[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-7447":199,"$f1zyr33h8nyw82":223},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189,193],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"link":195,"type":196,"slug":197,"title":198},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"id":200,"section":178,"base":201,"course":202,"lesson":203,"title":204,"cat":205,"pic":206,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":207,"tags":208,"metadata":13,"featured":213,"status":4,"views":214,"subdate":215,"up_date":216,"first_name":217,"last_name":218,"avatar":13,"title_url":219,"cat_title":220,"subdate_jalali":221,"update_jalali":222},7447,1168,1171,1190,"قانون هاى نیوتن: سه قانون بنیادین حرکت",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWl22YWH88aqe6UsQpj3I_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله قوانین نیوتن\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">قانون‌های نیوتن: سه قانون بنیادین حرکت\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">چگونه نیروها دنیای اطراف ما را به حرکت درمی‌آورند؟ پایه‌های فیزیک کلاسیک را با هم مرور می‌کنیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> قوانین حرکت نیوتن\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup>، سنگ‌بنای درک ما از چگونگی حرکت اجسام هستند. این قوانین که توسط آیزاک نیوتن\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> در قرن هفدهم میلادی فرمول‌بندی شدند، رابطه بین نیروهای وارد بر یک جسم و حرکت آن را توصیف می‌کنند. این مقاله به زبان ساده به توضیح \u003Cstrong>قانون اول (لَختی)\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>قانون دوم (رابطه نیرو و شتاب)\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>قانون سوم (کنش و واکنش)\u003C\u002Fstrong> می‌پردازد و با مثال‌های ملموس از زندگی روزمره، کاربرد این اصول اساسی در علم فیزیک را برای دانش‌آموزان تشریح می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نیرو و حرکت: یک آشنایی مقدماتی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>قبل از پرداختن به قوانین نیوتن، باید دو مفهوم کلیدی را تعریف کنیم: \u003Cstrong>نیرو\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>حرکت\u003C\u002Fstrong>. نیرو هرگونه \u003Cem>هل دادن\u003C\u002Fem> یا \u003Cem>کشیدن\u003C\u002Fem> است که می‌تواند باعث تغییر در حرکت یک جسم شود. حرکت نیز به تغییر مکان یک جسم در طول زمان گفته می‌شود. سؤال اصلی که نیوتن به آن پاسخ داد این بود: «رابطه دقیق بین این نیروهای وارد شده و تغییر حرکت چیست؟» برای درک بهتر، اجازه دهید یک مثال بزنیم: وقتی شما یک توپ ساکن روی زمین را با پا می‌زنید (\u003Cstrong>نیرو\u003C\u002Fstrong>)، توپ از حالت سکون خارج شده و به حرکت درمی‌آید (\u003Cstrong>تغییر حرکت\u003C\u002Fstrong>).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> در فیزیک، به جسمی که برای ساده‌سازی تحلیل از ابعاد و شکل آن صرف‌نظر می‌شود، \u003Cstrong>ذره\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup> یا \u003Cstrong>جسم نقطهای\u003C\u002Fstrong> می‌گویند. بسیاری از قوانین، مانند قوانین نیوتن، ابتدا برای ذرات فرمول‌بندی شده‌اند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قانون اول نیوتن: قانون لَختی یا اینرسی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>نیوتن قانون اول خود را این گونه بیان کرد: \u003Cem>«هر جسمی، حالت سکون یا حرکت یکنواخت\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> روی خط راست خود را حفظ می‌کند، مگر آنکه تحت تأثیر یک نیروی خارجی، مجبور به تغییر آن حالت شود.»\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>این قانون به نام \u003Cstrong>قانون لَختی\u003C\u002Fstrong> نیز شناخته می‌شود. \u003Cstrong>لَختی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> همان تمایل ذاتی همه اجسام برای مقاومت در برابر هرگونه تغییری در حالت حرکتشان است. هرچه جرم\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> یک جسم بیشتر باشد، لختی آن بیشتر است و تغییر حالت حرکتش سخت‌تر.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مثال‌هایی برای قانون اول نیوتن\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه رویداد\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توصیف بر اساس قانون اول\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تکان شدید یک اتوبوس هنگام ترمز ناگهانی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بدن مسافر تمایل دارد (به دلیل لختی) حالت حرکت رو به جلو خود را حفظ کند. در حالی که اتوبوس ناگهان متوقف می‌شود، بنابراین مسافر به سمت جلو پرتاب می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لغزش روپوش میز هنگام کشیدن سریع آن از زیر ظروف\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ظروف تمایل دارند در حالت سکون خود باقی بمانند. وقتی نیرو به میز وارد می‌شود، ظروف به دلیل لختی، تقریباً در جای خود باقی می‌مانند (البته کمی اصطکاک\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> هم هست).