[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-7076":3,"categoryMenus":30,"$f1g7j39hfqqs68":223},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":19,"status":20,"views":21,"subdate":22,"up_date":23,"first_name":24,"last_name":25,"avatar":12,"title_url":26,"cat_title":27,"subdate_jalali":28,"update_jalali":29},7076,67,1169,1182,3857,"میراث زمین‌شناسی: پدیده‌های طبیعی با ارزش علمی، آموزشی و فرهنگی در ایران",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHD9Kah10IhjuGwIsjdq4_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله میراث زمین‌شناسی ایران\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">میراث زمین‌شناسی: گنجینه‌های پنهان ایران\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">کاوش در پدیده‌های طبیعی با ارزش علمی، آموزشی و فرهنگی که تاریخ سیاره ما را روایت می‌کنند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> میراث زمین‌شناسی\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> به آن دسته از پدیده‌های طبیعی مانند کوه‌ها، دره‌ها، فسیل‌ها و سنگ‌های خاص اشاره دارد که به‌عنوان بایگانی تاریخ زمین\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> عمل می‌کنند. این مقاله به بررسی نمونه‌های شگفت‌انگیز این میراث در ایران، از جمله \u003Cstrong>دماوند\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>دریاچه ارومیه\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>کوه‌های زاگرس\u003C\u002Fstrong> می‌پردازد و اهمیت حفاظت از آنها را برای آموزش نسل آینده و درک تغییرات آب‌وهوایی\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> توضیح می‌دهد. کلیدواژه‌های اصلی: \u003Cstrong>ژئوپارک\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>فسیل\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>تکتونیک\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>حفاظت\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">میراث زمین‌شناسی چیست و چرا مهم است؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فرض کنید یک کتاب بسیار قدیمی دارید که داستان شکل‌گیری زمین را تعریف می‌کند. صفحات این کتاب، همان سنگ‌ها، کوه‌ها و فسیل‌ها هستند. به این کتاب‌های طبیعی، \u003Cstrong>میراث زمین‌شناسی\u003C\u002Fstrong> می‌گوییم. این پدیده‌ها نه‌تنها از نظر علمی برای درک گذشته زمین مهم هستند، بلکه می‌توانند به ما در پیش‌بینی آینده، مانند وقوع زمین‌لرزه‌ها یا تغییرات آب‌وهوایی، کمک کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>برای نمونه، لایه‌های رسوبی در کوه‌ها مانند حلقه‌های درخت هستند که سن و شرایط محیطی گذشته را نشان می‌دهند. یک مثال ساده، فرمول محاسبه سن لایه‌ها بر اساس ضخامت آنهاست: اگر بدانیم هر سال به طور متوسط \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> میلی‌متر رسوب اضافه شده، می‌توانیم سن یک لایه به ضخامت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1000\u003C\u002Fspan> میلی‌متر را محاسبه کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ سن\\ (سال) = \\frac{ضخامت\\ لایه\\ (میلی‌متر)}{نرخ\\ رسوب‌گذاری\\ (میلی‌متر\\ در\\ سال)} $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>در این مثال، سن لایه برابر است با \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1000\u003C\u002Fspan> سال. این یک مدل ساده است که دانشمندان از آن برای درک تاریخ زمین استفاده می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انواع میراث زمین‌شناسی در ایران\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ایران به دلیل موقعیت خاص زمین‌ساختی\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>، دارای میراث زمین‌شناسی بسیار غنی است. این میراث را می‌توان به چند دسته اصلی تقسیم کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع میراث زمین‌شناسی در ایران\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع پدیده\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال‌های بارز در ایران\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پدیده‌های آتشفشانی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کوه‌ها و گدازه‌هایی که از فعالیت ماگما\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> در زیر پوسته زمین تشکیل شده‌اند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کوه \u003Cstrong>دماوند\u003C\u002Fstrong> (بلندترین آتشفشان آسیا)، \u003Cstrong>سهند\u003C\u002Fstrong> در آذربایجان\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سازه‌های زمین‌ساختی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">چین‌خوردگی‌ها و گسل‌هایی که از برخورد صفحه‌های زمین‌ساختی ایجاد می‌شوند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کوه‌های \u003Cstrong>زاگرس\u003C\u002Fstrong>، گسل \u003Cstrong>شمال تبریز\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بازمانده‌های دیرینه‌شناسی\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فسیل‌های