حرکتهای غیرانتقالی
دو دستهٔ اصلی حرکتهای غیرانتقالی
حرکتهای غیرانتقالی را میتوان به دو گروه بزرگ تقسیم کرد: حرکتهایی که در آنها اندام از حالت عادی خود دور میشود (مانند بالا بردن دست) و حرکتهایی که اندام به حالت عادی برمیگردد (مانند پایین آوردن دست). به این دو دسته، «دوری» و «نزدیکی» میگویند. مثلاً وقتی توپ بسکتبال را از بالای سر پرتاب میکنید، دست شما یک حرکت دوری انجام میدهد و وقتی توپ را رها میکنید، دست شما به حالت نزدیکی برمیگردد.
| نوع حرکت | توضیح | مثال روزمره |
|---|---|---|
| دوری | اندام از محور بدن دور میشود. | بالا بردن دست برای جواب دادن در کلاس |
| نزدیکی | اندام به محور بدن نزدیک میشود. | پایین آوردن دست پس از جواب دادن |
علاوه بر این، حرکتهای غیرانتقالی شامل چرخش، خم شدن، کشیدن و هل دادن نیز میشوند. برای نمونه، وقتی سر خود را به طرفین میچرخانید تا اطراف را ببینید، یا وقتی کفش خود را میپوشید و پایتان را خم میکنید، همهٔ اینها حرکتهای غیرانتقالی هستند.
کاربرد حرکتهای غیرانتقالی در زندگی روزمره
شاید با خود بگویید این حرکتها چندان مهم نیستند، اما در حقیقت تقریباً هر کاری که انجام میدهید، شامل یک حرکت غیرانتقالی است. از مسواک زدن گرفته تا غذا خوردن، نوشتن با مداد، یا حتی عطسه کردن! وقتی مداد را در دست میگیرید و مینویسید، مچ دست شما یک حرکت چرخشی کوچک انجام میدهد. همچنین وقتی در صف ناهار ایستادهاید و سینی خود را به جلو و عقب میبرید، بازوهای شما حرکت غیرانتقالی انجام میدهند.
یکی از مهمترین کاربردهای این حرکتها در ورزش است. در والیبال، وقتی توپ را با ساعد به بالا میزنید، شانههای شما حرکت دوری انجام میدهند. در ژیمناستیک، بیشتر حرکات تعادلی روی همان یک نقطه انجام میشوند و بدن با کمک حرکتهای غیرانتقالی تعادل خود را حفظ میکند. حتی در بازیهای رایانهای که با دسته بازی انجام میدهید، انگشتان شما مدام در حال خم و راست شدن هستند که یک حرکت غیرانتقالی است.
همچنین این حرکتها به ما کمک میکنند تا بدون جابهجایی، دامنهٔ دید یا دسترسی خود را افزایش دهیم. مثلاً وقتی پشت میز نشستهاید و کتاب را از قفسهٔ کنار دست برمیدارید، تنها با یک حرکت چرخشی شانه، میتوانید به کتاب دست پیدا کنید، بدون اینکه از جای خود بلند شوید.
چالشهای مفهومی با پاسخ
پاسخ: خیر، راه رفتن یک حرکت انتقالی است، چون در آن کل بدن از نقطهای به نقطهٔ دیگر جابهجا میشود. ولی اگر در همان حین راه رفتن، دست خود را تکان دهید، آن تکان دست، یک حرکت غیرانتقالی است.
پاسخ: چون در این حرکت، «انتقال» یا جابهجایی رخ نمیدهد. یعنی بدن از یک مکان به مکان دیگر نمیرود، بلکه فقط اندامهای بدن دور مفصل میچرخند یا خم میشوند.
پاسخ: نه، زیرا برای برداشتن قاشق و بردن آن به دهان، باید دست و آرنج خود را خم و راست کنید. این کارها از نوع حرکتهای غیرانتقالی هستند. حتی جویدن غذا هم یک حرکت غیرانتقالی در فک شماست!