\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حرکت سیارات به دور خورشید\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در فضا که تقریباً خلأ است و نیروی اصطکاکی وجود ندارد، سیاره‌ها به حرکت خود در مسیر مستقیم ادامه می‌دهند، اما نیروی گرانش\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup> خورشید به طور دائم مسیر آنها را به شکل دایره‌ای (یا بیضی) منحرف می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قانون دوم نیوتن: قلب مکانیک کلاسیک\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>قانون دوم، رابطه کمی و دقیق بین نیرو، جرم و شتاب\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup> را بیان می‌کند. این قانون می‌گوید: \u003Cem>«شتاب یک جسم، با نیروی خالص\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup> وارد بر آن، نسبت مستقیم و با جرم آن، نسبت معکوس دارد. جهت شتاب نیز در راستای نیروی خالص است.»\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>این قانون به شکل معادله‌ای بسیار معروف و پرکاربرد نوشته می‌شود:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\vec{F}_{net} = m \\vec{a}$\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\nدر این فرمول:\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$\\vec{F}_{net}$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> نمایانگر نیروی خالص وارد بر جسم (بر حسب نیوتن\u003Csup>[13]\u003C\u002Fsup>) است.\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$m$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> جرم جسم (بر حسب کیلوگرم) است.\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$\\vec{a}$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> شتاب حاصل (بر حسب متر بر مجذور ثانیه) است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>نیروی خالص چیست؟\u003C\u002Fstrong> اگر چند نیرو به یک جسم وارد شوند، نیروی خالص، حاصل جمع برداری\u003Csup>[14]\u003C\u002Fsup> همه آن نیروهاست. برای محاسبه شتاب، باید همیشه از نیروی خالص استفاده کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال:\u003C\u002Fstrong> فرض کنید یک اسباب‌بازی با جرم \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">0.5\u003C\u002Fspan> کیلوگرم روی یک سطح بی‌اصطکاک قرار دارد. اگر آن را با نیروی ثابت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> نیوتن به سمت راست هل دهیم، شتاب آن چقدر می‌شود؟\u003Cbr>\r\nبا استفاده از فرمول: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$a = \\frac{F}{m} = \\frac{2}{0.5} = 4$\u003C\u002Fspan> متر بر مجذور ثانیه. یعنی سرعت اسباب‌بازی در هر ثانیه، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">4\u003C\u002Fspan> متر بر ثانیه افزایش می‌یابد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قانون سوم نیوتن: برای هر کنشی، یک واکنش است\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این قانون به تعامل بین دو جسم می‌پردازد: \u003Cem>«هرگاه جسم \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">A\u003C\u002Fspan> به جسم \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">B\u003C\u002Fspan> نیرویی وارد کند، جسم \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">B\u003C\u002Fspan> نیز هم‌زمان به جسم \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">A\u003C\u002Fspan> نیرویی با همان اندازه، ولی در جهت مخالف وارد می‌کند.»\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>به عبارت ساده‌تر، نیروها همیشه \u003Cstrong>جفت‌جفت\u003C\u002Fstrong> و بین \u003Cstrong>دو جسم متفاوت\u003C\u002Fstrong> ظاهر می‌شوند. ما معمولاً یکی را \u003Cstrong>کنش\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[15]\u003C\u002Fsup> و دیگری را \u003Cstrong>واکنش\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[16]\u003C\u002Fsup> می‌نامیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>نکته بسیار مهم: این دو نیروی کنش و واکنش، هرگز یکدیگر را خنثی\u003Csup>[17]\u003C\u002Fsup> نمی‌کنند! زیرا هر کدام به یک \u003Cem>جسم متفاوت\u003C\u002Fem> وارد می‌شوند. آنچه در قانون دوم مهم است، نیروهای وارد بر \u003Cem>یک جسم خاص\u003C\u002Fem> است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال‌های ملموس:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>راه رفتن:\u003C\u002Fstrong> وقتی شما روی زمین قدم برمی‌دارید، پاهای شما به زمین نیرویی به سمت عقب وارد می‌کنند (کنش). طبق قانون سوم، زمین نیز هم‌زمان به پای شما نیرویی مساوی و رو به جلو وارد می‌کند (واکنش) که باعث حرکت شما به سمت جلو می‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تیرکمان:\u003C\u002Fstrong> هنگامی که کمان را رها می‌کنید، زه‌ی کمان به تیر نیرویی رو به جلو وارد می‌کند (کنش بر تیر). هم‌زمان، تیر نیز به زه‌ی کمان نیرویی رو به عقب وارد می‌کند (واکنش بر کمان) که شما آن را در دست خود احساس می‌کنید.