[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-22149":199,"$fd640ba96lwhe":222},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189,193],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"link":195,"type":196,"slug":197,"title":198},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"id":200,"section":178,"base":201,"course":202,"lesson":203,"title":204,"cat":205,"pic":206,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":207,"tags":208,"metadata":13,"featured":212,"status":4,"views":213,"subdate":214,"up_date":215,"first_name":216,"last_name":217,"avatar":13,"title_url":218,"cat_title":219,"subdate_jalali":220,"update_jalali":221},22149,1169,1182,3849,"اشتقاق: آوردن واژه‌هایی در سخن که از یک ریشهٔ مشترک ساخته شده‌اند.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4IypkGiLmFTxkpLaSgFc_800.png","\u003Cdiv id=\"article-core\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"اشتقاق: آوردن واژه‌هایی در سخن که از یک ریشهٔ مشترک ساخته شده‌اند\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: 'IRANSans', Tahoma, 'Times New Roman', serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n  \u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 22px; font-weight: 800; color: #344054; : \">آرایهٔ اشتقاق در ادبیات فارسی\u003C\u002Fh2>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">مفهوم اشتقاق، ریشهٔ مشترک واژه‌ها، تفاوت با تکرار و جناس و روش تشخیص در شعر و نثر فارسی\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">آرایهٔ اشتقاق\u003C\u002Fstrong> یکی از آرایه‌های ادبی است که با آوردن واژه‌های هم‌ریشه در یک عبارت، جمله یا بیت شکل می‌گیرد. واژه‌های هم‌ریشه از یک ریشهٔ مشترک ساخته شده‌اند، اما ممکن است از نظر ساختار، نقش دستوری یا معنی تفاوت داشته باشند. برای نمونه، در عبارت «دانش‌آموز دانا برای دانستن حقیقت تلاش می‌کند»، واژه‌های «دانش»، «دانا» و «دانستن» با یکدیگر ارتباط ریشه‌ای دارند. اشتقاق علاوه بر ایجاد آهنگ و هماهنگی در سخن، باعث برجسته‌شدن مفهوم اصلی و پیوند معنایی میان واژه‌ها می‌شود. شناخت این آرایه در درس علوم و فنون ادبی و تحلیل شعر و نثر فارسی اهمیت دارد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">ریشهٔ مشترک و انواع اشتقاق\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">برای تشخیص آرایهٔ اشتقاق، ابتدا باید مفهوم \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">ریشهٔ واژه\u003C\u002Fstrong> را بشناسیم. ریشه، بخش اصلی و بنیادین یک واژه است که معنی مرکزی آن را در واژه‌های ساخته‌شده حفظ می‌کند. در زبان فارسی، از یک بن یا ریشه می‌توان با افزودن پیشوند و پسوند یا تغییر ساختار، واژه‌های گوناگونی ساخت. در واژه‌های عربیِ رایج در فارسی نیز ممکن است یک ریشهٔ مشترک در شکل‌های متفاوت دیده شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">اشتقاق را می‌توان از نظر نوع ارتباط واژه‌ها در چند گروه ساده بررسی کرد. این تقسیم‌بندی به شناسایی نمونه‌ها کمک می‌کند و به معنی وجود آرایه‌های مستقل و جداگانه نیست.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"گونه‌های ارتباط واژه‌ها در آرایهٔ اشتقاق\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; : \">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع ارتباط\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونهٔ واژه‌ها\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">واژه‌های ساخته‌شده از یک بن فارسی\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">دانش، دانا، دانستن\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">ارتباط واژه‌ها با بن «دان» و مفهوم آگاهی\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">واژه‌های دارای ریشهٔ عربی مشترک\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">علم، عالم، معلوم، تعلیم\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">اشتراک در ریشهٔ «ع ل م» و مفهوم دانایی\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">واژه‌های هم‌ریشه با نقش‌های متفاوت\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نویسنده، نوشتن، نوشته\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">پیوند با فعل نوشتن، همراه با تفاوت در نقش و ساختار واژه‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">در جملهٔ «نویسنده نوشتهٔ خود را پس از نوشتن بازخوانی کرد»، سه واژهٔ «نویسنده»، «نوشته» و «نوشتن» از یک خانواده هستند. نویسنده به شخص، نوشته به حاصل کار و نوشتن به انجام عمل اشاره دارد. این تفاوت‌ها مانع اشتقاق نیستند؛ زیرا ارتباط ریشه‌ای همچنان برقرار است.