[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8090":3,"categoryMenus":28,"$f21z0toz6kyh4d":221},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"title_url":24,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},8090,2,5,0,281,"فسیل صدف: اثری از پوسته سخت جانداران دریایی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FmaQrXxeuTwWfWTswZiuE_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله فسیل صدف\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">فسیل صدف: گنجینه‌های سنگی دریا\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">صدف‌های سخت جانداران دریایی چگونه به سنگ تبدیل می‌شوند و چه داستانی از گذشته زمین برای ما تعریف می‌کنند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> فسیل صدف، بقایای سنگ‌شده‌ی جانداران دارای پوسته سخت مانند نرم‌تنان است که طی میلیون‌ها سال در لایه‌های رسوبی حفظ شده‌اند. این فسیل‌ها که گاهی در کوهستان‌ها یا بیابان‌ها یافت می‌شوند، به ما در درک \u003Cstrong>محیط‌های باستانی\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>تغییرات آب و هوایی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>تکامل\u003C\u002Fstrong> موجودات زنده کمک شایانی می‌کنند. مطالعه‌ی این آثار باستانی دریایی، پنجره‌ای جذاب به تاریخ حیات در کره‌ی زمین می‌گشاید.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">صدف فسیل چیست و چگونه تشکیل می‌شود؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>وقتی یک جاندار دریایی مثل حلزون، دوکفه‌ای یا ناوتیلوس\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[1]\u003C\u002Fspan> می‌میرد، بخش‌های نرم بدنش به سرعت تجزیه می‌شود. اما پوسته‌ی سخت و محکم آن، که اغلب از کربنات کلسیم\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[2]\u003C\u002Fspan> ساخته شده، ممکن است در کف دریا مدفون شود. این آغاز یک سفر چند میلیون ساله برای تبدیل شدن به فسیل است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>فرآیند فسیل شدن معمولاً به یکی از این دو روش اصلی رخ می‌دهد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"روش‌های اصلی فسیل شدن صدف\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام روش\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح فرآیند\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال ملموس\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>جانشینی مواد معدنی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب‌های زیرزمینی سرشار از مواد معدنی مانند سیلیس\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[3]\u003C\u002Fspan>، به آرامی وارد منافذ پوسته می‌شوند و مواد اصلی سازنده‌ی آن را با خود جایگزین می‌کنند. این کار مولکول به مولکول انجام می‌شود و در نهایت یک کپی سنگی و بسیار بادوام از صدف اصلی ایجاد می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مانند وقتی که یک جسم فلزی درون آب آهندار قرار می‌گیرد و لایه‌ای از زنگ‌آهن روی آن می‌نشیند، اما در مقیاسی بسیار دقیق و آرام.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>قالب‌گیری و ریخته‌گری طبیعی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پوسته در رسوبات مدفون می‌شود و بعد از مدتی به طور کامل حل می‌شود و یک حفره‌ی خالی به شکل خود در سنگ باقی می‌گذارد (قالب بیرونی). سپس مواد معدنی دیگر این حفره را پر می‌کنند و یک ریخته‌گری سنگی از صدف اولیه می‌سازند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شبیه درست کردن ژله در یک قالب پلاستیکی. ابتدا قالب (حفره) شکل می‌گیرد و بعد ماده‌ی جدید (ژله یا مواد معدنی) شکل قالب را به خود می‌گیرد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انواع فسیل صدف: از حلزون تا آمونیت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فسیل صدف‌ها را می‌توان بر اساس شکل و جاندار سازنده‌ی آن‌ها دسته‌بندی کرد. این طبقه‌بندی به دانشمندان کمک می‌کند تا اطلاعات را منظم کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>مثلاً، گاهی در کوه‌های اطراف شهرتان یک سنگ با طرح مارپیچ زیبا دیده‌اید. این ممکن است فسیل یک \u003Cstrong>آمونیت\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[4]\u003C\u002Fspan> باشد؛ جانور دریایی منقرض‌شده‌ای که شبیه ماهی مرکب درون یک صدف مارپیچی زندگی می‌کرد. یا ممکن است فسیل یک \u003Cstrong>صدف دوکفه‌ای\u003C\u002Fstrong> ساده باشد، مانند صدف‌های خوراکی امروزی.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> فرمول شیمیایی اصلی سازنده بیشتر پوسته‌های دریایی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\ce{CaCO3}$\u003C\u002Fspan> یا کربنات کلسیم است. این همان ماده‌ای است که در سنگ‌آهک، گچ و حتی پوسته تخم مرغ یافت می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربرد فسیل صدف: از تعیین سن زمین تا تزئین خانه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این فسیل‌های سنگی فقط اشیای زیبای موزه‌ای نیستند؛ آن‌ها کاربردهای علمی و عملی جالبی دارند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. ساعت زمین‌شناسی:\u003C\u002Fstrong> گونه‌های خاصی از فسیل‌های صدف، فقط در یک بازه زمانی خاص زندگی می‌کرده‌اند. وقتی زمین‌شناسان در یک لایه‌ی سنگی چنین فسیلی را پیدا کنند، می‌توانند سن تقریبی آن لایه را حدس بزنند. به این فسیل‌ها، \u003Cstrong>فسیل‌های شاخص\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[5]\u003C\u002Fspan> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. نقشه‌برداران