دام - افتد

افتد - افتد

ما - ما

دام - مقام

کنایه

جناس

استعاره

مراعات‌نظیر

نام حافظ خواجه شمس‌الدین محمد بود.

حافظ قرآن را از حفظ بود.

محمدحسین بهجت تبریزی از تخلّص شهریار استفاده کرده است.

حافظ در قرن هفتم زندگی می‌کرد.

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت / دائما یکسان نباشد حال دوران غم‌مخور

حافظا! در کنج فقر و خلوت شب‌های تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن غم‌مخور

گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید / هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم‌مخور

یوسف گم‌گشته باز آید به کنعان غم‌مخور / کلبه احزان شود روزی گلستان غم‌مخور

تشخیص

تخلّص

تلمیح

تضمین

مراعات النظیر

تشخیص

تضاد

تلمیح

نظامی عروضی و عنصرالمعالی

نظامی گنجوی و نظامی عروضی

خواجه نصیرالدین توسی و عنصرالمعالی

نظامی عروضی و سعدالدین وراوینی

دزدیده گوش نکند

دقت نکند

رازداری کند

سخنی را پنهان نکند

یک جمله

دو جمله

سه جمله

چهار جمله

ایرانیان همه برای وطن، تن را سپر کرده‌اند.

از یک آبشخور، مایه‌ور و صیراب می‌شوند.

ترکیب «مام میهن» را شنیده‌اید

برایشان سبقت ننماید.

صدا، دریق، جلوه‌های مهربانی، شوق‌انگیز

آبشخور، رخساره، گزند اهریمن خویان، گوهر

فراخنای فرهنگی، شوق‌انگیز، هس مشترک، غریدن

لحجه و گویش، قد و قامت، رخساره، مایه‌ور و سیراب

هم‌زادگان: هم‌سن و سالان

اقلیت: کم بودن

کنام: محل زندگی جانوران وحشی

گزند: چاره

دانایی و توانایی

جوهر و توانایی

دانایی و چیزیش

است و است

اگر عاقل بُوَد خصم تو بهتر

دشمن دانا به از نادان دوست

برزمینت می‌زند نادان دوست

دوست آن باشد که گیرد دست دوست

یک

دو

سه

چهار

طلایی، غمگین، مدارا، بدون سطح

مثل سیم، آزار دیده، نیرو، سطح برش

نقره‌فام، برگزیده، قدرت، قطعه قطعه

نقره‌ای، رنجیده خاطر، توان، بریده بریده

که توند که دهد میوه الوان از چوب؟

یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار؟

چو بفروختی از که خواهی خرید؟

کان روز به علم تو چه افزود؟

اعتراض، بمیرم، ناتوان، آخرین

روی بر گرداندن، عبور کنم، رنجدیده، جا ماندن

بیان کردن، ببخشم، نوکر، سرانجام

بخشیدن، وقت هدردادن، ستم‌گر، ماندن

هنوز نیک و بد زندگی به دفتر عمر / نخوانده‌ای و به چشم تو راه و چاه یکی است

چه زشت و چه زیبا همه نقش قلم اوست / نی‌نی نکند زشت نگارندۀ زیبا

گفت چندانی که از بالا و پست / دیده‌ور می‌بنگرد در هرچه هست

خداوند گردندۀ خورشید و ماه / روان را به‌نیکی نماینده راه

داشت: رفت

داشتیم: رفت

رفت: یم

داشت: یم

روم

همی روم

همی رفتم

می‌روم

تشخیص

مراعات‌نظیر

جناس

تشبیه

نگاه کردن

چشم و هم‌چشمی کردن

نگهبانی دادن

منتظر بودن

بی‌نام و نشان شدن

کم اعتبار شدن

تاریخ را فراموش کردن

ثبت شدن در تاریخ

خون فراوان ریخته شد

هوا خیلی گرم شد

آزادگان خشمگین شدند

آزادگان شهید شدند

در دلش خورشید ایمان را نمی‌دیدند.

بر کمانش تیر آرش را نمی‌دیدند.

در رگش خون سیاوش را نمی‌دیدند.

تیغ آتش‌خیز دستان را نمی‌دیدند.

کوردل (نابینایی)

تیغ آتش‌خیز دستان (قدرت)

تیر آرش (فداکاری)

خون سیاوش (پاکی)

ارزش انسان به شغل او

ارزش شغل به صاحب شغل

ارزش انسان‌های مختلف

ارزش شغل‌های مختلف

خوب رفتاری و بخشش

خوش‌رویی و بخشش

خوب رفتاری و عدالت

خوش‌رویی و عدالت

همسر، پول نقد، رنج، فرشتگان

زن، سکّه، مهربانی، نزدیکان

فرزندان، هزینه، سختی، قربانی‌ها

نوعی لباس، نقره، دلسوزی، فداکاری

دایم روزه داشتی

اگر کار به‌دست من استی

تو مرا زیر دست مخلوق کرده‌ای

همه شب نماز کردی

رنجه‌مدار: رنجیده خاطر نشو

زهره ندارد: جرأت ندارد

در وجود آمد: متولّد شد

جاهیت خواهد بود: مقامی خواهی داشت