مصرفگرایی، مدگرایی و چشموهمچشمی
نگاهی ساده به خرید افراطی، تأثیرپذیری از دیگران و راههای انتخاب آگاهانه
مصرفگرایی زمانی رخ میدهد که افراد بیش از نیاز خود خرید یا مصرف کنند. مدگرایی و چشموهمچشمی نیز میتوانند باعث شوند انسان بدون فکر کافی به دنبال کالاهای تازه برود. آشنایی با نیاز واقعی، پسانداز و انتخاب درست به ما کمک میکند تصمیمهای بهتری بگیریم و از هزینههای غیرضروری دور بمانیم.
نکته
پیش از هر خرید از خود بپرسیم: «آیا به این وسیله نیاز دارم یا فقط میخواهم مانند دیگران آن را داشته باشم؟»
گونههای رایج مصرف افراطی
| گونه | توضیح | نمونه |
|---|---|---|
| مصرفگرایی | خرید بیش از اندازه نیاز | داشتن چند کیف مشابه |
| مدگرایی | دنبال کردن هر چیز تازه | تعویض وسیله سالم فقط به دلیل تازگی |
| چشموهمچشمی | رقابت در خرید با دیگران | خرید وسیلهای فقط چون دوستمان آن را دارد |
این رفتارها گاهی از تبلیغات، گاهی از علاقه به دیده شدن و گاهی از مقایسه خود با دیگران به وجود میآیند. اگر انسان همیشه بخواهد از دیگران عقب نماند، ممکن است پول و زمان خود را برای چیزهایی هزینه کند که واقعاً به آنها نیاز ندارد.
نمونههایی از زندگی دانشآموزی
فرض کنید دانشآموزی یک جامدادی سالم دارد، اما چون چند نفر از همکلاسیهایش جامدادی تازه خریدهاند، او نیز اصرار میکند جامدادی خود را عوض کند. یا دانشآموزی دفترهای زیادی میخرد، در حالی که هنوز چند دفتر استفادهنشده در خانه دارد. این رفتارها نمونههایی از مصرف افراطی هستند.
گاهی نیز تبلیغات باعث میشوند تصور کنیم بدون یک وسیله خاص نمیتوانیم موفق باشیم. در حالی که موفقیت بیشتر به تلاش، برنامهریزی و یادگیری وابسته است. بهتر است پیش از خرید، نیاز واقعی خود را بررسی کنیم و از خانواده درباره سود و زیان آن وسیله پرسوجو کنیم.
| پیش از خرید | پس از فکر کردن |
|---|---|
| آیا به آن نیاز دارم؟ | اگر پاسخ مثبت است، خرید منطقی است. |
| آیا فقط برای رقابت میخواهم؟ | در این صورت بهتر است بیشتر فکر کنم. |
پرسشها و پاسخهای مهم
پرسش: آیا هر خرید تازهای نشانه مصرفگرایی است؟
پاسخ: خیر. اگر وسیلهای واقعاً مورد نیاز باشد و به اندازه خریداری شود، مصرفگرایی به شمار نمیآید.
پاسخ: خیر. اگر وسیلهای واقعاً مورد نیاز باشد و به اندازه خریداری شود، مصرفگرایی به شمار نمیآید.
پرسش: چرا چشموهمچشمی میتواند مشکل ایجاد کند؟
پاسخ: چون ممکن است انسان را به خرید چیزهای غیرضروری و هزینههای اضافی وادار کند.
پاسخ: چون ممکن است انسان را به خرید چیزهای غیرضروری و هزینههای اضافی وادار کند.
پرسش: چگونه میتوان از مصرف افراطی دوری کرد؟
پاسخ: با تشخیص نیاز واقعی، برنامهریزی برای هزینهها و پرهیز از مقایسه خود با دیگران.
پاسخ: با تشخیص نیاز واقعی، برنامهریزی برای هزینهها و پرهیز از مقایسه خود با دیگران.
مصرفگرایی، مدگرایی و چشموهمچشمی میتوانند باعث شوند افراد بیش از نیاز خود خرید کنند. دانشآموزان با فکر کردن پیش از خرید، توجه به نیازهای واقعی و دوری از رقابتهای نادرست میتوانند تصمیمهای بهتر بگیرند. مدیریت درست هزینهها نه تنها به خانواده کمک میکند، بلکه عادتهای مفیدی برای آینده به وجود میآورد.