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>بالگرد:\u003C\u002Fstrong> ملخ‌های بالگرد هوا را به سمت پایین می‌فشارند (کنش بر هوا). هوا نیز مطابق قانون سوم، نیرویی مساوی و رو به بالا به ملخ‌ها وارد می‌کند (واکنش) که بالگرد را در هوا نگه می‌دارد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربرد قوانین نیوتن در مهندسی و فناوری\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این سه قانون فقط نظریه‌ای انتزاعی نیستند، بلکه اساس طراحی بسیاری از ماشین‌آلات و سازه‌های اطراف ما هستند. مهندسان با استفاده از این قوانین می‌توانند محاسبات دقیقی انجام دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۱: طراحی خودرو و کمربند ایمنی\u003C\u002Fstrong> قانون اول نیوتن دلیل اصلی وجود کمربند و کیسه‌ هوا است. در یک تصادف، خودرو ناگهان متوقف می‌شود (تغییر سرعت به دلیل نیروی خارجی برخورد)، اما سرنشین‌ان تمایل دارند با سرعت قبلی به حرکت خود ادامه دهند. کمربند ایمنی با اعمال نیروی بازدارنده به بدن (نیروی خارجی)، این حرکت را متوقف می‌کند و از پرتاب شدن جلوگیری می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۲: پرتاب موشک و فضاپیما\u003C\u002Fstrong> موشک چگونه در فضای خلأ حرکت می‌کند؟ قانون سوم نیوتن پاسخ می‌دهد. موشک سوخت خود را با سرعت بسیار بالا به سمت عقب پرتاب می‌کند (کنش بر گازهای خروجی). در واکنش، آن گازها نیرویی مساوی و در جهت مخالف، یعنی به سمت جلو، به موشک وارد می‌کنند و آن را به حرکت درمی‌آورند. این اصل را \u003Cstrong>پیشرانش\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[18]\u003C\u002Fsup> می‌نامند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۳: پل‌ها و ساختمان‌ها\u003C\u002Fstrong> در طراحی پل، مهندسان باید تمام نیروهای وارد بر پایه‌ها و تیرها را (بر اساس قانون دوم) محاسبه کنند تا مطمئن شوند نیروی خالص وارد بر هر بخش صفر است یا در حد تحمل مصالح است. این کار باعث پایداری و عدم فروریختن سازه می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا قانون اول فقط در مورد اجسام ساکن صدق می‌کند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. قانون اول در مورد دو حالت صحبت می‌کند: \u003Cem>۱) حفظ حالت سکون\u003C\u002Fem> و \u003Cem>۲) حفظ حالت حرکت یکنواخت روی خط راست\u003C\u002Fem>. جسمی که با سرعت ثابت در حال حرکت است نیز تا زمانی که نیروی خالصی به آن وارد نشود، به حرکت خود ادامه می‌دهد. در زندگی روزمره به دلیل وجود همیشگی نیروهای بازدارنده مثل اصطکاک، این حرکت یکنواخت را کمتر می‌بینیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا وقتی طناب‌کشی می‌کنیم، اگر نیروی دو تیم مساوی باشد، طناب تکان نمی‌خورد؟ مگر طبق قانون سوم، نیروهای کنش و واکنش همیشه مساوی نیستند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> اینجا دو جفت نیروی کنش و واکنش متفاوت داریم! اول، نیرویی که تیم چپ به طناب وارد می‌کند و نیروی مساوی‌ومخالفی که طناب به تیم چپ وارد می‌کند (یک جفت). دوم، نیرویی که تیم راست به طناب وارد می‌کند و نیروی مساوی‌ومخالفی که طناب به تیم راست وارد می‌کند (جفت دیگر). حالا اگر بخواهیم حرکت طناب را بررسی کنیم (قانون دوم)، باید نیروهای وارد \u003Cem>بر طناب\u003C\u002Fem> را ببینیم: نیروی تیم چپ و نیروی تیم راست. اگر این دو نیرو مساوی و مخالف باشند، نیروی خالص بر طناب صفر است و طناب شتابی نمی‌گیرد (یا ساکن می‌ماند یا با سرعت ثابت حرکت می‌کند). قانون سوم درباره نیروهای بین دو جسم متفاوت است، نه جمع نیروهای وارد بر یک جسم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا جرم و وزن\u003Csup>[19]\u003C\u002Fsup> در قانون دوم یکسان هستند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر، این یک اشتباه رایج است. \u003Cstrong>جرم\u003C\u002Fstrong> (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$m$\u003C\u002Fspan>) مقدار ماده تشکیل‌دهنده جسم و معیاری برای لختی آن است. این کمیتی ثابت (در سرعت‌های معمول) و اسکالر\u003Csup>[20]\u003C\u002Fsup> است. اما \u003Cstrong>وزن\u003C\u002Fstrong> (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$W$\u003C\u002Fspan>) یک نیرو است، یعنی نیروی گرانشی که زمین (یا هر سیاره دیگری) به جسم وارد می‌کند. طبق