جانوران و گیاهان باستانی که در سنگ‌ها حفظ شده‌اند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فسیل‌های \u003Cstrong>مراغه\u003C\u002Fstrong> (پستانداران باستانی)، \u003Cstrong>کلمرد\u003C\u002Fstrong> در کرمان (آمونیت\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پدیده‌های فرسایشی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مناظری که توسط باد، آب و یخ طی میلیون‌ها سال شکل گرفته‌اند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>دشت لوت\u003C\u002Fstrong> (بزرگترین شهر کلوخی جهان)، \u003Cstrong>دره ستاره‌ها\u003C\u002Fstrong> در قشم\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">میراث زمین‌شناسی چگونه به ما آموزش می‌دهد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این پدیده‌ها مانند یک آزمایشگاه طبیعی رایگان و همیشه در دسترس هستند. برای مثال، یک دانش‌آموز با دیدن لایه‌های رنگارنگ در کوه‌های زاگرس، به راحتی می‌تواند مفهوم \u003Cstrong>چین‌خوردگی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>لایه‌بندی\u003C\u002Fstrong> سنگ‌های رسوبی را درک کند. یا با مشاهده یک فسیل آمونیت در منطقه کلمرد، با موجوداتی آشنا می‌شود که میلیون‌ها سال پیش در دریایی باستانی زندگی می‌کرده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>یک مثال عملی دیگر، دریاچه ارومیه است. تغییرات سطح آب این دریاچه در طول زمان، به دانشمندان در درک پدیده‌هایی مانند \u003Cstrong>تبخیر\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>شوری\u003C\u002Fstrong> و تأثیر فعالیت‌های انسانی بر محیط زیست کمک می‌کند. فرمول ساده‌ای برای محاسبه شوری آب وجود دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ شوری\\ (ppt) = \\frac{جرم\\ نمک\\ (گرم)}{جرم\\ آب\\ (کیلوگرم)} $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>که در آن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">ppt\u003C\u002Fspan> واحد شوری است. با اندازه‌گیری این شوری، می‌توان سلامت دریاچه را بررسی کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ژئوپارک‌ها: موزه‌های زنده طبیعت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای حفاظت و معرفی بهتر این میراث، مکان‌هایی به نام \u003Cstrong>ژئوپارک\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> ایجاد شده‌اند. یک ژئوپارک، منطقه‌ای است که پدیده‌های زمین‌شناسی ویژه‌ای دارد و برای عموم مردم، به ویژه دانش‌آموزان، امکانات آموزشی و گردشگری فراهم می‌کند. ایران نیز دارای ژئوپارک‌های جهانی مانند \u003Cstrong>ژئوپارک قشم\u003C\u002Fstrong> است. در این ژئوپارک، می‌توانید دره‌هایی را ببینید که بر اثر فرسایش آبی و بادی به شکل مجسمه‌های طبیعی درآمده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>اینگونه مکان‌ها به اقتصاد محلی نیز کمک می‌کنند. وقتی گردشگران برای دیدن این شگفتی‌ها به منطقه سفر می‌کنند، برای اقامت، غذا و راهنما نیازمند خدمات هستند که این امر باعث ایجاد شغل برای مردم بومی می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا کوه دماوند یک کوه معمولی است و می‌توان از سنگ‌های آن به راحتی نمونه برداری کرد؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. دماوند یک آتشفشان نیمه‌فعال و یک اثر طبیعی ملی است. نمونه‌برداری غیرمجاز از سنگ‌ها یا آلودگی محیط آن، به این میراث ارزشمند آسیب جدی می‌زند و پیگرد قانونی دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> فسیل‌ها فقط اسکلت دایناسورها هستند؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نه تنها اسکلت! فسیل می‌تواند ردپا، اثر پوست، مدفوع سنگ‌شده یا حتی حشرات به دام افتاده در کهربا باشد. در ایران، فسیل‌های زیادی از جانوران دریایی مانند آمونیت‌ها یافت می‌شود که مربوط به زمانی است که بخش‌های وسیعی از ایران زیر آب بوده است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا تغییرات آب‌وهوایی بر میراث زمین‌شناسی تأثیر می‌گذارد؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، به طور غیرمستقیم. برای مثال، افزایش دما و کاهش بارش می‌تواند باعث خشک‌تر شدن دریاچه ارومیه و افزایش شوری آن شود. این تغییر، خود به یک شاهد زمین‌شناسی برای دوره کنونی تبدیل می‌شود که دانشمندان در آینده آن را مطالعه خواهند کرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> میراث زمین‌شناسی ایران، گنجینه‌ای بی‌نظیر از کتاب تاریخ طبیعی است که در دل کوه‌ها، دره‌ها و فسیل‌هایش نهفته است. این پدیده‌ها نه‌تنها زیبا هستند، بلکه درس‌های مهمی درباره گذشته زمین و چگونگی حفاظت از آن در آینده به ما می‌آموزند. شناخت و حفاظت از این میراث، وظیفه‌ای همگانی است تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از این موزه زنده طبیعت بهره‌مند شوند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> میراث زمین‌شناسی (Geological Heritage)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> تاریخ زمین (Earth History)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> تغییرات آب‌وهوایی (Climate Change)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> زمین‌ساختی (Tectonic)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> ماگما (Magma): ماده مذاب و داغ زیر پوسته زمین.