زندگی شهری، روستایی و عشایری: سه شیوهٔ زندگی در کنار هم
ویژگیهای اصلی این سه شیوهٔ زندگی
زندگی شهری، روستایی و عشایری هر کدام شکل خاصی از کار، مسکن و تفریح را به همراه دارند. در شهر، بیشتر مردم در ادارهها، کارخانهها و فروشگاهها مشغول به کار هستند. خانههای شهری معمولاً آپارتمانهای چندطبقه یا خانههای حیاطدار هستند که در خیابانهای شلوغ قرار دارند. در روستا، مردم بیشتر به کشاورزی، باغداری و پرورش دام مشغولاند و خانهها معمولاً یکطبقه با حیاطی بزرگ برای نگهداری احشام هستند. عشایر اما خانههای سیار به نام سیاهچادر یا آلاچیق دارند و همراه با گلههای گوسفند و بز از یک منطقه به منطقهٔ دیگر کوچ میکنند تا برای دامهای خود آب و علف تازه پیدا کنند.
| ویژگی | زندگی شهری | زندگی روستایی | زندگی عشایری |
|---|---|---|---|
| مسکن | آپارتمان و خانهٔ حیاطدار | خانهٔ یکطبقه با حیاط بزرگ | سیاهچادر و آلاچیق (خانهٔ سیار) |
| شغل اصلی | اداری، کارخانهای، فروشندگی | کشاورزی، باغداری، دامداری | دامپروری و تولید لبنیات |
| خوراک اصلی | نان، برنج، گوشت و سبزیهای متنوع | غلات، لبنیات، میوههای تازه | شیر، ماست، کشک، گوشت بره |
| رفتوآمد | اتوبوس، مترو، خودروی شخصی | تراکتور، الاغ، یا پیادهروی | اسب، شتر، یا پیاده همراه با گله |
| تفریح | سینما، پارک، بازیهای رایانهای | بازی در کوچه، شنا در رودخانه | شعرخوانی، تیراندازی با کمان |
نمونههای ملموس از زندگی روزمره
فرض کنید یک دانشآموز تهرانی، صبح با اتوبوس به مدرسه میرود، در زنگ تفریح با دوستانش فوتبال دستی بازی میکند و بعد از مدرسه برای خرید نان به نانوایی میرود. اما یک دانشآموز روستایی، صبح با پای پیاده به مدرسهٔ کوچک روستا میرود، در مسیر از کنار باغهای سیب و گلابی عبور میکند و بعد از مدرسه به پدرش در آبیاری مزرعه کمک میکند. دانشآموز عشایری اما همراه با خانوادهاش در حال کوچ است؛ مدرسهٔ او گاهی در یک چادر برپا میشود و گاهی در یک منطقهٔ ییلاقی. او برای تفریح به مراقبت از برهها کمک میکند و شبها پای چادر، قصههای پدربزرگ را میشنود. این سه کودک، همه دانشآموز هستند، اما هر یک با شیوهای متفاوت، روز خود را میگذرانند.
در شهر، مدرسهها بزرگتر و امکانات بیشتری مانند کتابخانه و رایانه دارند. در روستا، مدرسه ممکن است کوچک باشد اما هوای پاک و طبیعت بکر در اطراف آن وجود دارد. در کوچ عشایری، مدرسههای سیار وجود دارند که همراه با عشایر حرکت میکنند و بچهها را در هر منطقه درس میدهند.
سه پرسش و پاسخ دربارهٔ تفاوت این زندگیها
چرا عشایر خانهٔ ثابت ندارند؟
عشایر برای آنکه دامهایشان همیشه آب و علف تازه داشته باشند، مجبورند از کوهستان به دشت و از دشت به کوهستان کوچ کنند. اگر در یک جا بمانند، علفها تمام میشود و دامها گرسنه میمانند. به همین دلیل، خانهٔ آنها سیاهچادر است که به راحتی جمع میشود و روی شتر یا الاغ بار میشود.
آیا زندگی روستایی بهتر از شهری است؟
هر کدام خوبیها و سختیهای خود را دارند. در شهر امکانات بیشتری مانند بیمارستان، کتابخانه و فروشگاههای بزرگ وجود دارد، اما هوا آلودهتر و زندگی پرهیاهوتر است. در روستا هوا پاکتر است، غذاها تازهترند و مردم به هم نزدیکترند، اما ممکن است به مدرسه یا پزشک دسترسی سختتر باشد. پس نه یکی بهتر از دیگری است، بلکه هر کسی با توجه به نیاز و سلیقهٔ خود، یکی را انتخاب میکند.
آیا عشایر هم تلویزیون یا اینترنت دارند؟
امروزه بسیاری از عشایر از صفحههای خورشیدی برای روشنایی و تماشای تلویزیون استفاده میکنند. همچنین در برخی مناطق، اینترنت همراه با موبایل در دسترس است. اما هنوز هم زندگی عشایری بیشتر با طبیعت و دامها پیوند خورده تا با وسایل الکترونیکی. آنها شبها دور آتش مینشینند، چای مینوشند و برای هم قصه میگویند.
ما در کشورمان، با سه شیوهٔ زندگی آشنا شدیم: شهری، روستایی و عشایری. هر یک از این سبکها، ویژگیهای منحصربهفردی در مسکن، شغل، خوراک و تفریح دارند. در شهر زندگی پرتحرک و پرامکانات است، در روستا زندگی آرام و نزدیک به طبیعت، و در میان عشایر زندگی همراه با کوچ و دامداری. شناخت این تفاوتها به ما کمک میکند تا هموطنان خود را بهتر درک کنیم و بدانیم که هر کدام از این سبکها، زیبایی و سختیهای خاص خود را دارند.
