[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8329":3,"categoryMenus":28,"$f2niba8idd1f86":221},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"title_url":24,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},8329,2,5,0,281,"قمر: جرم طبیعی یا مصنوعی که به دور یک سیاره می‌چرخد.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FloGLclTImBmQGnkZBCHZ_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله درباره قمر\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 32px; font-weight: 800\">قمر: همسفر اسرارآمیز سیارات\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">اجرام آسمانی که به دور سیارات می‌گردند و دنیاهای کوچک خود را شکل می‌دهند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> قمر\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> یا ماه‌واره، جرمی است که به دور یک سیاره می‌چرخد. آنها مانند همدم و همراه سیاره‌ها هستند و تأثیرات شگفت‌انگیزی بر دنیای میزبان خود دارند. از تنها قمر زمین\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> گرفته تا ده‌ها قمر مشتری\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> و زحل، این اجرام بخش مهمی از منظومه شمسی\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> را تشکیل می‌دهند. در این مقاله با انواع قمرها، چگونگی شکل‌گیری آن‌ها و نقش کلیدی‌شان در نجوم و درک ما از فضا آشنا می‌شویم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قمرها را بهتر بشناسیم: تعریف و طبقه‌بندی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>در نجوم، به هر جرم طبیعی که به دور یک سیاره بچرخد، قمر می‌گویند. این اجرام خودشان به دور خورشید نمی‌گردند، بلکه همراه سیاره‌شان این مسیر را طی می‌کنند. می‌توانید آن را مانند یک برادر یا خواهر کوچک‌تر در نظر بگیرید که همیشه دور برادر بزرگ‌تر (سیاره) در حال چرخش است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>قمرها از نظر اندازه، شکل و ترکیب بسیار متنوع هستند. برخی مانند قمر خودمان، ماه، آنقدر بزرگند که گاهی سیاره و قمرشان را یک «سیستم دوگانه» می‌نامند. برخی دیگر فقط سنگ‌هایی به اندازه یک شهر کوچک هستند. دانشمندان آن‌ها را بر اساس ویژگی‌های مختلفی دسته‌بندی می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول طبقه‌بندی انواع قمرها\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع قمر\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی کلیدی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال مشهور\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>قمرهای regular (منظم)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مداری دایره‌ای و نزدیک دارند. معمولاً هم‌راستا با چرخش سیاره به دور خودش می‌چرخند. احتمالاً همزمان با سیاره تشکیل شده‌اند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قمرهای گالیلهای\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> مشتری (مانند آیو\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>، اروپا\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>قمرهای irregular (نامنظم)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مداری بیضی‌شکل و دور دارند. اغلب در خلاف جهت چرخش سیاره حرکت می‌کنند. احتمالاً بعداً به دام گرانش\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> سیاره افتاده‌اند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قمر ترایتون\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> نپتون\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>قمرهای کوچک (ماهواره‌های طبیعی)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اندازه بسیار کوچکی دارند و شکل نامنظمی شبیه به سیب‌زمینی دارند. تعداد آن‌ها بسیار زیاد است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قمرهای کوچک مریخ (فوبوس\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> و دیموس\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قمرها چگونه به وجود می‌آیند؟ سه داستان پیدایش\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>همه قمرها به یک شکل ساخته نشده‌اند. دانشمندان با توجه به مدار و ترکیب شیمیایی آن‌ها، چندین نظریه اصلی برای تولد قمرها ارائه کرده‌اند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">۱. برخورد عظیم\u003C\u002Fspan> این نظریه برای توضیح پیدایش ماه زمین مطرح شده است. بر اساس این نظریه، در روزهای آغازین تشکیل زمین، جسمی به اندازه مریخ به زمین برخورد کرد. از خرده‌سنگ‌های پرتاب شده از این برخورد، ماه به تدریج تشکیل شد. مانند وقتی که دو گلوله گِلی به هم برخورد می‌کنند و تکه‌هایی از آن‌ها به اطراف پرتاب می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">۲. به دام افتادن\u003C\u002Fspan> برخی قمرها، به ویژه قمرهای نامنظم، در اصل سیارک\u003Csup>12\u003C\u002Fsup> یا دنباله‌دار\u003Csup>13\u003C\u002Fsup>هایی بودند که از نزدیک یک سیاره غول‌پیکر عبور کردند و نیروی گرانش قدرتمند آن سیاره، آن‌ها را اسیر خود کرد و به قمر تبدیل‌شان کرد. مانند یک توپ پینگ‌پنگ که از کنار یک آهنربای بزرگ رد می‌شود و به آن می‌چسبد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">۳. تشکیل همزمان از ابر اولیه\u003C\u002Fspan> تصور می‌شود بسیاری از قمرهای منظم سیارات غول گازی، همزمان با خود سیاره از ابر گاز و غباری که خورشید را تشکیل داد، به وجود آمده‌اند. همانطور که سیاره از مواد این ابر ساخته می‌شد، حلقه‌ای از مواد دور آن نیز قمرها را شکل دادند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک نکته جالب:\u003C\u002Fstrong> مشتری و زحل آنقدر قمرهای زیادی دارند که گویی خودشان یک منظومه‌ی کوچک دارند! تاکنون \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">95\u003C\u002Fspan> قمر برای مشتری و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">146\u003C\u002Fspan> قمر برای زحل تأیید شده است. این اعداد ممکن است با کشف قمرهای جدید، تغییر کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قمرها چه کارهایی می‌کنند؟ تأثیرات ملموس و شگفت‌انگیز\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>قمرها فقط سنگ‌های بی‌خاصیت گردان نیستند. آن‌ها نقش‌های بسیار مهمی بازی می‌کنند که برخی از آن‌ها را می‌توانیم از روی زمین هم احساس کنیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>تنظیم جزر و مد:\u003C\u002Fstrong> آشکارترین تأثیر قمر روی زمین، پدیده جزر و مد\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> در اقیانوس‌ها است. نیروی گرانش ماه آب اقیانوس‌ها را به سمت خود می‌کشد و باعث بالا آمدن آب (مد) می‌شود. وقتی زمین زیر آن ناحیه از آب می‌چرخد، آب پایین می‌رود (جزر). این چرخه روزانه اتفاق می‌افتد. خورشید نیز در این پدیده نقش دارد، اما تأثیر ماه دو برابر بیشتر است. می‌توانید نیروی گرانش را مانند یک آهنربا در نظر بگیرید که از فاصله دور، بر آب دریاها اثر می‌گذارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ثابت کردن کجی محور زمین:\u003C\u002Fstrong> محور چرخش زمین کمی کج است. این کجی دلیل به وجود آمدن فصل‌هاست. جرم نسبتاً بزرگ ماه مانند یک پایدارکننده عمل می‌کند و از چرخش و نوسان زیاد محور زمین جلوگیری می‌کند. بدون ماه، کجی محور زمین ممکن بود به شدت تغییر کند و آب و هوا و فصل‌ها روی زمین بسیار آشفته و غیرقابل پیش‌بینی می‌شدند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ایجاد خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی:\u003C\u002Fstrong> این پدیده‌های زیبا و علمی مستقیماً به وجود قمر وابسته هستند. در خورشیدگرفتگی\u003Csup>15\u003C\u002Fsup>، ماه دقیقاً بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد و سایه آن روی زمین می‌افتد. در ماه‌گرفتگی\u003Csup>16\u003C\u002Fsup>، زمین بین خورشید و ماه قرار می‌گیرد و سایه زمین روی ماه می‌افتد. اندازه و فاصله ماه از زمین به گونه‌ای است که گاهی قرص آن در آسمان تقریباً هم‌اندازه قرص خورشید به نظر می‌رسد و این هم‌اندازی باعث می‌شود خورشیدگرفتگی کامل رخ دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا همه سیارات قمر دارند؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. دو سیاره در منظومه شمسی ما فاقد هرگونه قمر هستند: عطارد\u003Csup>17\u003C\u002Fsup> و زهره\u003Csup>18\u003C\u002Fsup>. نزدیکی بیش از حد آن‌ها به خورشید و احتمالاً شرایط خاص شکل‌گیریشان، باعث شده نتوانند قمری داشته باشند یا قمرهای احتمالی خود را از دست بدهند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا قمرها می‌توانند قمر داشته باشند؟ یعنی یک «قمرِ قمر» داشته باشیم؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> از نظر تئوری امکان‌پذیر است و به آن «ماه‌ماه» یا «زیرقمر» می‌گویند. اما در عمل، حفظ چنین مداری بسیار دشوار است. نیروهای گرانشی پیچیده از طرف سیاره اصلی و خود قمر، معمولاً باعث می‌شود مدار زیرقمر ناپایدار شود و یا به دور قمر اصلی نچرخد و در نهایت یا با قمر برخورد کند یا به دام سیاره بیفتد. تاکنون نمونه قطعی از آن در منظومه شمسی مشاهده نشده است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا ممکن است یک قمر مانند زمین، دارای اتمسفر\u003Csup>19\u003C\u002Fsup> یا حتی حیات باشد؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله! برخی قمرها در منظومه شمسی شرایط جالبی دارند. مثلاً «تیتان»\u003Csup>20\u003C\u002Fsup>، بزرگ‌ترین قمر زحل، اتمسفر غلیظی از نیتروژن دارد و حتی دریاها و رودخانه‌هایی از متان و اتان مایع روی سطح آن جریان دارند. «اروپا»، قمر مشتری، زیر سطح یخی خود احتمالاً یک اقیانوس عظیم از آب مایع دارد که دانشمندان آن را یک نامزد مهم برای جستجوی حیات میکروبی می‌دانند. پس قمرها می‌توانند دنیاهای پیچیده و فعالی باشند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> قمرها، این همسفران خاموش سیارات، نقش‌هایی فراتر از یک جرم درخشان در آسمان شب دارند. آن‌ها در شکل‌گیری و پایداری شرایط سیاره میزبان، ایجاد پدیده‌های نجومی دیدنی و حتی پنهان کردن اسرار احتمالی حیات، ایفای نقش می‌کنند. مطالعه قمرها نه تنها درباره خودشان، بلکه درباره تاریخچه و روند شکل‌گیری کل منظومه شمسی به ما اطلاعات ارزشمندی می‌دهد. شاید در آینده، برخی از این قمرها مقصد بعدی کاوشگران فضایی و حتی سکونتگاه‌های موقت انسان شوند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> قمر (Moon \u002F Satellite): جرم طبیعی که به دور یک سیاره می‌چرخد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> زمین (Earth): سیاره‌ای که ما روی آن زندگی می‌کنیم.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> مشتری (Jupiter): بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> منظومه شمسی (Solar System): مجموعه‌ای متشکل از خورشید و همه اجرامی که توسط گرانش آن نگه داشته شده‌اند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> گالیلهای (Galilean Moons): چهار قمر بزرگ مشتری که توسط گالیله کشف شدند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> آیو (Io): فعال‌ترین قمر از نظر آتشفشانی در منظومه شمسی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> اروپا (Europa): قمر یخی مشتری که احتمال وجود اقیانوس زیرسطحی در آن مطرح است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> گرانش (Gravity): نیروی جاذبه‌ای که بین تمام اجسام دارای جرم وجود دارد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> ترایتون (Triton): بزرگ‌ترین قمر نپتون که در خلاف جهت چرخش سیاره می‌چرخد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> فوبوس (Phobos): بزرگ‌ترین و نزدیک‌ترین قمر مریخ.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>11\u003C\u002Fsup> دیموس (Deimos): قمر کوچک‌تر و دورتر مریخ.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>12\u003C\u002Fsup> سیارک (Asteroid): اجرام سنگی کوچک‌تر از سیاره که عمدتاً بین مدار مریخ و مشتری قرار دارند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>13\u003C\u002Fsup> دنباله‌دار (Comet): اجرام یخی و غباردار که با نزدیک شدن به خورشید، دنباله درخشانی تشکیل می‌دهند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> جزر و مد (Tide): بالا و پایین رفتن منظم سطح آب دریاها بر اثر گرانش ماه و خورشید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>15\u003C\u002Fsup> خورشیدگرفتگی (Solar Eclipse): هنگامی که ماه بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>16\u003C\u002Fsup> ماه‌گرفتگی (Lunar Eclipse): هنگامی که زمین بین خورشید و ماه قرار می‌گیرد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>17\u003C\u002Fsup> عطارد (Mercury): نزدیک‌ترین سیاره به خورشید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>18\u003C\u002Fsup> زهره (Venus): دومین سیاره از خورشید و نزدیک‌ترین سیاره به زمین.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>19\u003C\u002Fsup> اتمسفر (Atmosphere): لایه‌ای از گازها که یک سیاره یا قمر را احاطه کرده است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>20\u003C\u002Fsup> تیتان (Titan): بزرگ‌ترین قمر زحل، دارای اتمسفر غلیظ و دریاهای هیدروکربنی.