[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8488":199,"$f2zxpaooyglype":223},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189,193],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"link":195,"type":196,"slug":197,"title":198},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"id":200,"section":178,"base":201,"course":202,"lesson":203,"title":204,"cat":205,"pic":206,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":207,"tags":208,"metadata":13,"featured":213,"status":4,"views":214,"subdate":215,"up_date":216,"first_name":217,"last_name":218,"avatar":13,"title_url":219,"cat_title":220,"subdate_jalali":221,"update_jalali":222},8488,1168,1182,1191,"محلول: مخلوط همگن دو یا چند ماده",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1n6d6dGoQbBiB7DwVkOO_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله علمی درباره محلول‌ها\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">محلول‌ها: دنیای نامرئی هم‌گنی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">مخلوط همگن دو یا چند ماده و کلید درک بسیاری از پدیده‌های اطراف ما.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">در این مقاله جامع، با مفهوم \u003Cstrong>محلول\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> به عنوان یک مخلوط همگن آشنا می‌شوید. اجزای تشکیل‌دهنده محلول شامل \u003Cstrong>حلّال\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>حل‌شونده\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> معرفی شده و انواع محلول‌ها (گاز در گاز، مایع در مایع و ...) با مثال‌های ملموس بررسی می‌شوند. مفاهیمی مانند \u003Cstrong>غلظت\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>انحلال‌پذیری\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> به زبانی ساده و گام‌به‌گام توضیح داده شده و نقش حیاتی محلول‌ها در بدن موجودات زنده، صنعت و زندگی روزمره نشان داده می‌شود. \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">محلول چیست و از چه اجزایی تشکیل شده است؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>وقتی مقداری شکر را در یک لیوان آب می‌ریزیم و هم می‌زنیم، شکر ناپدید می‌شود. آیا شکر از بین رفته است؟ خیر! ذرات ریز شکر در بین مولکول‌های آب پخش شده و یک مخلوط یکنواخت و شفاف به نام \u003Cstrong>محلول\u003C\u002Fstrong> ایجاد کرده‌اند. به طور علمی، محلول مخلوط همگن\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> دو یا چند ماده خالص است. «همگن» به این معنی است که اجزای سازنده آن در تمام نقاط مخلوط، به یک نسبت و به طور یکنواخت پخش شده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را با چشم غیرمسلح یا حتی با میکروسکوپ نوری از هم تشخیص داد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>هر محلول از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>حلّال (حلال)\u003C\u002Fstrong>: ماده‌ای که حل‌شونده را در خود حل می‌کند. معمولاً بخش بیشتری از محلول را تشکیل می‌دهد. در مثال آب و شکر، \u003Cem>آب\u003C\u002Fem> حلال است.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>حل‌شونده\u003C\u002Fstrong>: ماده‌ای که در حلال حل می‌شود و بخش کم‌تری از محلول را تشکیل می‌دهد. در مثال بالا، \u003Cem>شکر\u003C\u002Fem> حل‌شونده است.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> حالت فیزیکی محلول نهایی، معمولاً مطابق با حالت فیزیکی حلال است. مثلاً وقتی حلال مایع است (مانند آب)، محلول نهایی نیز مایع خواهد بود، حتی اگر حل‌شونده جامد یا گاز باشد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع محلول بر اساس حالت فیزیکی حلال و حل‌شونده\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">حالت فیزیکی حلال\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">حالت فیزیکی حل‌شونده\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال (محلول)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوا\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مخلوط همگن گازهای نیتروژن، اکسیژن و سایر گازها. اکسیژن (حل‌شونده) در نیتروژن (حلال) حل شده است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نوشابه گازدار\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز دی‌اکسید کربن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan>) در آب (حلال) حل شده است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرکه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اسید استیک (مایع) در آب (حلال) حل شده است. الکل و آب نیز مثال دیگر است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جامد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب‌شکر یا آب‌نمک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شکر یا نمک (جامد) در آب (حلال) حل شده است. رایج‌ترین نوع محلول.