قانون دوم: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$W = m g$\u003C\u002Fspan> که در آن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$g$\u003C\u002Fspan> شتاب گرانش زمین (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$\\approx 9.8 m\u002Fs^2$\u003C\u002Fspan>) است. وزن یک بردار است و بستگی به موقعیت مکانی (مثلاً روی ماه کمتر است) دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> قوانین سه‌گانه حرکت نیوتن، چارچوبی قدرتمند و منسجم برای توصیف و پیش‌بینی حرکت تقریباً هر چیزی در زندگی روزمره و مهندسی ارائه می‌دهند. قانون اول به مفهوم لختی می‌پردازد، قانون دوم رابطۀ کمی نیرو و تغییر حرکت را بیان می‌کند و قانون سوم ماهیت دوطرفه بودن همه برهم‌کنش‌ها را نشان می‌دهد. درک این اصول نه تنها برای درس فیزیک، بلکه برای نگاه علمی به پدیده‌های اطراف ما ضروری است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> Newton's Laws of Motion\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> Isaac Newton\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup> Law of Inertia\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> Force\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup> Particle\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> Uniform Motion: حرکتی با سرعت ثابت.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> Inertia\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> Mass\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> Friction\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup> Gravity\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup> Acceleration: نرخ تغییر سرعت در واحد زمان.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup> Net Force\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[13]\u003C\u002Fsup> Newton (N): یکای نیرو. نیرویی که به جسمی با جرم ۱ کیلوگرم، شتاب ۱ متر بر مجذور ثانیه بدهد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[14]\u003C\u002Fsup> Vector Sum: جمعی که جهت کمیت‌ها در آن مهم است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[15]\u003C\u002Fsup> Action\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[16]\u003C\u002Fsup> Reaction\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[17]\u003C\u002Fsup> Cancel\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[18]\u003C\u002Fsup> Propulsion\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[19]\u003C\u002Fsup> Weight\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[20]\u003C\u002Fsup> Scalar: کمیتی که فقط اندازه دارد و جهت ندارد (مانند جرم، دما).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قوانین نیوتن\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قانون لختی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نیرو و شتاب\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کنش و واکنش\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فیزیک پایه\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[209,210,211,212],"قانون هاى نیوتن","Newton's Laws","فیزیک دهم","پایه دهم",0,689,"2025-12-02 20:51:59","2026-07-23 21:58:02","ندا","بنی هاشمی","قانون-هاى-نیوتن-سه-قانون-بنیادین-حرکت","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F11","21:58 1405\u002F05\u002F1",{"tests":224,"papers":225,"files":226,"questions":227,"exams":228,"tutorials":229,"blogs":230},[],[],[],[],[],[],[231,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312,320],{"id":232,"title":233,"cat":205,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":220,"update_jalali":239},7319,"حالت: شکل ظاهری ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FV1VhXRitiaPSy1PNPqPt_200.png","2026-07-29 19:51:42","حالت-شکل-ظاهری-ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7319\u002Fحالت-شکل-ظاهری-ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7319\u002Fحالت-شکل-ظاهری-ماده","1405\u002F05\u002F7",{"id":241,"title":242,"cat":205,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":220,"update_jalali":239},7304,"جوّ زمین: لایه‌های گازی اطراف زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlAahlXO4A5GrmZEttgPd_200.png","2026-07-29 19:48:36","جو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7304\u002Fجو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7304\u002Fجو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین",{"id":249,"title":250,"cat":205,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":220,"update_jalali":239},7305,"جو