باستانی:\u003C\u002Fstrong> پیدا شدن فسیل‌های دریایی در ارتفاعات بلند کوه‌ها (مثل رشته کوه البرز یا زاگرس) به ما ثابت می‌کند که روزی این مناطق زیر آب دریاهای باستانی بوده‌اند. پس زمین دائماً در حال تغییر شکل است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۳. گنجینه‌ای تزئینی:\u003C\u002Fstrong> بسیاری از مردم فسیل‌های صدف زیبا مانند سنگ‌های کهربا حاوی صدف یا فسیل‌های مرمرین شده را جمع‌آوری کرده یا از آن‌ها در ساخت جواهرات و دکوراسیون خانه استفاده می‌کنند. دفعه‌ی بعد که به یک فروشگاه سنگ‌های زینتی سری زدید، به دنبال این گنجینه‌های طبیعی بگردید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا هر صدف قدیمی که در ساحل پیدا می‌کنیم، فسیل است؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. بیشتر صدف‌های ساحل متعلق به جانداران مرده‌ی اخیر هستند و فرآیند سنگ‌شدگی روی آن‌ها انجام نشده است. فسیل واقعی بسیار سنگین‌تر است، اغلب بافت سنگی دارد و گاهی رنگ مواد معدنی جایگزین شده را به خود گرفته است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> چرا شکل بعضی فسیل‌های صدف کاملاً واضح و بعضی دیگر محو است؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> وضوح فسیل به عواملی مانند جنس رسوبات اطراف، سرعت مدفون شدن، ترکیب شیمیایی آب‌های زیرزمینی و میزان فشار لایه‌های بالایی بستگی دارد. هرچه شرایط برای فرآیند جانشینی یا قالب‌گیری ایده‌آل‌تر باشد، جزئیات فسیل بهتر حفظ می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> فسیل صدف، آثاری شگفت‌انگیز از زندگی گذشته‌ی زمین هستند که از طریق فرآیندهای طولانی \u003Cstrong>جانشینی معدنی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>قالب‌گیری\u003C\u002Fstrong> تشکیل می‌شوند. این فسیل‌ها نه تنها در تعیین سن سنگ‌ها و درک تاریخ زمین کمک می‌کنند، بلکه زیبایی طبیعی‌اند که می‌توانیم آن‌ها را ببینیم و لمس کنیم. پس دفعه‌ی بعد که به طبیعت رفتید، با دقت بیشتری به سنگ‌ها نگاه کنید؛ شاید شما هم یک «گنج» دریایی چند میلیون ساله پیدا کنید!\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[1]\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>ناوتیلوس (Nautilus):\u003C\u002Fstrong> جانوری دریایی از رده سرپایان با پوسته‌ای مارپیچی و محفظه‌ای که امروزه نیز وجود دارد. نمونه‌های باستانی آن به نام آمونیت منقرض شده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[2]\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>کربنات کلسیم (Calcium Carbonate):\u003C\u002Fstrong> ترکیب شیمیایی با فرمول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\ce{CaCO3}$\u003C\u002Fspan> که ماده اصلی سازنده پوسته بسیاری از جانداران دریایی، سنگ آهک و مرمر است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[3]\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>سیلیس (Silica):\u003C\u002Fstrong> ترکیبی از سیلیسیم و اکسیژن که ماده اصلی تشکیل‌دهنده شیشه و کوارتز است. در فرآیند فسیل‌شدن می‌تواند جایگزین کربنات کلسیم شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[4]\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>آمونیت (Ammonite):\u003C\u002Fstrong> گروهی از نرم‌تنان دریایی منقرض شده با پوسته‌های مارپیچیِ صفحه‌دار. فسیل آن‌ها بسیار رایج و برای تعیین سن سنگ‌ها مهم است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"font-size: smaller; vertical-align: super\">[5]\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>فسیل شاخص (Index Fossil):\u003C\u002Fstrong> فسیل گونه‌هایی که گسترش جغرافیایی وسیع، اما محدوده زمانی زندگی کوتاهی داشته‌اند. پیدا شدن آن‌ها در یک لایه سنگی، سن آن لایه را به دقت نشان می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تشکیل فسیل\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">صدف‌های باستانی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">آمونیت\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">زمین‌شناسی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سنگ‌شدگی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","علوم نهم","فسیل صدف",1,1702,"2025-12-14 13:36:54","2026-08-27 23:51:37","سحر","شیرزاد","فسیل-صدف-اثری-از-پوسته-سخت-جانداران-دریایی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F23","23:51 1405\u002F06\u002F5",{"status":18,"data":29},[30,69,128,146,166],{"id":18,"title":31,"list_order":18,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":70,"list_order":18,"items":71},"المپیادها",[72,76,80,84,88,92,96,100,104,108,112,116,120,124],{"id":73,"link":74,"type":36,"slug":12,"title":75},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":77,"link":78,"type":36,"slug":12,"title":79},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":81,"link":82,"type":36,"slug":12,"title":83},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":85,"link":86,"type":36,"slug":12,"title":87},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":89,"link":90,"type":36,"slug":12,"title":91},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":93,"link":94,"type":36,"slug":12,"title":95},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":97,"link":98,"type":36,"slug":12,"title":99},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":101,"link":102,"type":36,"slug":12,"title":