ناهمواری جوان: ناهمواری مرتفع با قلههای نوکتیز، دامنههای پرشیب و درههای تنگ ویشکل
آشنایی با ویژگیهای ناهمواری جوان، شکل ظاهری، فرسایش و اهمیت آن در شناخت زمین
چکیده ناهمواری جوان به ناحیهای مرتفع گفته میشود که قلههای بلند و نوکتیز، دامنههای پرشیب و درههای تنگ دارد. این ناهمواریها هنوز مدت زیادی از پیدایششان نگذشته و به همین دلیل شکل اولیه خود را تا اندازه زیادی حفظ کردهاند. آشنایی با این ویژگیها به دانشآموز کمک میکند تفاوت میان ناهمواریهای جوان و قدیمی را بهتر بشناسد و نقش فرسایش را در تغییر چهره زمین درک کند.
ویژگیهای ناهمواری جوان
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| قله | بلند و نوکتیز است. |
| دامنه | شیب زیادی دارد و رفتوآمد در آن دشوارتر است. |
| دره | باریک و ژرف است و از بالا شبیه حرف «وی» دیده میشود. |
ناهمواری جوان به معنی تازه پدید آمدن در چند سال اخیر نیست، بلکه نسبت به ناهمواریهای بسیار قدیمی، زمان کمتری در برابر فرسایش قرار گرفته است.
نمونهای از زندگی دانشآموز
اگر تکهای خمیر را با دست فشار دهید، برآمدگیهایی با لبههای تیز ایجاد میشود. اگر همان خمیر را چند بار صاف کنید، گوشههای آن کمکم گردتر میشود. ناهمواریهای جوان نیز در آغاز قلههای تیز و دامنههای پرشیب دارند، اما با گذشت زمان و بر اثر باد، باران، یخ و رودها آرامآرام فرسوده میشوند. هنگام سفر به نواحی کوهستانی نیز ممکن است کوههایی با قلههای تیز و درههای باریک ببینید. چنین شکلهایی نشان میدهد که فرسایش هنوز نتوانسته است چهره آنها را به اندازه ناهمواریهای قدیمی تغییر دهد.
| ویژگی | ناهمواری جوان | ناهمواری قدیمی |
|---|---|---|
| قله | نوکتیز | گردتر |
| دامنه | پرشیب | ملایمتر |
پرسشهای مفهومی
پرسش: چرا قلههای ناهمواری جوان نوکتیز هستند؟
پاسخ: زیرا هنوز فرسایش نتوانسته است آنها را به اندازه زیادی گرد و هموار کند.
پاسخ: زیرا هنوز فرسایش نتوانسته است آنها را به اندازه زیادی گرد و هموار کند.
پرسش: چرا دامنههای ناهمواری جوان پرشیب هستند؟
پاسخ: چون شکل اولیه آنها هنوز تا اندازه زیادی حفظ شده است.
پاسخ: چون شکل اولیه آنها هنوز تا اندازه زیادی حفظ شده است.
پرسش: چه عاملی بهتدریج شکل ناهمواری جوان را تغییر میدهد؟
پاسخ: باد، آب، یخ و دیگر عاملهای فرسایش در گذشت زمان چهره آن را تغییر میدهند.
پاسخ: باد، آب، یخ و دیگر عاملهای فرسایش در گذشت زمان چهره آن را تغییر میدهند.
ناهمواری جوان با قلههای نوکتیز، دامنههای پرشیب و درههای باریک شناخته میشود. این ویژگیها نشان میدهد که فرسایش هنوز اثر زیادی بر آن نگذاشته است. شناخت این ناهمواریها به دانشآموز کمک میکند تغییرات زمین را بهتر درک کند و تفاوت میان ناهمواریهای جوان و قدیمی را بهسادگی تشخیص دهد.
