معیار رفتاری
شناخت معیارهای رفتاری و شکل‌گیری آن‌ها
انسان‌ها در زندگی روزانه با انتخاب‌های زیادی روبه‌رو می‌شوند. گاهی باید تصمیم بگیرند که حقیقت را بگویند یا برای راحتی خود چیزی را پنهان کنند، گاهی باید انتخاب کنند که به دوست خود کمک کنند یا فقط به فکر خود باشند. معیار رفتاری مانند یک راهنما عمل می‌کند و به فرد کمک می‌کند تا در این موقعیت‌ها انتخاب مناسب‌تری داشته باشد.
معیارهای رفتاری معمولاً از ارزش‌هایی شکل می‌گیرند که فرد آن‌ها را مهم می‌داند. برای نمونه، اگر دانش‌آموزی احترام را یک ارزش مهم بداند، ممکن است برای خود معیارهایی مانند گوش دادن هنگام صحبت دیگران، مسخره نکردن دوستان و رعایت نوبت در گفتگو تعیین کند. این معیارها باعث می‌شوند ارزش‌های ذهنی به رفتارهای واقعی تبدیل شوند.
| ارزش | معیار رفتاری | نمونه در زندگی روزمره |
|---|---|---|
| راستگویی | گفتن حقیقت حتی در شرایط سخت | پذیرفتن اشتباه در انجام تکلیف |
| مسئولیت‌پذیری | انجام وظایف در زمان مناسب | آماده کردن وسایل مدرسه بدون یادآوری دیگران |
| احترام | رعایت حقوق دیگران | رعایت نظر همکلاسی‌ها در کار گروهی |
نقش معیار رفتاری در زندگی فردی و اجتماعی
داشتن معیار رفتاری مناسب باعث می‌شود انسان رفتارهای خود را بهتر کنترل کند و پیش از انجام هر کاری به نتیجه آن فکر کند. برای مثال، دانش‌آموزی که معیار «آسیب نرساندن به دیگران» را برای خود قرار داده است، هنگام شوخی با دوستانش مراقب است که حرف یا رفتار او باعث ناراحتی کسی نشود.
معیارهای رفتاری همچنین به ایجاد اعتماد میان افراد کمک می‌کنند. وقتی اعضای یک گروه بدانند که هرکس به قول خود عمل می‌کند و حقوق دیگران را رعایت می‌کند، همکاری آسان‌تر می‌شود. در مدرسه، خانواده و جامعه، رفتارهای درست باعث ایجاد محیطی آرام‌تر و منظم‌تر می‌شوند.
البته معیارهای رفتاری باید با فکر و آگاهی انتخاب شوند. ممکن است فردی عادتی داشته باشد که از گذشته به او رسیده است، اما با بررسی بیشتر متوجه شود که آن رفتار با احترام یا عدالت هماهنگ نیست. بنابراین انسان باید بتواند معیارهای خود را بررسی کند و در صورت نیاز آن‌ها را بهتر کند.
پرسش‌های مهم درباره معیار رفتاری
پاسخ: برخی ارزش‌های عمومی مانند احترام و درستکاری میان بسیاری از انسان‌ها مشترک هستند، اما ممکن است افراد در بعضی جزئیات بر اساس شرایط و تجربه‌های خود معیارهای متفاوتی داشته باشند.
پاسخ: خیر. معیار رفتاری به انسان کمک می‌کند اشتباه‌های خود را بهتر بشناسد و برای اصلاح رفتار خود تلاش کند.
پاسخ: زیرا ممکن است خواسته‌های کوتاه‌مدت انسان با ارزش‌های او هماهنگ نباشد. برای نمونه، ممکن است تقلب کردن نتیجه سریع بدهد، اما با راستگویی و مسئولیت‌پذیری سازگار نیست.