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جامد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جامد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آلیاژها (مانند برنج)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">روی (حل‌شونده) در مس (حلال جامد) حل شده و مخلوط همگن جامدی ایجاد کرده است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">غلظت و انحلال‌پذیری: دو مفهوم کلیدی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>حالا که با مفهوم کلی محلول آشنا شدیم، باید بتوانیم محلول‌های مختلف را با هم مقایسه کنیم. دو مفهوم مهم برای این مقایسه، \u003Cstrong>غلظت\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>انحلال‌پذیری\u003C\u002Fstrong> است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>غلظت\u003C\u002Fstrong> مقدار حل‌شونده‌ای است که در واحد حجم (یا واحد جرم) از حلال یا محلول وجود دارد. به زبان ساده، معیاری است برای بیان «رقیق» یا «غلیظ» بودن یک محلول. یک محلول آب‌شکر با \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">200\u003C\u002Fspan> گرم شکر، غلیظ‌تر از محلولی با \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">50\u003C\u002Fspan> گرم شکر در همان مقدار آب است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک فرمول ساده:\u003C\u002Fstrong> یکی از ساده‌ترین روش‌های بیان غلظت، درصد جرمی است. اگر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$m_{solute}$\u003C\u002Fspan> جرم حل‌شونده و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$m_{solution}$\u003C\u002Fspan> جرم کل محلول باشد، درصد جرمی از رابطه زیر به دست می‌آید:\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\text{درصد جرمی} = \\frac{m_{solute}}{m_{solution}} \\times 100$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">مثال: اگر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">20\u003C\u002Fspan> گرم نمک را در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">180\u003C\u002Fspan> گرم آب حل کنیم، جرم کل محلول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">200\u003C\u002Fspan> گرم است. درصد جرمی نمک برابر است با: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\frac{20}{200} \\times 100 = 10\\%$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>انحلال‌پذیری\u003C\u002Fstrong> حداکثر مقدار از یک حل‌شونده است که می‌تواند در مقدار معینی از حلال، در دمای مشخص حل شود و یک محلول پایدار\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> ایجاد کند. اگر بیش از این مقدار حل‌شونده اضافه کنیم، دیگر حل نمی‌شود و در ظرف ته‌نشین می‌شود. به چنین محلولی که حاوی حداکثر مقدار ممکن حل‌شونده است، \u003Cem>محلول اشباع\u003C\u002Fem>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>انحلال‌پذیری به سه عامل اصلی وابسته است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>طبیعت حلال و حل‌شونده:\u003C\u002Fstrong> قاعده کلی «شبیه، شبیه را حل می‌کند». مواد قطبی (مانند نمک) در حلال‌های قطبی (مانند آب) بهتر حل می‌شوند. مواد غیرقطبی (مانند روغن) در حلال‌های غیرقطبی (مانند بنزین) حل می‌شوند. به همین دلیل روغن در آب حل نمی‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>دما:\u003C\u002Fstrong> برای بیشتر جامدها و مایع‌ها، افزایش دما انحلال‌پذیری را افزایش می‌دهد. مثلاً شکر در آب داغ خیلی بیشتر از آب سرد حل می‌شود. اما برای گازها، افزایش دما انحلال‌پذیری را کاهش می‌دهد (به همین دلیل نوشابه گرم زودتر گازش را از دست می‌دهد).\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>فشار:\u003C\u002Fstrong> فشار فقط بر انحلال‌پذیری گازها در مایعات اثر قابل توجهی دارد. افزایش فشار، انحلال گاز را بیشتر می‌کند (روش تولید نوشابه‌های گازدار).\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">محلول‌ها در خدمت زندگی و صنعت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>اهمیت محلول‌ها فراتر از یک آزمایش ساده در آزمایشگاه شیمی است. آن‌ها در قلب بسیاری از فرآیندهای طبیعی و صنعتی قرار دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در \u003Cstrong>بدن موجودات زنده\u003C\u002Fstrong>، تمام واکنش‌های شیمیایی در محیط آبی و درون محلول‌ها رخ می‌دهند. خون یک محلول پیچیده است که مواد غذایی (مانند گلوکز)، گازهای تنفسی (اکسیژن و دی‌اکسید کربن)، هورمون‌ها و مواد زائد را در خود حل کرده و به سراسر بدن حمل می‌کند. جذب مواد غذایی از روده نیز فقط پس از حل شدن در آب ممکن