روستاییان و عشایر با سه کار اصلی روزگار میگذرانند: کشاورزی، باغداری و دامپروری. این کارها نه تنها خوراک و پوشاک مردم را فراهم میکند، بلکه شکل زندگی و فرهنگ آنها را هم میسازد. در این مقاله با این سه فعالیت آشنا میشویم و میبینیم که هرکدام چه نقشی در زندگی روزمره دارند.
فعالیتهای اصلی روستا و عشایر
کشاورزی، باغداری و دامپروری؛ ستونهای زندگی در روستا و دشت
روستاییان و عشایر با سه کار اصلی روزگار میگذرانند: کشاورزی، باغداری و دامپروری. این کارها نه تنها خوراک و پوشاک مردم را فراهم میکند، بلکه شکل زندگی و فرهنگ آنها را هم میسازد. در این مقاله با این سه فعالیت آشنا میشویم و میبینیم که هرکدام چه نقشی در زندگی روزمره دارند.
سه فعالیت اصلی در روستا و میان عشایر
زندگی در روستا و کوچنشینی با سه رکن اصلی گره خورده است. این سه فعالیت مانند سه زنجیر به هم پیوسته، چرخ زندگی را میچرخانند. در ادامه هرکدام را جداگانه بررسی میکنیم.
|
نام فعالیت
|
کار اصلی
|
محصول یا دستاورد
|
|
کشاورزی
|
کاشت و داشت و برداشت گیاهان
|
گندم، جو، برنج، ذرت و حبوبات
|
|
باغداری
|
پرورش درختان میوه و گیاهان دائمی
|
سیب، پرتقال، گردو، بادام و خرما
|
|
دامپروری
|
نگهداری و پرورش دام
|
شیر، گوشت، پشم و پوست
|
هر کدام از این فعالیتها ابزار و زمان مخصوص به خود را دارند. کشاورز در پاییز زمین را شخم میزند و بذر میپاشد، در بهار از مزرعه مراقبت میکند و در تابستان درو میکند. باغبان درختان را هرس میکند، به آنها آب میدهد و در فصل میوهچینی، محصول را با سبدهای بزرگ از درخت میچیند. دامدار هم هر روز صبح گوسفندان و بزها را به چرا میبرد و شامگاه آنها را به آغل برمیگرداند.
این فعالیتها در زندگی روزانهی ما چه نقشی دارند؟
شاید شما هر روز نان میخورید، میوه میخورید یا شیر مینوشید، بدون آنکه فکر کنید این خوراکیها از کجا آمدهاند. نانی که برای صبحانه میل میکنید، از گندمی درست شده که در مزرعهی یک روستا کاشته شده است. سیبی که در میانوعده میخورید، از درختی در باغی روستایی چیده شده است. شیری که به چای میزنید، از گوسفند یا بزی به دست آمده که عشایر از آن نگهداری میکنند. بنابراین این سه فعالیت، سفرهی غذای ما را پر میکنند.
علاوه بر خوراک، لباس ما هم وابسته به این فعالیتهاست. پشم گوسفندان را میچینند و با آن نخ میریسند و فرش و گلیم میبافند. از پوست دامها هم چرم تهیه میشود که برای کفش و کیف به کار میرود. بنابراین روستاییان و عشایر با این کارها، نیازهای اساسی همهی مردم را برطرف میکنند.
نکته: بیشتر مواد غذایی که در شهرها مصرف میشود، حاصل زحمت کشاورزان، باغبانان و دامداران روستایی و عشایری است. بدون آنها، زندگی در شهرها بسیار دشوار میشد.
پرسش و پاسخ دربارهی این فعالیتها
پرسش: چرا کشاورز باید فصل را بشناسد؟
پاسخ: هر دانه و هر درختی برای رشد به آب و هوای ویژهای نیاز دارد. مثلاً گندم در هوای خنک پاییز و بهار خوب رشد میکند، در حالی که برنج به گرمای تابستان و آب فراوان نیاز دارد. اگر کشاورز زمان را اشتباه کند، محصولش از بین میرود و غذای کافی برای مردم نخواهد بود.
پرسش: عشایر چرا کوچ میکنند؟
پاسخ: عشایر برای اینکه دامهایشان همیشه علف تازه داشته باشد، در فصول مختلف به مناطق گوناگون میروند. در بهار و تابستان به کوهستانهای خنک میروند و در پاییز و زمستان به دشتهای گرمتر کوچ میکنند. این کوچنشینی به آنها اجازه میدهد که دامهای خود را بدون کمبود علوفه نگهداری کنند.
پرسش: باغداری با کشاورزی چه تفاوتی دارد؟
پاسخ: در کشاورزی، گیاهانی کاشته میشوند که یک ساله هستند؛ مانند گندم و جو که هر سال باید دوباره کاشته شوند. اما در باغداری، درختان میوه سالها عمر میکنند و هر سال میوه میدهند. بنابراین باغبان سالها از یک درخت مراقبت میکند تا هر سال از میوهاش بهره ببرد.
کشاورزی، باغداری و دامپروری سه رکن اصلی زندگی در روستا و میان عشایر هستند. این فعالیتها نه تنها غذای روزانهی ما را تأمین میکنند، بلکه پوشاک، سرپناه و بسیاری از نیازهای دیگر ما را نیز برآورده میسازند. هرگاه نان، میوه یا لبنیات مصرف میکنید، به یاد داشته باشید که پشت هر یک از این خوراکیها، زحمت و دانش یک روستایی یا عشایر نهفته است. احترام به این تولیدکنندگان، یعنی قدرشناسی از سفرهی رنگین و زندگی آسودهی خودمان.
کشاورزی
باغداری
دامپروری
زندگی روستایی
عشایر
. این سه فعالیت مانند سه زنجیر به هم پیوسته، چرخ زندگی را میچرخانند. در ادامه هرکدام را جداگانه بررسی میکنیم.
هر کدام از این فعالیتها ابزار و زمان مخصوص به خود را دارند. کشاورز در پاییز زمین را شخم میزند و بذر میپاشد، در بهار از مزرعه مراقبت میکند و در تابستان درو میکند. باغبان درختان را هرس میکند، به آنها آب میدهد و در فصل میوهچینی، محصول را با سبدهای بزرگ از درخت میچیند. دامدار هم هر روز صبح گوسفندان و بزها را به چرا میبرد و شامگاه آنها را به آغل برمیگرداند.
شاید شما هر روز نان میخورید، میوه میخورید یا شیر مینوشید، بدون آنکه فکر کنید این خوراکیها از کجا آمدهاند. نانی که برای صبحانه میل میکنید، از گندمی درست شده که در مزرعهی یک روستا کاشته شده است. سیبی که در میانوعده میخورید، از درختی در باغی روستایی چیده شده است. شیری که به چای میزنید، از گوسفند یا بزی به دست آمده که عشایر از آن نگهداری میکنند. بنابراین این سه فعالیت، سفرهی غذای ما را پر میکنند.
علاوه بر خوراک، لباس ما هم وابسته به این فعالیتهاست. پشم گوسفندان را میچینند و با آن نخ میریسند و فرش و گلیم میبافند. از پوست دامها هم چرم تهیه میشود که برای کفش و کیف به کار میرود. بنابراین روستاییان و عشایر با این کارها، نیازهای اساسی همهی مردم را برطرف میکنند.