بافت بصری و لامسه‌ای: دو نوع بافت که یکی از راه مشاهده و دیگری از طریق لمس درک می‌شود.

بافت بصری و بافت لامسه‌ای؛ دو پنجره برای درک جهان

بافتی که می‌بینیم و بافتی که لمس می‌کنیم

اگر به اطراف خود نگاه کنید، سطوح مختلفی را می‌بینید. بعضی از آنها مثل شیشهٔ پنجره، کاملاً صاف و براق به نظر می‌رسند. بعضی دیگر مثل دیوار آجری، دارای خطوط و برجستگی‌های ریز هستند. به این ظاهر سطحی که با چشم تشخیص می‌دهیم، بافت بصری می‌گوییم. اما اگر چشمان خود را ببندید و کف دست خود را روی میز چوبی بکشید، ممکن است حس دیگری داشته باشید. شاید سطح میز را نرم یا زبر حس کنید. این احساسی که از راه لمس به دست می‌آید، بافت لامسه‌ای نام دارد. جالب اینجاست که همیشه این دو بافت با هم یکی نیستند. گاهی سطحی صاف به نظر می‌رسد اما وقتی آن را لمس می‌کنیم، حس زبری به ما می‌دهد. مثال خوب آن، کاغذ سنباده است که از دور ممکن است صاف دیده شود، اما وقتی دستمان را روی آن می‌کشیم، کاملاً زبر بودن آن را حس می‌کنیم.

نمونه‌های عینی از هر دو نوع بافت در زندگی

برای درک بهتر این دو نوع بافت، بیایید چند نمونهٔ ملموس را بررسی کنیم. در طبیعت، پوست درختان یک نمونهٔ عالی است. پوست درخت چنار را از دور ببینید: لکه‌های خاکستری و سبز دارد که یک بافت بصری خاص ایجاد می‌کند. اما وقتی دست خود را روی آن می‌کشید، سطحی زبر و ناهموار را حس می‌کنید که همان بافت لامسه‌ای آن است. نمونهٔ دیگر، پارچه‌های مختلف هستند. مخمل از دور بسیار نرم و لطیف دیده می‌شود و همین حس را هنگام لمس کردن نیز به ما منتقل می‌کند. اما کرباس یا پارچهٔ گونی، هم از دور زبر به نظر می‌رسد و هم هنگام لمس کردن، حس خشن‌تری دارد. بنابراین در بعضی مواد، بافت بصری و لامسه‌ای با هم هماهنگ هستند و در بعضی دیگر، تفاوت دارند. به این تفاوت، تضاد بافتی می‌گویند که در طراحی لباس و دکوراسیون داخلی بسیار کاربرد دارد. مثلاً طراحان داخلی با ترکیب یک مبل مخملی (بافت نرم) با یک میز چوبی خشن (بافت زبر)، فضای جذابی ایجاد می‌کنند که هم از نظر بصری زیباست و هم از نظر لامسه‌ای متنوع.

پرسش‌های چالشی دربارهٔ بافت