سنج: دستگاه اندازه‌گیری فشار هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAwEWQSrL3LWQkbMwSZmM_200.png","2026-07-29 19:45:42","جو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7305\u002Fجو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7305\u002Fجو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا",{"id":257,"title":258,"cat":205,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":220,"update_jalali":239},7306,"جوشیدن: تبدیل مایع به گاز در کل حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2uqdgHAdl7nNOs9xAfZS_200.png","2026-07-29 19:44:31","جوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7306\u002Fجوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7306\u002Fجوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم",{"id":265,"title":266,"cat":205,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":220,"update_jalali":239},7307,"چرخه: فرایند تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FqFqYPMdysUxKeVktKnNG_200.png","2026-07-29 19:19:50","چرخه-فرایند-تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7307\u002Fچرخه-فرایند-تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7307\u002Fچرخه-فرایند-تکرارشونده",{"id":273,"title":274,"cat":205,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":220,"update_jalali":239},7309,"چرخهٔ اُتو: چرخه کاری موتور بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FIiGbCURfO9MWhJpGsSla_200.png","2026-07-29 19:12:45","چرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7309\u002Fچرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7309\u002Fچرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی",{"id":281,"title":282,"cat":205,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":220,"update_jalali":239},7311,"گران رَوی: مقاومت سیال در برابر جاری شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlbtupzzDZ2E9BLxVq5Hl_200.png","2026-07-29 19:10:05","گران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7311\u002Fگران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7311\u002Fگران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن",{"id":289,"title":290,"cat":205,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":220,"update_jalali":239},7313,"چشمه: نقطه تولید یا شروع پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fj5IvhyUrJx4iL7PwO3h9_200.png","2026-07-29 19:06:24","چشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7313\u002Fچشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7313\u002Fچشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده",{"id":297,"title":298,"cat":205,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":220,"update_jalali":239},7314,"چگالش: تبدیل گاز به مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fwu9w3anGHkpVHJIZPXB9_200.png","2026-07-29 19:04:19","چگالش-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7314\u002Fچگالش-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7314\u002Fچگالش-تبدیل-گاز-به-مایع",{"id":305,"title":306,"cat":205,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":220,"update_jalali":239},7316,"چگالنده: دستگاه تبدیل گاز به مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtYHJCFxiU1gjJIaN1IkS_200.png","2026-07-29 19:00:35","چگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7316\u002Fچگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7316\u002Fچگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع",{"id":313,"title":314,"cat":205,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":220,"update_jalali":239},7318,"چگالى: جرم در واحد حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYqFzm8TQG1ck83wpiQ18_200.png","2026-07-29 18:59:06","چگالى-جرم-در-واحد-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7318\u002Fچگالى-جرم-در-واحد-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7318\u002Fچگالى-جرم-در-واحد-حجم",{"id":321,"title":322,"cat":205,"pic":323,"up_date":324,"title_url":325,"url":326,"legacy_url":327,"cat_title":220,"update_jalali":239},7294,"توان: انرژی مصرف‌شده در واحد زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FodQoWu06kPCVErI20s2E_200.png","2026-07-29 18:55:48","توان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7294\u002Fتوان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7294\u002Fتوان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان"]