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قمر\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ماه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">منظومه شمسی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گرانش\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">جزر و مد\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","علوم نهم","قمر",1,276,"2025-12-16 14:33:11","2026-08-24 19:00:04","سحر","شیرزاد","قمر-جرم-طبیعی-یا-مصنوعی-که-به-دور-یک-سیاره-میچرخد","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F25","19:00 1405\u002F06\u002F2",{"status":18,"data":29},[30,69,128,146,166],{"id":18,"title":31,"list_order":18,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":70,"list_order":18,"items":71},"المپیادها",[72,76,80,84,88,92,96,100,104,108,112,116,120,124],{"id":73,"link":74,"type":36,"slug":12,"title":75},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":77,"link":78,"type":36,"slug":12,"title":79},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":81,"link":82,"type":36,"slug":12,"title":83},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":85,"link":86,"type":36,"slug":12,"title":87},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":89,"link":90,"type":36,"slug":12,"title":91},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":93,"link":94,"type":36,"slug":12,"title":95},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":97,"link":98,"type":36,"slug":12,"title":99},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":101,"link":102,"type":36,"slug":12,"title":103},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":105,"link":106,"type":36,"slug":12,"title":107},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":109,"link":110,"type":36,"slug":12,"title":111},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":113,"link":114,"type":36,"slug":12,"title":115},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":117,"link":118,"type":36,"slug":12,"title":119},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":121,"link":122,"type":36,"slug":12,"title":123},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":125,"link":126,"type":36,"slug":12,"title":127},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":18,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":36,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":49,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":49,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":18,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":36,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":36,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":36,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":36,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":167,"list_order":34,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,203,207,211,215],{"id":170,"link":171,"type":49,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":49,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":49,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":49,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":49,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":36,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":200,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":216,"link":217,"type":218,"slug":219,"title":220},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":222,"papers":223,"files":224,"questions":225,"exams":226,"tutorials":227,"blogs":228},[],[],[],[],[],[],[229,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310,318],{"id":230,"title":231,"cat":10,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":25,"update_jalali":237},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":25,"update_jalali":237},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":25,"update_jalali":237},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":25,"update_jalali":237},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":25,"update_jalali":237},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":25,"update_jalali":237},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":25,"update_jalali":237},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":25,"update_jalali":237},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":25,"update_jalali":237},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":25,"update_jalali":237},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":25,"update_jalali":237},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود",{"id":319,"title":320,"cat":10,"pic":321,"up_date":322,"title_url":323,"url":324,"legacy_url":325,"cat_title":25,"update_jalali":237},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند"]