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>نکتهٔ مهم:\u003C\u002Fstrong> برای تشخیص اشتقاق، شباهت ظاهری حروف کافی نیست. باید مطمئن شویم واژه‌ها واقعاً از یک ریشه یا بن مشترک ساخته شده‌اند. همچنین وجود واژه‌های هم‌خانواده در یک متن طولانی، لزوماً آرایهٔ اشتقاق ایجاد نمی‌کند؛ نزدیکی واژه‌ها و ارتباط آن‌ها در یک ساختار ادبی اهمیت دارد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">نقش اشتقاق در زیبایی و معنای سخن\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">اشتقاق از آرایه‌هایی است که هم به \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">زیبایی لفظی\u003C\u002Fstrong> و هم به \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">تقویت ارتباط معنایی\u003C\u002Fstrong> کمک می‌کند. وقتی چند واژهٔ هم‌ریشه کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، بخش‌های مشترک آن‌ها نوعی هماهنگی شنیداری ایجاد می‌کند. در عین حال، ذهن خواننده میان معنی آن واژه‌ها ارتباط برقرار می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">برای مثال، در جملهٔ «آموزگار با آموزش درست، زمینهٔ آموختن را فراهم می‌کند»، ارتباط میان «آموزگار»، «آموزش» و «آموختن» توجه خواننده را به مفهوم یادگیری جلب می‌کند. در این عبارت، اشتقاق فقط برای زیبایی نیست؛ بلکه موضوع اصلی جمله را نیز برجسته می‌سازد.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">در شعر، اشتقاق می‌تواند به آهنگ کلام کمک کند و ارتباط مفاهیم را آشکارتر سازد. برای نمونه، عبارت «عاشق از عشق خویش سخن گفت» با کنار هم قرار دادن «عاشق» و «عشق»، پیوند میان شخص و احساس او را نشان می‌دهد. این ارتباط باعث انسجام بیشتر معنی می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"مقایسهٔ آرایهٔ اشتقاق با تکرار و جناس\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; : \">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">آرایه\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی اصلی\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه و دلیل\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cstrong>اشتقاق\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">وجود واژه‌های متفاوت با ریشهٔ مشترک\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">«علم و تعلیم»؛ اشتراک در ریشه\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cstrong>تکرار\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">تکرار یک واژه یا عبارت یکسان\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">«بخوان، بخوان»؛ تکرار همان واژه\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cstrong>جناس\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">شباهت آوایی یا نوشتاری واژه‌های متفاوت\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">«شیرِ جنگل و شیرِ خوردنی»؛ یکسانی لفظ و تفاوت معنی\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">مهم‌ترین تفاوت این آرایه‌ها در نوع رابطهٔ واژه‌هاست. در اشتقاق، \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">ریشهٔ مشترک\u003C\u002Fstrong> معیار اصلی است؛ در تکرار، بازآمدن همان واژه اهمیت دارد و در جناس، شباهت لفظی همراه با تفاوت معنایی یا تفاوت در ساخت واژه‌ها نقش اساسی دارد. گاهی یک عبارت می‌تواند ویژگی‌های بیش از یک آرایه را داشته باشد؛ بنابراین باید هر رابطه را جداگانه بررسی کرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">برای یافتن اشتقاق در یک بیت، ابتدا واژه‌های دارای حروف یا آهنگ مشابه را مشخص کنید. سپس معنی آن‌ها و ارتباطشان با یک بن یا ریشه را بررسی کنید. در پایان، ببینید آیا این واژه‌ها در کنار یکدیگر به هماهنگی لفظی و معنایی سخن کمک کرده‌اند یا خیر.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پرسش‌های چالشی دربارهٔ اشتقاق\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">آیا هر دو واژه با حروف مشترک، آرایهٔ اشتقاق دارند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n    \u003Cdiv style=\"margin-top: 6px; : \">خیر. برای مثال، «شیر» و «شیرین» حروف مشترکی دارند، اما در کاربرد معمول، از یک ریشهٔ مشترک ساخته نشده‌اند. شباهت نوشتاری به‌تنهایی برای اثبات اشتقاق کافی نیست.