گزارش پژوهش: بیان منظم نتیجههای پژوهش بهصورت کتبی یا شفاهی
چگونه یافتههای علمی خود را با نظم و ترتیب به دیگران منتقل کنیم؟
چکیده
پژوهش یعنی کاوش و جستجو برای پیدا کردن پاسخ پرسشها. اما پژوهش کامل نمیشود، مگر اینکه نتیجههای آن را بهدرستی بیان کنی. در این مقاله میآموزی که چگونه نتیجههای پژوهش را به دو روش نوشتاری (گزارش کتبی) و گفتاری (گزارش شفاهی) منظم و جذاب ارائه دهی. کلیدواژههای مهم: پژوهش، گزارش کتبی، گزارش شفاهی، نظم در بیان.
پژوهش یعنی کاوش و جستجو برای پیدا کردن پاسخ پرسشها. اما پژوهش کامل نمیشود، مگر اینکه نتیجههای آن را بهدرستی بیان کنی. در این مقاله میآموزی که چگونه نتیجههای پژوهش را به دو روش نوشتاری (گزارش کتبی) و گفتاری (گزارش شفاهی) منظم و جذاب ارائه دهی. کلیدواژههای مهم: پژوهش، گزارش کتبی، گزارش شفاهی، نظم در بیان.
انواع گزارش پژوهش: نوشتاری و گفتاری
| نوع گزارش | ویژگی مهم | مثال برای دانشآموز |
|---|---|---|
| گزارش کتبی (نوشتاری) | دائمی، دقیق، قابل مرور دوباره | نوشتن نتیجهٔ پژوهش دربارهٔ گیاهان در دفتر علوم |
| گزارش شفاهی (گفتاری) | سریع، تعاملی، نیاز به صدای رسا | ارائهٔ نتیجهٔ پژوهش در کلاس هنگام نمایش پروژه |
کاربرد در زندگی روزمرهٔ دانشآموز
مثال ملموس فرض کن میخواهی بدانی کدام نوشیدنی برای رشد بهتر لوبیا مناسب است. تو سه گلدان میکاری و آب، چای سرد و دوغ به آنها میدهی. بعد از یک هفته نتیجه میگیری که گیاه آبی بهترین رشد را داشته. حالا برای گزارش پژوهش: در روش کتبی، جدول رشد روزانه و عکسها را مرتب مینویسی و به معلم تحویل میدهی. در روش شفاهی، پشت تخته میایستی و با صدای رسا و آرام، مرحله به مرحله نتیجه را برای همکلاسیها تعریف میکنی و گلدانها را نشان میدهی.
سه پرسش و پاسخ چالشی
پرسش اول: اگر نتیجهٔ پژوهش من اشتباه از آب دربیاید، باز هم باید آن را گزارش کنم؟
پاسخ: بله، حتماً. پژوهش یعنی جستجوی درست و نادرست. گفتن نتیجهٔ درست و نادرست، هر دو به دیگران کمک میکند که اشتباه نکنند. مثلاً اگر فهمیدی دوغ به لوبیا آسیب زده، این نتیجه هم ارزش گزارش کردن دارد.
پاسخ: بله، حتماً. پژوهش یعنی جستجوی درست و نادرست. گفتن نتیجهٔ درست و نادرست، هر دو به دیگران کمک میکند که اشتباه نکنند. مثلاً اگر فهمیدی دوغ به لوبیا آسیب زده، این نتیجه هم ارزش گزارش کردن دارد.
پرسش دوم: آیا میتوان در گزارش شفاهی از یادداشت کاغذی استفاده کرد؟
پاسخ: بله، این کار نه تنها اشکال ندارد، بلکه بسیار هوشمندانه است. حتی دانشمندان بزرگ هم هنگام سخنرانی از یادداشتهای کوتاه استفاده میکنند. فقط کافی است به برگه نگاه نگاه نکنی و از روی آن نخوانی؛ بلکه نگاهی بیندازی و ادامه دهی.
پاسخ: بله، این کار نه تنها اشکال ندارد، بلکه بسیار هوشمندانه است. حتی دانشمندان بزرگ هم هنگام سخنرانی از یادداشتهای کوتاه استفاده میکنند. فقط کافی است به برگه نگاه نگاه نکنی و از روی آن نخوانی؛ بلکه نگاهی بیندازی و ادامه دهی.
پرسش سوم: چرا باید گزارش پژوهش را بخشبندی کنیم؟ (مثلاً مقدمه، روش، نتیجه)
پاسخ: بخشبندی باعث میشود خواننده یا شنونده گم نشود. مثل راه پلهست که قدم به قدم بالا میروی. اگر همهٔ حرفها را قاطی بکنی، کسی متوجه منظور اصلی تو نمیشود. معلم علوم شما هم وقتی گزارش بخشبندی شده میبیند، نمرهٔ بیشتری میدهد.
پاسخ: بخشبندی باعث میشود خواننده یا شنونده گم نشود. مثل راه پلهست که قدم به قدم بالا میروی. اگر همهٔ حرفها را قاطی بکنی، کسی متوجه منظور اصلی تو نمیشود. معلم علوم شما هم وقتی گزارش بخشبندی شده میبیند، نمرهٔ بیشتری میدهد.
آنچه یاد گرفتیم:
• پژوهش وقتی کامل میشود که نتیجه را بهطور منظم بیان کنی – چه نوشتاری چه شفاهی.
• در گزارش نوشتاری باید از بخشبندی (هدف، روش، یافته، نتیجه)، جدول و رسمهای ساده استفاده کنی.
• در گزارش شفاهی باید آرام، رسا و مرحله به مرحله حرف بزنی و با شنونده ارتباط چشمی برقرار کنی.
• همیشه نتیجهٔ درست و نادرست را گزارش بده؛ پنهان کردن خطاها، خلاف اخلاق پژوهش است.
• برای آمادهسازی گزارش شفاهی، چند بار جلوی آینه تمرین کن و از یادداشت کوتاه استفاده نما.
• پژوهش وقتی کامل میشود که نتیجه را بهطور منظم بیان کنی – چه نوشتاری چه شفاهی.
• در گزارش نوشتاری باید از بخشبندی (هدف، روش، یافته، نتیجه)، جدول و رسمهای ساده استفاده کنی.
• در گزارش شفاهی باید آرام، رسا و مرحله به مرحله حرف بزنی و با شنونده ارتباط چشمی برقرار کنی.
• همیشه نتیجهٔ درست و نادرست را گزارش بده؛ پنهان کردن خطاها، خلاف اخلاق پژوهش است.
• برای آمادهسازی گزارش شفاهی، چند بار جلوی آینه تمرین کن و از یادداشت کوتاه استفاده نما.