است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در \u003Cstrong>صنعت و کشاورزی\u003C\u002Fstrong>، محلول‌ها نقش کلیدی دارند. کودهای شیمیایی به صورت محلول در آب به خاک داده می‌شوند تا جذب ریشه گیاهان شود. سموم دفع آفات نیز معمولاً ابتدا در حلال مناسب حل شده و سپس اسپری می‌شوند. در صنعت رنگ، رنگدانه‌ها در یک حلال (ترکیبات نفتی یا آب) حل یا معلق می‌شوند تا بتوان آن را روی سطوح پخش کرد. صنایع غذایی، داروسازی و مواد شوینده نیز کاملاً وابسته به دانش محلول‌ها هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در \u003Cstrong>زندگی روزمره\u003C\u002Fstrong>، از صبح که دندان‌هایتان را با خمیردندان (یک نوع محلول\u002Fکلوئید) مسواک می‌زنید، تا نوشیدن چای یا قهوه (محلول مواد استخراج شده از برگ چای یا دانه قهوه در آب)، شست‌وشو با آب و صابون و حتی تنفس (حل شدن اکسیژن در رطوبت ریه‌ها)، همگی با محلول‌ها سروکار دارید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا هر مخلوط شفافی یک محلول است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. شفافیت شرط لازم است اما کافی نیست. یک مخلوط باید همگن باشد. برخی مخلوط‌های کلوئیدی مانند شیر یا خامه شفاف نیستند اما یکنواخت به نظر می‌رسند. همچنین، برخی مخلوط‌های معلق پس از مدتی ساکن ماندن، لایه‌لایه یا ته‌نشین می‌شوند (مانند آب و گِل) که محلول محسوب نمی‌شوند. محلول حقیقی پس از گذشت زمان هرگز جدا نمی‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا وقتی نمک (سدیم کلرید) در آب حل می‌شود، آب شور می‌شود ولی وقتی ماسه در آب ریخته می‌شود، آب ماسه‌ای نمی‌شود؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> زیرا نمک در سطح مولکولی یا یونی از هم جدا شده و بین مولکول‌های آب پخش می‌شود و یک مخلوط همگن واقعی (محلول) ایجاد می‌کند. اما ذرات ماسه (عمدتاً سیلیس) آنقدر بزرگ هستند که نمی‌توانند در بین مولکول‌های آب نفوذ کنند و فقط به صورت ذرات معلق درمی‌آیند که در نهایت ته‌نشین می‌شوند. این یک \u003Cem>مخلوط ناهمگن\u003C\u002Fem> (معلق) است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا حلال همیشه مایع است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. همانطور که در جدول انواع محلول‌ها دیدیم، حلال می‌تواند گاز، مایع یا جامد باشد. در هوا (محلول گاز در گاز)، نیتروژن حلال اصلی است. در آلیاژ برنج، مس (جامد) حلال و روی (جامد) حل‌شونده است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp>محلول‌ها مخلوط‌های همگنی هستند که از حل شدن یک یا چند ماده (حل‌شونده) در ماده دیگر (حلال) به وجود می‌آیند. این مفهوم ساده، پایه‌ای برای درک جهان اطراف ماست. از هوایی که تنفس می‌کنیم تا خونی که در رگ‌هایمان جریان دارد، همه محلول هستند. با یادگیری مفاهیم غلظت و انحلال‌پذیری، می‌توانیم رفتار محلول‌ها را پیش‌بینی و کنترل کنیم. این دانش نه تنها در علم شیمی، بلکه در پزشکی، کشاورزی، صنعت و زندگی روزمره ما کاربردهای گسترده و حیاتی دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> محلول (Solution)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> حلّال \u002F حلال (Solvent)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> حل‌شونده (Solute)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> غلظت (Concentration)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> انحلال‌پذیری (Solubility)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> همگن (Homogeneous): دارای ترکیب و خواص یکسان در تمام نقاط.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> پایدار (Stable): در شرایط عادی و با گذشت زمان تغییر نمی‌کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> محلول اشباع (Saturated Solution): محلولی که در دمای معین، حاوی بیشترین مقدار ممکن حل‌شونده است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">محلول شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">حلال و حل شونده\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">انحلال پذیری\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">غلظت درصد جرمی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">مخلوط همگن\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[209,210,211,212],"محلول","Solution","شیمی دهم","پایه دهم",0,538,"2025-12-18 10:48:33","2026-08-04 14:50:49","ندا","بنی هاشمی","محلول-مخلوط-همگن-دو-یا-چند-ماده","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F27","14:50 1405\u002F05\u002F13",{"tests":224,"papers":225,"files":226,"questions":227,"exams":228,"tutorials":229,"blogs":230},[],[],[],[],[],[],[231,240,249,257,265,273,281,289,297,305,313,321],{"id":232,"title":233,"cat":205,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":220,"update_jalali":239},8413,"جرم