آگاهی از جهان پیرامون: شناخت بیشتر محیط و پدیده‌های اطراف برای فهم بهتر جایگاه خود
دو نگاه به پیرامون: طبیعت و جامعه
جهان پیرامون ما از دو بخش بزرگ درست شده است: طبیعت و جامعه. طبیعت یعنی هوا، خورشید، درختان، رودها و جانورانی که در همسایگی ما زندگی می‌کنند. جامعه یعنی مدرسه، خانواده، فروشگاه، پارک و قوانینی که همه بر اساس آن با هم رفتار می‌کنند. شناخت هر دو بخش به ما نشان می‌دهد کجای این تصویر بزرگ قرار داریم.
برای نمونه، وقتی صبح از خواب بیدار می‌شوی و می‌بینی آفتاب از پشت کوه بالا آمده، درک می‌کنی که زمین به دور خود چرخیده است. یا وقتی دوستت در زنگ تفریح توپ را به سمت تو پرتاب می‌کند، می‌فهمی که رفتار انسان‌ها هم از قانون‌هایی پیروی می‌کند. همهٔ این دانسته‌ها به تو کمک می‌کند نقش خود را بهتر بازی کنی.
| نوع محیط | نمونه در زندگی روزمره | نکته برای آگاهی بیشتر |
|---|---|---|
| طبیعت | باران، باد، فصل‌ها، رشد گیاه در گلدان کلاس | با اندازه‌گیری دمای هوا در ساعات مختلف روز می‌توانی تغییرها را ببینی. |
| اجتماعی | صف نوبت در بوفه، گفت‌وگو در گروه‌های درسی | با پرسیدن «چرا بعضی قانون‌ها هست؟» به منطق پشت رفتارها پی می‌بری. |
مثال ملموس از حیاط مدرسه و خانه
فرض کن در حیاط مدرسه یک حوض کوچک با چند ماهی قرمز هست. اگر فقط از کنارش بگذری، چیز زیادی یاد نمی‌گیری. ولی اگر با دقت نگاه کنی، می‌بینی که آب حوض در اثر تابش خورشید کم می‌شود (تبخیر)، گاهی برگ درخت توت روی آب می‌افتد و ماهی‌ها به سمت سایه حرکت می‌کنند. هر کدام از این پدیده‌ها تو را به یک قانون طبیعی می‌رساند. همچنین متوجه می‌شوی اگر تو و دوستانت آشغال در حوض نریزید، ماهی‌ها زنده می‌مانند. این یعنی رفتار من بر محیط اثر دارد و با آگاهی می‌توانم مسئولانه‌تر رفتار کنم.
سه پرسش چالشی برای روشن شدن ذهن
پاسخ: ابرها قطره‌های ریز آب هستند که در آسمان شناورند. گاهی این قطره‌ها آن قدر سنگین نمی‌شوند که پایین بیایند، پس بارانی نمی‌بارد. این یعنی هر پدیدهٔ ظاهری (ابری بودن) همیشه به یک نتیجه (باران) ختم نمی‌شود و باید جزئیات را دید.
پاسخ: شاید تمرین بیشتری کرده‌اند یا جای بهتری ایستاده‌اند. در محیط اجتماعی، تخصص و تجربه نقش دارد. اگر تو هم جای درست بایستی و تمرین کنی، توانایی‌ات فرق می‌کند. شناخت این قانون به تو کمک می‌کند ناامید نشوی و راه بهتر را پیدا کنی.
پاسخ: چون جهان پیرامون ما از جای‌های گوناگون درست شده. دانستن نشانی مثل این است که بدانی قطعهٔ تو در صفحهٔ شطرنج کجاست. این آگاهی به تو کمک می‌کند گم نشوی و بتوانی کمک بگیری یا به دیگران کمک کنی. پس شناخت موقعیت مکانی هم بخشی از فهم جایگاه توست.