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">آیا واژه‌های هم‌معنی همیشه هم‌ریشه هستند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n    \u003Cdiv style=\"margin-top: 6px; : \">خیر. «زیبا» و «قشنگ» معنای نزدیکی دارند، اما هم‌ریشه نیستند. اشتقاق بر خویشاوندی ساختاری و ریشه‌ای واژه‌ها استوار است، نه صرفاً شباهت معنی.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">آیا تکرار یک واژه با شکل کاملاً یکسان، اشتقاق محسوب می‌شود؟\u003C\u002Fstrong>\r\n    \u003Cdiv style=\"margin-top: 6px; : \">خیر. در عبارت «امید، امید، امید»، یک واژه چند بار تکرار شده است. اما در «امید و امیدوار»، دو واژهٔ متفاوت با ارتباط ساختاری و ریشه‌ای دیده می‌شوند و می‌توان اشتقاق را تشخیص داد.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">آیا متفاوت بودن نقش دستوری واژه‌ها مانع اشتقاق است؟\u003C\u002Fstrong>\r\n    \u003Cdiv style=\"margin-top: 6px; : \">خیر. در «نویسنده نوشته‌اش را نوشت»، واژه‌ها با وجود تفاوت نقش دستوری، از بن‌های مرتبط فعل «نوشتن» ساخته شده‌اند. ملاک اصلی، پیوند ریشه‌ای آن‌هاست، نه یکسان بودن نقش دستوری.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n    آرایهٔ اشتقاق با کنار هم قرار گرفتن واژه‌های هم‌ریشه در شعر یا نثر پدید می‌آید و به \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">هماهنگی لفظی\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">پیوند معنایی\u003C\u002Fspan> کمک می‌کند. برای شناسایی درست آن، باید ریشهٔ مشترک واژه‌ها را بررسی کرد و اشتقاق را با تکرار، جناس و هم‌معنایی اشتباه نگرفت. شناخت خانوادهٔ واژه‌ها و توجه به ساختار آن‌ها، مهم‌ترین راه تشخیص این آرایه در متون ادبی فارسی است.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>",[209,210,211],"پایهٔ یازدهم","فارسی یازدهم","اشتقاق",0,10,"2026-11-02 12:27:11","2026-11-02 12:30:05","سحر","شیرزاد","اشتقاق-آوردن-واژههایی-در-سخن-که-از-یک-ریشه-مشترک-ساخته-شدهاند","کپسول آموزشی","1405\u002F08\u002F11","12:30 1405\u002F08\u002F11",{"tests":223,"papers":224,"files":225,"questions":226,"exams":227,"tutorials":228,"blogs":229},[],[],[],[],[],[],[230,239,247,255,263,271,279,287,295,304,312,320],{"id":231,"title":232,"cat":205,"pic":233,"up_date":234,"title_url":235,"url":236,"legacy_url":237,"cat_title":219,"update_jalali":238},22151,"متناقض‌نما: ترکیب یا بیانی که در ظاهر دو مفهوم ناسازگار را در کنار هم قرار می‌دهد اما معنای قابل‌قبولی دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FFs4GyQF4jNMAYrDKSKIz_200.png","2026-11-02 12:40:50","متناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22151\u002Fمتناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22151\u002Fمتناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","3 ساعت قبل",{"id":240,"title":241,"cat":205,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":219,"update_jalali":238},22150,"موقوف‌المعانی: دو یا چند بیت یا عبارت که معنای کامل آن‌ها به یکدیگر وابسته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FImF7LNCGxSPFze0RqDMg_200.png","2026-11-02 12:35:20","موقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22150\u002Fموقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22150\u002Fموقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است",{"id":248,"title":249,"cat":205,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":219,"update_jalali":238},22148,"هم: آرایهٔ تکرار واژه یا عبارت یکسان در سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FThk4FQTdvIy8MGlYC3OU_200.png","2026-11-02 12:24:36","هم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22148\u002Fهم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22148\u002Fهم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن",{"id":256,"title":257,"cat":205,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":219,"update_jalali":238},22147,"موازنه: هماهنگی دو عبارت یا مصراع از نظر ساختار دستوری و تعداد ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBdxdS65FrreCdhrcIRFb_200.png","2026-11-02 12:18:45","موازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22147\u002Fموازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22147\u002Fموازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان",{"id":264,"title":265,"cat":205,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":219,"update_jalali":238},22146,"ترصیع: آرایه‌ای که در آن اجزای دو عبارت یا مصراع از نظر وزن، ساختار و آهنگ با یکدیگر هماهنگ باشند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvlV7sJXkfA3koS2QcC9H_200.png","2026-11-02 12:11:46","ترصیع-آرایهای-که-در-آن-اجزای-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-وزن-ساختار-و-آهنگ-با-یکدیگر-هماهنگ-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22146\u002Fترصیع-آرایهای-که-در-آن-اجزای-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-وزن-ساختار-و-آهنگ-با-یکدیگر-هماهنگ-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22146\u002Fترصیع-آرایهای-که-در-آن-اجزای-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-وزن-ساختار-و-آهنگ-با-یکدیگر-هماهنگ-باشند",{"id":272,"title":273,"cat":205,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":219,"update_jalali":238},22145,"متقارب: نزدیک و هم‌گرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F3yzhJTxeVaCv5VUsLAiR_200.png","2026-11-02 12:05:19","متقارب-نزدیک-و-همگرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22145\u002Fمتقارب-نزدیک-و-همگرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22145\u002Fمتقارب-نزدیک-و-همگرای",{"id":280,"title":281,"cat":205,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":219,"update_jalali":238},22144,"خطوات: جمع «خطوه» به معنای گام‌ها و قدم‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FT020ad5SVSZKeHV3N2Mx_200.png","2026-11-02 11:57:59","خطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22144\u002Fخطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22144\u002Fخطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها",{"id":288,"title":289,"cat":205,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":219,"update_jalali":238},22143,"روضه: باغ و گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrGtYyJf5sxXf8x1aaHbQ_200.png","2026-11-02 11:51:56","روضه-باغ-و-گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22143\u002Fروضه-باغ-و-گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22143\u002Fروضه-باغ-و-گلزار",{"id":296,"title":297,"cat":205,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":219,"update_jalali":303},22142,"فیروزه‌فام: به رنگ فیروزه و آبی آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPozJoIEgchWyGoDPdWOe_200.png","2026-11-02 11:45:12","فیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22142\u002Fفیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22142\u002Fفیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی","4 ساعت قبل",{"id":305,"title":306,"cat":205,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":219,"update_jalali":303},22141,"کبک: پرنده‌ای کوهستانی با ظاهر زیبا و راه‌رفتن موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEc7kTMhqRoEwk6jrE58e_200.png","2026-11-02 11:38:44","کبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22141\u002Fکبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22141\u002Fکبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون",{"id":313,"title":314,"cat":205,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":219,"update_jalali":303},22140,"زاغ: پرنده‌ای سیاه‌رنگ از خانوادهٔ کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXLLWQZrsLGDqsjivyglp_200.png","2026-11-02 11:31:14","زاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22140\u002Fزاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22140\u002Fزاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ",{"id":321,"title":322,"cat":205,"pic":323,"up_date":324,"title_url":325,"url":326,"legacy_url":327,"cat_title":219,"update_jalali":303},22139,"راغ: دامنهٔ سبز کوه یا مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpoKrbLzYNhPSRaAcDqUI_200.png","2026-11-02 11:24:34","راغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22139\u002Fراغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22139\u002Fراغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار"]