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> دیرینه‌شناسی (Paleontology): علم مطالعه فسیل‌ها.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> آمونیت (Ammonite): جانوران دریایی منقرض‌شده با صدفی مارپیچ.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> ژئوپارک (Geopark): منطقه‌ای با پدیده‌های زمین‌شناسی برجسته که برای اهداف حفاظت، آموزش و توسعه پایدار مدیریت می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ژئوپارک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فسیل\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">دماوند\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">حفاظت\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تکتونیک\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17,18],"میراث زمین‌شناسی","Geological Heritage","زمین شناسی یازدهم","پایه یازدهم",0,1,459,"2025-11-23 19:14:36","2026-09-11 01:14:30","ندا","بنی هاشمی","میراث-زمین-شناسی-پدیده-های-طبیعی-با-ارزش-علمی-آموزشی-و-فرهنگی-در-ایران","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F2","1:14 1405\u002F06\u002F20",{"status":20,"data":31},[32,71,131,149,169],{"id":20,"title":33,"list_order":20,"items":34},"آشنایی",[35,40,44,48,55,59,63,67],{"id":36,"link":37,"type":38,"slug":12,"title":39},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":41,"link":42,"type":38,"slug":12,"title":43},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":45,"link":46,"type":38,"slug":12,"title":47},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":49,"link":50,"type":51,"slug":52,"handler":53,"title":54},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":56,"link":57,"type":38,"slug":12,"title":58},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":60,"link":61,"type":38,"slug":12,"title":62},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":64,"link":65,"type":38,"slug":12,"title":66},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":68,"link":69,"type":38,"slug":12,"title":70},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":72,"title":73,"list_order":20,"items":74},2,"المپیادها",[75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123,127],{"id":76,"link":77,"type":38,"slug":12,"title":78},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":80,"link":81,"type":38,"slug":12,"title":82},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":84,"link":85,"type":38,"slug":12,"title":86},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":88,"link":89,"type":38,"slug":12,"title":90},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":92,"link":93,"type":38,"slug":12,"title":94},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":96,"link":97,"type":38,"slug":12,"title":98},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":100,"link":101,"type":38,"slug":12,"title":102},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":104,"link":105,"type":38,"slug":12,"title":106},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":108,"link":109,"type":38,"slug":12,"title":110},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":112,"link":113,"type":38,"slug":12,"title":114},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":116,"link":117,"type":38,"slug":12,"title":118},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":120,"link":121,"type":38,"slug":12,"title":122},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":124,"link":125,"type":38,"slug":12,"title":126},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":128,"link":129,"type":38,"slug":12,"title":130},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":132,"title":133,"list_order":20,"items":134},3,"نمونه و تیزهوشان",[135,139,144],{"id":136,"link":137,"type":38,"slug":12,"title":138},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":140,"link":141,"type":51,"slug":142,"handler":142,"title":143},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":145,"link":146,"type":51,"slug":147,"handler":147,"title":148},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":150,"title":151,"list_order":20,"items":152},7,"کتابهای درسی",[153,157,161,165],{"id":154,"link":155,"type":38,"slug":12,"title":156},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":158,"link":159,"type":38,"slug":12,"title":160},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":38,"slug":12,"title":164},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":166,"link":167,"type":38,"slug":12,"title":168},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":36,"title":170,"list_order":36,"items":171},"پیشنهاد