اکوسیستم: مجموعه‌ی جانداران یک محیط و رابطه‌ی آن‌ها با یکدیگر و با محیط.

اکوسیستم؛ شبکه‌ی زندگی در پیرامون ما

اجزای اصلی اکوسیستم و نقش هر کدام

هر اکوسیستم از دو بخش جاندار و بی‌جان درست شده است. بخش جاندار شامل همه‌ی گیاهان، جانوران و ریزجانداران (مثل قارچ‌ها و باکتری‌ها) می‌شود. بخش بی‌جان هم چیزهایی مانند خاک، آب، هوا، نور خورشید و دما را در بر می‌گیرد. این دو بخش هیچ‌گاه از هم جدا نیستند. برای نمونه، در یک حوضچه‌ی کوچک کنار مدرسه، ماهی‌ها و قورباغه‌ها (جانداران) به آب و اکسیژن (بی‌جان) نیاز دارند و گیاهان آبزی برای رشد به نور خورشید وابسته‌اند.

جانداران هر اکوسیستم بر پایه‌ی نقشی که دارند، به سه گروه تقسیم می‌شوند:

رابطه‌های جانداران با یکدیگر؛ از هم‌خوری تا هم‌یاری

جانداران در اکوسیستم رابطه‌های گوناگونی با هم دارند. گاهی این رابطه به سود یکی و به زیان دیگری است، مانند شکار که در آن یک جانور (شکارچی) جانور دیگر را می‌خورد. برای نمونه، گربه‌ی خانگی موش را شکار می‌کند. گاهی رابطه به سود هر دو جاندار است، مثل هم‌زیستی؛ مانند رابطه‌ی زنبور با گل که زنبور شهد می‌خورد و گرده‌ها را جابه‌جا می‌کند تا گل میوه دهد. همچنین برخی جانداران برای منابعی مثل آب یا نور با هم رقابت دارند؛ مثلاً علف‌های هرز با بوته‌های گوجه‌فرنگی برای جذب آب خاک رقابت می‌کنند.

یکی دیگر از رابطه‌های مهم، زنجیره‌ی غذایی است که نشان می‌دهد انرژی چگونه از یک جاندار به جاندار دیگر منتقل می‌شود. در یک زنجیره‌ی غذایی ساده، علف (تولیدکننده) را ملخ می‌خورد، ملخ را قورباغه، و قورباغه را مار. اگر یکی از این حلقه‌ها کم یا زیاد شود، کل اکوسیستم به هم می‌ریزد.

چالش‌های مفهومی؛ پرسش و پاسخ