اختلاف دمای شب و روز
گرمای روز، سرمای شب، نواحی خشک و دلیل تغییر دما در یک شبانهروز
در برخی نواحی خشک، دمای هوا در روز بسیار گرم و در شب بسیار سرد میشود. به این پدیده اختلاف دمای شب و روز گفته میشود. میزان تابش خورشید، رطوبت هوا، ابرها و ویژگی زمین از مهمترین عاملهای این تغییر هستند. شناخت این پدیده به ما کمک میکند بهتر با آبوهوا و شرایط زندگی در نواحی گوناگون آشنا شویم.
نکته
در نواحی خشک، نبود رطوبت کافی باعث میشود زمین در روز زودتر گرم و در شب زودتر سرد شود.
علتهای اصلی اختلاف دما
| عامل | تأثیر |
|---|---|
| تابش خورشید | در روز زمین را گرم میکند. |
| کمبود رطوبت | گرما را کمتر در هوا نگه میدارد. |
| کم بودن ابر | در شب اجازه میدهد گرما سریعتر از دست برود. |
در نواحی خشک مانند بیابانها، خورشید در طول روز زمین را بسیار گرم میکند. چون رطوبت هوا کم است، گرما بهخوبی در هوا نگه داشته نمیشود. پس از غروب خورشید، زمین گرمای خود را سریع از دست میدهد و هوا سرد میشود. به همین دلیل ممکن است اختلاف دمای روز و شب به بیش از ۲۰ درجه برسد. هرچه آسمان صافتر و رطوبت کمتر باشد، این اختلاف بیشتر خواهد شد.
نمونههایی از زندگی روزانه
شاید در یک اردوی مدرسه یا سفر خانوادگی به ناحیهای خشک رفته باشید. هنگام ظهر، لباس نازک و خنک مناسب است؛ اما شب همان روز ممکن است به لباس گرم نیاز پیدا کنید. کشاورزان نیز باید این موضوع را در نظر بگیرند، زیرا سرمای شب میتواند بر برخی گیاهان اثر بگذارد. حتی اگر در حیاط مدرسه یا خانه روی زمین شنی آب بریزید، میبینید که شن خیلی زود گرم و سرد میشود. زمینهای خشک نیز رفتاری شبیه به همین دارند.
| زمان | وضعیت هوا |
|---|---|
| روز | گرم شدن سریع زمین و هوا |
| شب | از دست رفتن سریع گرما و سرد شدن هوا |
پرسشهای چالشی
پرسش: چرا در نواحی مرطوب اختلاف دمای شب و روز کمتر است؟
پاسخ: چون بخار آب موجود در هوا بخشی از گرما را نگه میدارد و مانع سرد شدن سریع هوا میشود.
پاسخ: چون بخار آب موجود در هوا بخشی از گرما را نگه میدارد و مانع سرد شدن سریع هوا میشود.
پرسش: آیا وجود ابرها بر دمای شب اثر دارد؟
پاسخ: بله، ابرها مانند پوششی عمل میکنند و بخشی از گرما را در نزدیکی زمین نگه میدارند.
پاسخ: بله، ابرها مانند پوششی عمل میکنند و بخشی از گرما را در نزدیکی زمین نگه میدارند.
پرسش: چرا بیابانها در شب سرد میشوند؟
پاسخ: زیرا رطوبت و ابر کمی دارند و گرمای ذخیرهشده در زمین سریعتر از بین میرود.
پاسخ: زیرا رطوبت و ابر کمی دارند و گرمای ذخیرهشده در زمین سریعتر از بین میرود.
اختلاف دمای شب و روز یکی از ویژگیهای مهم نواحی خشک است. در این مناطق، زمین در روز بهسرعت گرم و در شب بهسرعت سرد میشود. کمبود رطوبت و ابر از مهمترین علتهای این پدیده هستند. آشنایی با این موضوع به ما کمک میکند رفتار آبوهوا را بهتر بشناسیم و برای فعالیتهای روزانه، سفر یا کشاورزی آمادگی بیشتری داشته باشیم.