ویژه",[172,177,182,187,192,197,202,205,209,213,217],{"id":173,"link":174,"type":51,"slug":175,"handler":175,"title":176},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":178,"link":179,"type":51,"slug":180,"handler":180,"title":181},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":183,"link":184,"type":51,"slug":185,"handler":185,"title":186},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":188,"link":189,"type":51,"slug":190,"handler":190,"title":191},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":193,"link":194,"type":51,"slug":195,"handler":195,"title":196},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":198,"link":199,"type":38,"slug":200,"title":201},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":203,"type":38,"slug":12,"title":204},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":206,"link":207,"type":38,"slug":12,"title":208},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":210,"link":211,"type":38,"slug":12,"title":212},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":214,"link":215,"type":38,"slug":12,"title":216},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":218,"link":219,"type":220,"slug":221,"title":222},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":224,"papers":225,"files":226,"questions":227,"exams":228,"tutorials":229,"blogs":230},[],[],[],[],[],[],[231,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312,320],{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":27,"update_jalali":239},6490,"سحابی: ابرهای غبار و گاز در فضا که محل تولد ستارگان و سیاره‌ها هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FZxcww3DoVH9kBQhJGMtF_200.png","2026-09-13 02:35:25","سحابی-ابرهای-غبار-و-گاز-در-فضا-که-محل-تولد-ستارگان-و-سیاره-ها-هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6490\u002Fسحابی-ابرهای-غبار-و-گاز-در-فضا-که-محل-تولد-ستارگان-و-سیاره-ها-هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6490\u002Fسحابی-ابرهای-غبار-و-گاز-در-فضا-که-محل-تولد-ستارگان-و-سیاره-ها-هستند","1405\u002F06\u002F22",{"id":241,"title":242,"cat":10,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":27,"update_jalali":239},6492,"کندرول: گلوله‌های کانی‌ای ریز در شهاب‌سنگ‌ها، حاصل تبلور قطره‌های مذاب در فضای اولیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FV8kpkeXaXxNyzQbQOZoa_200.png","2026-09-13 02:33:45","کندرول-گلوله-های-کانی-ای-ریز-در-شهاب-سنگ-ها-حاصل-تبلور-قطره-های-مذاب-در-فضای-اولیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6492\u002Fکندرول-گلوله-های-کانی-ای-ریز-در-شهاب-سنگ-ها-حاصل-تبلور-قطره-های-مذاب-در-فضای-اولیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6492\u002Fکندرول-گلوله-های-کانی-ای-ریز-در-شهاب-سنگ-ها-حاصل-تبلور-قطره-های-مذاب-در-فضای-اولیه",{"id":249,"title":250,"cat":10,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":27,"update_jalali":239},6494,"شهاب‌سنگ: قطعات سنگی یا فلزی که از فضا به سطح زمین می‌رسند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Far7icq9mlVtwYZRbFwXe_200.png","2026-09-13 02:32:12","شهاب-سنگ-قطعات-سنگی-یا-فلزی-که-از-فضا-به-سطح-زمین-می-رسند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6494\u002Fشهاب-سنگ-قطعات-سنگی-یا-فلزی-که-از-فضا-به-سطح-زمین-می-رسند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6494\u002Fشهاب-سنگ-قطعات-سنگی-یا-فلزی-که-از-فضا-به-سطح-زمین-می-رسند",{"id":257,"title":258,"cat":10,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":27,"update_jalali":239},6496,"کندریت: شهاب‌سنگ‌های حاوی کندرول که قدیمی‌ترین مواد سیستم خورشیدی هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpypusKRDlOuwjDSCoJ6d_200.png","2026-09-13 02:31:01","کندریت-شهاب-سنگ-های-حاوی-کندرول-که-قدیمی-ترین-مواد-سیستم-خورشیدی-هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6496\u002Fکندریت-شهاب-سنگ-های-حاوی-کندرول-که-قدیمی-ترین-مواد-سیستم-خورشیدی-هستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6496\u002Fکندریت-شهاب-سنگ-های-حاوی-کندرول-که-قدیمی-ترین-مواد-سیستم-خورشیدی-هستند",{"id":265,"title":266,"cat":10,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":27,"update_jalali":239},6498,"کهکشان: مجموعه‌ای عظیم از ستارگان، گاز، غبار و ماده تاریک تحت تأثیر گرانش","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUOxvvdZvwL1kFDRjFzQK_200.png","2026-09-13 