۲۰۰ |
| تترا نئون | ۲۳ تا ۲۷ | ۵٫۵ تا ۶٫۵ | ۵۰ تا ۱۰۰ |
| سیکلید مالاوی | ۲۴ تا ۲۸ | ۷٫۵ تا ۸٫۵ | ۲۰۰ تا ۴۰۰ |