103},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":105,"link":106,"type":36,"slug":12,"title":107},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":109,"link":110,"type":36,"slug":12,"title":111},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":113,"link":114,"type":36,"slug":12,"title":115},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":117,"link":118,"type":36,"slug":12,"title":119},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":121,"link":122,"type":36,"slug":12,"title":123},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":125,"link":126,"type":36,"slug":12,"title":127},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":18,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":36,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":49,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":49,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":18,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":36,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":36,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":36,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":36,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":167,"list_order":34,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,203,207,211,215],{"id":170,"link":171,"type":49,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":49,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":49,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":49,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":49,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":36,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":200,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":216,"link":217,"type":218,"slug":219,"title":220},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":222,"papers":223,"files":224,"questions":225,"exams":226,"tutorials":227,"blogs":228},[],[],[],[],[],[],[229,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310,318],{"id":230,"title":231,"cat":10,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":25,"update_jalali":237},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-می-کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-می-کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-می-کنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":25,"update_jalali":237},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایه-ای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایه-ای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایه-ای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-می-شود",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":25,"update_jalali":237},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیده-ای-که-در-ارتفاعات-رخ-می-دهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیده-ای-که-در-ارتفاعات-رخ-می-دهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیده-ای-که-در-ارتفاعات-رخ-می-دهد",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":25,"update_jalali":237},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آب-وهوای-گذشته-شرایط-آب-وهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیل-ها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آب-وهوای-گذشته-شرایط-آب-وهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیل-ها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آب-وهوای-گذشته-شرایط-آب-وهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیل-ها-قابل-تشخیص-است",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":25,"update_jalali":237},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-می-شود",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":25,"update_jalali":237},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشان-دهنده-محیط-کم-عمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشان-دهنده-محیط-کم-عمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشان-دهنده-محیط-کم-عمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":25,"update_jalali":237},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":25,"update_jalali":237},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":25,"update_jalali":237},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":25,"update_jalali":237},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":25,"update_jalali":237},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-می-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-می-شود",{"id":319,"title":320,"cat":10,"pic":321,"up_date":322,"title_url":323,"url":324,"legacy_url":325,"cat_title":25,"update_jalali":237},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوب-اسکی-وسیله-ای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-می-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوب-اسکی-وسیله-ای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-می-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوب-اسکی-وسیله-ای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-می-کند"]