02:29:28","کهکشان-مجموعه-ای-عظیم-از-ستارگان-گاز-غبار-و-ماده-تاریک-تحت-تأثیر-گرانش","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6498\u002Fکهکشان-مجموعه-ای-عظیم-از-ستارگان-گاز-غبار-و-ماده-تاریک-تحت-تأثیر-گرانش","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6498\u002Fکهکشان-مجموعه-ای-عظیم-از-ستارگان-گاز-غبار-و-ماده-تاریک-تحت-تأثیر-گرانش",{"id":273,"title":274,"cat":10,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":27,"update_jalali":239},6500,"کهکشان راه شیری: کهکشان مارپیچی که سامانه خورشیدی در آن قرار دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F864s0QBMKU5obXu40DRo_200.png","2026-09-13 02:27:13","کهکشان-راه-شیری-کهکشان-مارپیچی-که-سامانه-خورشیدی-در-آن-قرار-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6500\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشان-مارپیچی-که-سامانه-خورشیدی-در-آن-قرار-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6500\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشان-مارپیچی-که-سامانه-خورشیدی-در-آن-قرار-دارد",{"id":281,"title":282,"cat":10,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":27,"update_jalali":239},6502,"سامانه خورشیدی: مجموعه‌ای شامل خورشید، سیاره‌ها، قمرها و اجرام کوچک‌تر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUyFauqlifRkdJWl4pwSa_200.png","2026-09-13 02:25:24","سامانه-خورشیدی-مجموعه-ای-شامل-خورشید-سیاره-ها-قمرها-و-اجرام-کوچک-تر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6502\u002Fسامانه-خورشیدی-مجموعه-ای-شامل-خورشید-سیاره-ها-قمرها-و-اجرام-کوچک-تر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6502\u002Fسامانه-خورشیدی-مجموعه-ای-شامل-خورشید-سیاره-ها-قمرها-و-اجرام-کوچک-تر",{"id":289,"title":290,"cat":10,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":27,"update_jalali":239},6504,"قوانین کپلر: سه قانون حاکم بر حرکت سیارات به دور خورشید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlAlG7ogVZt6YjH0E1JYA_200.png","2026-09-13 02:23:37","قوانین-کپلر-سه-قانون-حاکم-بر-حرکت-سیارات-به-دور-خورشید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6504\u002Fقوانین-کپلر-سه-قانون-حاکم-بر-حرکت-سیارات-به-دور-خورشید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6504\u002Fقوانین-کپلر-سه-قانون-حاکم-بر-حرکت-سیارات-به-دور-خورشید",{"id":297,"title":298,"cat":10,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":27,"update_jalali":239},6507,"فسیل: آثار و بقایای حفظ‌شده جانداران یا گیاهان در لایه‌های زمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7oEpkfzel6v5sfhI72JN_200.png","2026-09-13 02:21:38","فسیل-آثار-و-بقایای-حفظ-شده-جانداران-یا-گیاهان-در-لایه-های-زمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6507\u002Fفسیل-آثار-و-بقایای-حفظ-شده-جانداران-یا-گیاهان-در-لایه-های-زمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6507\u002Fفسیل-آثار-و-بقایای-حفظ-شده-جانداران-یا-گیاهان-در-لایه-های-زمینی",{"id":305,"title":306,"cat":10,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":27,"update_jalali":239},6508,"استروماتولیت: ساختارهای لایه‌لایه حاصل فعالیت سیانوباکتری‌ها، قدیمی‌ترین فسیل‌های زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtUfawc1uzs3IHfVa2Mfc_200.png","2026-09-13 02:20:22","استروماتولیت-ساختارهای-لایه-لایه-حاصل-فعالیت-سیانوباکتری-ها-قدیمی-ترین-فسیل-های-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6508\u002Fاستروماتولیت-ساختارهای-لایه-لایه-حاصل-فعالیت-سیانوباکتری-ها-قدیمی-ترین-فسیل-های-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6508\u002Fاستروماتولیت-ساختارهای-لایه-لایه-حاصل-فعالیت-سیانوباکتری-ها-قدیمی-ترین-فسیل-های-زمین",{"id":313,"title":314,"cat":10,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":27,"update_jalali":239},6509,"ناپیوستگی: وقفه یا گسستگی در رسوب‌گذاری لایه‌های زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fi6A4st88kVm2SKJC5RiD_200.png","2026-09-13 02:17:45","ناپیوستگی-وقفه-یا-گسستگی-در-رسوب-گذاری-لایه-های-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6509\u002Fناپیوستگی-وقفه-یا-گسستگی-در-رسوب-گذاری-لایه-های-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6509\u002Fناپیوستگی-وقفه-یا-گسستگی-در-رسوب-گذاری-لایه-های-زمین",{"id":321,"title":322,"cat":10,"pic":323,"up_date":324,"title_url":325,"url":326,"legacy_url":327,"cat_title":27,"update_jalali":239},6510,"ناپیوستگی آذرین‌پی: قرارگیری مستقیم سنگ‌های رسوبی بر توده‌های آذرین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPdlp2bYkX1Hi12Wpuzc4_200.png","2026-09-13 02:15:58","ناپیوستگی-آذرین-پی-قرارگیری-مستقیم-سنگ-های-رسوبی-بر-توده-های-آذرین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6510\u002Fناپیوستگی-آذرین-پی-قرارگیری-مستقیم-سنگ-های-رسوبی-بر-توده-های-آذرین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6510\u002Fناپیوستگی-آذرین-پی-قرارگیری-مستقیم-سنگ-های-رسوبی-بر-توده-های-آذرین"]