رنگهای نقشهی ناهمواریها
رنگها و پیامهایشان در نقشه
در نقشههای ناهمواری، هر رنگ نشاندهندهی یک بازهی ارتفاعی است. معمولاً از پایینترین جا تا بلندترین نقطه، رنگها به ترتیب از سبز کمرنگ، زرد، قهوهای روشن و قهوهای تیره تغییر میکنند. سبز معمولاً برای دشتها و زمینهای کمارتفاع است. زرد برای تپهها و زمینهای نسبتاً بلند به کار میرود. قهوهای برای کوههای متوسط و قهوهای تیره برای بلندترین کوهها. گاهی برای جاهای خیلی بلند از رنگ سفید (برای برف و یخ) هم استفاده میشود.
فرض کنید نقشهی ایران را نگاه میکنید. اگر به قسمت مرکزی ایران نگاه کنید، بیشتر رنگهای زرد و قهوهای روشن را میبینید که نشان میدهد آنجا فلات و کوهپایه است. اما کنار دریای خزر، نقشه سبز میشود؛ یعنی آنجا دشت و جلگه است. در رشتهکوههای البرز و زاگرس، رنگ قهوهای تیره دیده میشود که یعنی قلههای بلند. بنابراین با یک نگاه به رنگها، میتوانید بگویید کدام جای ایران کوهستانی و کدام جای آن دشت است.
همیشه در کنار نقشه، جدول راهنما یا همان راهنمای رنگها را ببینید. آنجا دقیقاً نوشته که هر رنگ مربوط به چند متر ارتفاع است. بدون راهنما، نمیتوانیم ارتفاع را دقیق بفهمیم.
| رنگ | ارتفاع تقریبی | نمونه در طبیعت |
|---|---|---|
| سبز روشن | از صفر تا ۲۰۰ متر | جلگهها و دشتهای کنار دریا |
| زرد | از ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ متر | تپهها و کوهپایهها |
| قهوهای روشن | از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر | کوههای نسبتاً بلند |
| قهوهای تیره | بیش از ۲۰۰۰ متر | قلههای بلند کوهستان |
چطور از این رنگها در زندگی استفاده کنیم؟
فرض کنید با خانواده میخواهید به یک منطقهی کوهستانی برای گردش بروید. قبل از سفر، میتوانید نقشهی آن منطقه را نگاه کنید. اگر رنگ قهوهای زیاد ببینید، میفهمید که راهها پرپیچوخم و هوا خنکتر است. اگر رنگ سبز ببینید، یعنی منطقه دشت است و راهها صافترند. حتی وقتی معلم جغرافیا از شما میخواهد موقعیت یک شهر را روی نقشه پیدا کنید، با دیدن رنگ اطراف آن شهر میتوانید بگویید که آن شهر در دشت است یا کوهستان. همچنین برای ورزشهایی مثل کوهنوردی، دانستن ارتفاع از روی رنگ نقشه به برنامهریزی کمک میکند.
مثال دیگر: وقتی نقشهی کلاس را نگاه میکنید و میخواهید بلندترین نقطهی کشور را پیدا کنید، به دنبال تیرهترین رنگ قهوهای میگردید. در ایران، قلهی دماوند با رنگ قهوهای تیره نشان داده میشود. بنابراین رنگ نقشه به شما میگوید که کدام نقطه برای صعود سختتر و کدام نقطه برای کشاورزی مناسبتر است.
سه پرسش و پاسخ چالشی
پرسش: آیا ممکن است دو منطقه با رنگ یکسان، ارتفاع کاملاً یکسانی داشته باشند؟
پاسخ: نه لزوماً. رنگها یک بازهی ارتفاعی را نشان میدهند، نه یک عدد دقیق. مثلاً تمام جاهای سبز ممکن است بین صفر تا ۲۰۰ متر ارتفاع داشته باشند. برای دانستن عدد دقیق، باید خطوط منحنینمایه (خطوط همارتفاع) را هم روی نقشه بخوانید.
پرسش: چرا گاهی در نقشه، کنار یک کوه، رنگ سفید میبینیم؟
پاسخ: رنگ سفید معمولاً برای قلههای خیلی بلند که همیشه برف دارند استفاده میشود. مثلاً قلههای بلند البرز یا زاگرس که برفهای دائمی دارند، با رنگ سفید یا خاکستری روشن نشان داده میشوند.
پرسش: اگر نقشهای فقط دو رنگ سبز و قهوهای داشته باشد، چه طور ارتفاع را بفهمیم؟
پاسخ: در آن صورت باید به راهنمای نقشه مراجعه کنید. شاید نقشهی سادهای باشد که فقط دو بازهی ارتفاعی را نشان میدهد: یکی زمینهای پست (سبز) و دیگری زمینهای بلند (قهوهای). اما برای تشخیص دقیقتر، به نقشههای با جزئیات بیشتر نیاز دارید.
