حق بیان محترمانهٔ نظر
چطور بدون دعوا و ناراحتی، نظر خود را دربارهٔ درس، مدرسه یا دوستان بگوییم
چکیده: در این مقاله با مفهوم «بیان محترمانهٔ نظر» آشنا میشوی. میفهمیم که چطور دربارهٔ مسائل درسی (مثلاً یک مسئلهٔ ریاضی)، مسائل آموزشی (مثل روش تدریس معلم) و مسائل اجتماعی (مثل قوانین حیاط مدرسه) حرف بزنیم، بدون اینکه کسی را برنجانیم. کلیدواژهها: احترامجرئتشنیدن
چرا باید مؤدبانه نظر بدهیم؟
گاهی فکر میکنیم اگر نظرمان را بگوییم، دیگران عصبانی میشوند. یا برعکس، فکر میکنیم برای اینکه حرفمان را قبول کنند، باید داد بزنیم. اما راه درست، بیان محترمانه است. یعنی حرفمان را طوری بزنیم که هم حق خودمان را بگوییم، هم به احساس دیگران آسیب نزنیم. مثلاً اگر همکلاسی در گروهبندی درس علوم همیشه کارها را تنهایی انجام میدهد، به جای گفتن «تو خودخواهی»، میتوانی بگویی: «من دوست دارم در این آزمایش هم نقش داشته باشم. میشود این بار من وسایل را مرتب کنم؟»
نکته: در بیان محترمانه، اول به کار خوب طرف اشاره میکنیم، بعد نظر خود را با «به نظر من» یا «احساس میکنم» شروع میکنیم و پیشنهاد میدهیم.
مثالهای ملموس از کلاس و حیاط مدرسه
| موقعیت | گفتگوی غیرمحترمانه | گفتگوی محترمانه |
|---|---|---|
| نظر دادن دربارهٔ مشق شب | این مشق خیلی بینظیره! اصلاً نفهمیدم | به نظر من تمرین شماره ۳ کمی سخت بود. میشود دوباره توضیح دهید؟ |
| انتخاب بازی در زنگ تفریح | همیشه تو تصمیم میگیری! این انصاف نیست | من هم دوست دارم گاهی پیشنهاد بدهم. مثلاً امروز وسطی بازی کنیم، موافقید؟ |
در کلاس هم اگر معلم راه حل مسئله را طور دیگری توضیح میدهد، میتوانی بگویی: «ببخشید، من یک راه دیگر یاد گرفتم. اجازه هست آن را هم بگویم؟» این کار نشان میدهد که به معلم احترام میگذاری و در عین حال نظر خودت را داری.
سه پرسش چالشی با پاسخ ساده
پرسش ۱: اگر طرف مقابل حرف بدی به من زد، باز هم باید مؤدب باشم؟
پاسخ: بله. مؤدب بودن به این معنا نیست که حق خودت را نخواهی. میتوانی بگویی: «ناراحت شدم از این حرف. لطفاً این طور با من حرف نزن. من آمادهام نظرت را آرام بشنوم.»
پاسخ: بله. مؤدب بودن به این معنا نیست که حق خودت را نخواهی. میتوانی بگویی: «ناراحت شدم از این حرف. لطفاً این طور با من حرف نزن. من آمادهام نظرت را آرام بشنوم.»
پرسش ۲: اگر نظر من با اکثر بچههای کلاس فرق دارد، سکوت کنم یا بگویم؟
پاسخ: بگو، ولی بدون تحمیل. مثلاً وقتی همه میگویند اردو برویم باغ وحش، تو میتوانی بگویی: «میدانم خیلی از شما باغ وحش را دوست دارید. به نظر من پارک علم و سرگرمی هم جذاب است. میشود یک بار هم امتحان کنیم؟»
پاسخ: بگو، ولی بدون تحمیل. مثلاً وقتی همه میگویند اردو برویم باغ وحش، تو میتوانی بگویی: «میدانم خیلی از شما باغ وحش را دوست دارید. به نظر من پارک علم و سرگرمی هم جذاب است. میشود یک بار هم امتحان کنیم؟»
پرسش ۳: چه طور بفهمم حرفم محترمانه است؟
پاسخ: یک قانون ساده دارد: اگر کسی همان حرف را به تو بزند، ناراحت نمیشوی؟ و آیا حرف تو راه حل ارائه میدهد یا فقط انتقاد میکند؟ حرف خوب، هم مشکل را میگوید هم راهنمایی میکند.
پاسخ: یک قانون ساده دارد: اگر کسی همان حرف را به تو بزند، ناراحت نمیشوی؟ و آیا حرف تو راه حل ارائه میدهد یا فقط انتقاد میکند؟ حرف خوب، هم مشکل را میگوید هم راهنمایی میکند.
دستآوردهای مقاله: یاد گرفتی که بیان نظر بدون فریاد و ناراحتی ممکن است. با «به نظر من» و «احساس میکنم» حرف بزن. به دیگران فرصت جواب بده. از مثالهای روزمره مانند مشق، اردو و بازی استفاده کن. هر جا نیاز به مقایسه بود، جدول به تو کمک میکند. مؤدب بودن یعنی هم شجاع باشی، هم مهربان. حالا میتوانی در کلاس یا حیاط مدرسه، نظر خود را محترمانه مطرح کنی.
