دکتر محمد مصدق: نماینده مجلس که برای ملی کردن نفت مبارزه کرد.

دکتر محمد مصدق: نماینده‌ای که نفت ایران را مال مردم کرد

نفت چیست و چرا برای ایران مثل گنج بود؟

نفت یک مایع سیاه و چرب است که از زیر زمین بیرون می‌آید. از آن بنزین درست می‌کنند که ماشین‌ها با آن حرکت می‌کنند، همچنین سوخت هواپیماها و حتی مواد پلاستیکی. ایران روی یک گنج بزرگ نفتی نشسته بود، اما سال‌های سال، شرکت‌های خارجی این نفت را می‌فروختند و سودش را به کشور خودشان می‌بردند. برای فهم بهتر، فرض کن تو خانه‌ای داری و زیر آن طلا پیدا می‌شود، اما همسایه‌ات بیاید و همه طلاها را بردارد و فقط یک لقمه نان به تو بدهد! این دقیقاً همان چیزی بود که برای ایران اتفاق می‌افتاد.

دکتر مصدق کی بود و چطور وارد مجلس شد؟

دکتر محمد مصدق در سال 1261 خورشیدی در تهران به دنیا آمد. او دکترای حقوق داشت و خیلی به فکر مردم بود. مصدق وقتی وارد مجلس شورای ملی شد، دید که کشورهای خارجی تقریباً همه سود نفت ایران را می‌برند. او تصمیم گرفت مبارزه‌ای قانونی و آرام را شروع کند. در جدول زیر می‌توانید مراحل مهم کار او را ببینید:

یک مثال ساده از زندگی خودمان: شیرینی‌فروشی همسایه

فرض کنید شما با پدر و مادرتان یک شیرینی‌فروشی خیلی خوب دارید که کیک‌های عالی می‌پزد. اما یک همسایه می‌آید و می‌گوید: «من کیک‌ها را می‌فروشم و بیشتر پولش مال من، فقط کمی به شما می‌دهم.» دکتر مصدق شبیه کسی بود که به همسایه گفت: «نه، این شیرینی‌فروشی مال ماست، خودمان می‌فروشیم و پولش خرج مدرسه و بیمارستان خودمان می‌شود.» او خواست سود نفت که 50% آن سهم شرکت خارجی بود، به 100% سود برای ایران تبدیل شود.

چالش‌های مفهومی: سوالهایی که شاید برایت پیش بیاید

فرمول سود نفت قبل و بعد از ملی‌سازی

پاورقی‌ها

¹ملی‌سازی (Nationalization): به معنی این است که یک منبع یا کارخانه بزرگ که قبلاً در اختیار خارجی‌ها یا افراد خاص بوده، به مالکیت تمام مردم آن کشور درآید. در این مقاله، ملی‌سازی نفت یعنی نفت ایران دیگر متعلق به شرکت انگلیسی نفت ایران و انگلیس نباشد، بلکه متعلق به دولت و مردم ایران باشد.

²شرکت نفت ایران و انگلیس (AIOC): مخفف «Anglo-Iranian Oil Company». این شرکت بزرگ انگلیسی بود که از سال 1909 تا زمان ملی‌سازی، نفت ایران را استخراج و می‌فروخت و سود بسیار کمی به ایران می‌داد.

³تحریم (Sanction): زمانی که یک کشور یا چند کشور تصمیم می‌گیرند با کشور دیگری خرید و فروش نکنند یا کالایی به آن نفروشند تا آن کشور را مجبور به قبول خواسته‌شان کنند. بعد از ملی‌سازی نفت، کشورهای غربی برای مدتی نفت ایران را نخریدند.