اتمی میانگین: میانگین جرم اتمی ایزوتوپ‌ها با توجه به درصد فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSRNaikXxa93zRp6z5vNd_200.png","2026-08-08 22:35:47","جرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","1405\u002F05\u002F17",{"id":241,"title":242,"cat":205,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":220,"update_jalali":248},8363,"آنیون: یونی که بار الکتریکی منفی دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVUBzVHypYPh4OduY4AJa_200.png","2026-08-06 09:55:07","آنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","1405\u002F05\u002F15",{"id":250,"title":251,"cat":205,"pic":252,"up_date":253,"title_url":254,"url":255,"legacy_url":256,"cat_title":220,"update_jalali":248},8365,"اثر گلخانه‌ای: جذب پرتوهای کم‌انرژی و گسیل پرتوهای پرانرژی توسط گازهای هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoGvq3SdY1q0OIMqi4smS_200.png","2026-08-06 09:51:30","اثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره",{"id":258,"title":259,"cat":205,"pic":260,"up_date":261,"title_url":262,"url":263,"legacy_url":264,"cat_title":220,"update_jalali":248},8367,"استوکیومتری: دانش مطالعۀ روابط کمی در مواد و واکنش‌های شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Frp8nRDJ7JlNLpxXp5fs7_200.png","2026-08-06 09:48:33","استوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی",{"id":266,"title":267,"cat":205,"pic":268,"up_date":269,"title_url":270,"url":271,"legacy_url":272,"cat_title":220,"update_jalali":248},8369,"اکسایش: واکنش آرام اکسیژن با مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F05dLQa5DL6CIxWC9qPDG_200.png","2026-08-06 09:46:57","اکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد",{"id":274,"title":275,"cat":205,"pic":276,"up_date":277,"title_url":278,"url":279,"legacy_url":280,"cat_title":220,"update_jalali":248},8372,"اکسید اسیدی: اکسید نافلزی که در واکنش با آب، اسید تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXdn0W7GkE2G3Pt0rX4TC_200.png","2026-08-06 09:45:33","اکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند",{"id":282,"title":283,"cat":205,"pic":284,"up_date":285,"title_url":286,"url":287,"legacy_url":288,"cat_title":220,"update_jalali":248},8374,"اکسید بازی: اکسید فلزی که در واکنش با آب، باز تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDfrwHPBkv7vGZfg5zj1B_200.png","2026-08-06 09:44:18","اکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند",{"id":290,"title":291,"cat":205,"pic":292,"up_date":293,"title_url":294,"url":295,"legacy_url":296,"cat_title":220,"update_jalali":248},8379,"الکترون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی منفی در فضای پیرامون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FX7DSqO92CRuRs8zfXAHc_200.png","2026-08-06 09:43:41","الکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته",{"id":298,"title":299,"cat":205,"pic":300,"up_date":301,"title_url":302,"url":303,"legacy_url":304,"cat_title":220,"update_jalali":248},8381,"الکترون‌های ظرفیت: بیرونی‌ترین الکترون‌های اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHlKGNhMj39OfzAWjMB2N_200.png","2026-08-06 09:42:04","الکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم",{"id":306,"title":307,"cat":205,"pic":308,"up_date":309,"title_url":310,"url":311,"legacy_url":312,"cat_title":220,"update_jalali":248},8382,"ایزوتوپ: اتم‌های یک عنصر با Z یکسان و A متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Flmt8xWvlvuZmBbHKwoHJ_200.png","2026-08-06 09:38:32","ایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت",{"id":314,"title":315,"cat":205,"pic":316,"up_date":317,"title_url":318,"url":319,"legacy_url":320,"cat_title":220,"update_jalali":248},8384,"باران اسیدی: بارانی با خاصیت اسیدی ناشی از حل شدن گازهای اکسیدی هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBoly9LUHs38JUBLtfggO_200.png","2026-08-06 09:35:28","باران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا",{"id":322,"title":323,"cat":205,"pic":324,"up_date":325,"title_url":326,"url":327,"legacy_url":328,"cat_title":220,"update_jalali":248},8387,"پرتوزایی: تبدیل خود به خود ایزوتوپ‌های ناپایدار به گونه‌های پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjxJFjVWMx1DusSKTXQKH_200.png","2026-08-06 09:34:06","پرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر"]