[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-22146":199,"$f29vqebpjheqwx":222},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189,193],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"link":195,"type":196,"slug":197,"title":198},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"id":200,"section":178,"base":201,"course":202,"lesson":203,"title":204,"cat":205,"pic":206,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":207,"tags":208,"metadata":13,"featured":212,"status":4,"views":213,"subdate":214,"up_date":215,"first_name":216,"last_name":217,"avatar":13,"title_url":218,"cat_title":219,"subdate_jalali":220,"update_jalali":221},22146,1169,1182,3849,"ترصیع: آرایه‌ای که در آن اجزای دو عبارت یا مصراع از نظر وزن، ساختار و آهنگ با یکدیگر هماهنگ باشند.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvlV7sJXkfA3koS2QcC9H_800.png","\u003Cdiv id=\"article-core\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"ترصیع در ادبیات فارسی\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: 'IRANSans', Tahoma, 'Times New Roman', serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n  \u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 22px; font-weight: 800; color: #344054; : \">ترصیع چیست؟ تعریف، ویژگی‌ها و روش تشخیص در ادبیات فارسی\u003C\u002Fh2>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">آشنایی با آرایه ترصیع، هماهنگی واژه‌ها، تفاوت ترصیع و موازنه و بررسی نمونه‌های ادبی\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\n    \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">ترصیع\u003C\u002Fstrong> یکی از آرایه‌های لفظی ادبیات فارسی است که در آن واژه‌های دو عبارت یا دو مصراع، به‌ترتیب و روبه‌روی یکدیگر، از نظر وزن و حرف پایانی هماهنگ هستند. این هماهنگی، آهنگی منظم و گوش‌نواز ایجاد می‌کند و زیبایی موسیقایی سخن را افزایش می‌دهد. ترصیع معمولاً در شعر و نثر آهنگین دیده می‌شود و با آرایه‌هایی مانند سجع، جناس و موازنه ارتباط دارد. شناخت ویژگی‌های این آرایه و مقایسه دقیق واژه‌های متناظر، به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا ترصیع را از دیگر آرایه‌های لفظی تشخیص دهند.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">ویژگی‌ها و ساختار ترصیع\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    واژه «ترصیع» در معنای لغوی به آراستن و گوهرنشانی اشاره دارد. همان‌طور که گوهرهای هماهنگ در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، در آرایه ترصیع نیز واژه‌های دو بخش سخن با نظمی مشخص روبه‌روی هم قرار می‌گیرند. برای شناخت این آرایه باید به سه ویژگی اصلی توجه کرد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">هماهنگی وزن\u003C\u002Fspan>\r\n    نخستین ویژگی، هم‌وزن بودن واژه‌های متناظر است. منظور از وزن در اینجا هماهنگی ساختار آوایی و کوتاهی و بلندی هجاهای واژه‌هاست، نه صرفاً برابر بودن تعداد حروف. برای نمونه، «بهار» و «نگار» از نظر وزن با یکدیگر هماهنگ هستند.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">هماهنگی حرف پایانی\u003C\u002Fspan>\r\n    در ترصیع، واژه‌های متناظر علاوه بر هم‌وزن بودن، باید در حرف یا حروف پایانی نیز هماهنگی داشته باشند. برای مثال، «خندان» و «تابان» هم‌وزن هستند و پایان مشترک «ان» دارند. این ویژگی موجب شباهت آوایی و ایجاد آهنگ منظم می‌شود.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">ترتیب واژه‌ها\u003C\u002Fspan>\r\n    هماهنگی باید در جایگاه‌های متناظر دو عبارت برقرار باشد. یعنی واژه نخست عبارت اول با واژه نخست عبارت دوم و واژه‌های بعدی نیز به همین ترتیب سنجیده شوند. وجود چند واژه هم‌آهنگ در بخش‌های پراکنده متن، به‌تنهایی برای تشخیص ترصیع کافی نیست.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; : \" role=\"region\" aria-label=\"جدول بررسی واژه‌های متناظر در ترصیع\">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عبارت نخست\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عبارت دوم\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وجه هماهنگی\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">بهار\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نگار\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">وزن یکسان و پایان مشترک «ار»\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">خندان\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">تابان\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">وزن یکسان و پایان مشترک «ان»\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">روشن\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">گلشن\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">وزن یکسان و پایان مشترک «شن»\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    نمونه مشهور ترصیع را می‌توان در این سخن سعدی مشاهده کرد: «ابر آذاری برآمد، باد نوروزی وزید». در این عبارت، «ابر» و «باد»، «آذاری» و «نوروزی»، «برآمد» و «وزید» از نظر وزن و پایان آوایی در جایگاه‌های متناظر قرار دارند. در نتیجه، هماهنگی لفظی میان دو بخش سخن شکل گرفته است.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>نکته آموزشی:\u003C\u002Fstrong> برای تشخیص ترصیع، تنها به آهنگ کلی جمله توجه نکنید. ابتدا دو بخش عبارت را جدا کنید و سپس وزن و پایان واژه‌های متناظر را بررسی کنید. این روش، احتمال اشتباه گرفتن ترصیع با سجع یا موازنه را کاهش می‌دهد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">تفاوت ترصیع با موازنه و سجع\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    آرایه‌های ترصیع، موازنه و سجع همگی به موسیقی لفظی سخن مربوط می‌شوند؛ اما شیوه ایجاد هماهنگی در آن‌ها یکسان نیست. شناخت تفاوت این آرایه‌ها به‌ویژه هنگام تحلیل شعر و نثر ادبی اهمیت دارد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    در \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">موازنه\u003C\u002Fstrong>، واژه‌های متناظر دو عبارت از نظر وزن هماهنگ هستند، اما لازم نیست پایان یکسانی داشته باشند. برای نمونه، «دانا و خردمند» و «زیبا و هنرمند» ساختار مشابهی دارند، ولی برای تشخیص دقیق موازنه باید وزن همه واژه‌های متناظر بررسی شود. در مقابل، ترصیع علاوه بر هماهنگی وزن، به هماهنگی پایانی واژه‌ها نیز نیاز دارد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    در \u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">سجع\u003C\u002Fstrong>، هماهنگی آوایی معمولاً میان واژه‌های پایانی جمله‌ها یا بخش‌های نثر برقرار می‌شود. برای مثال، در عبارت «توانگری به هنر است نه به مال، بزرگی به خرد است نه به سال»، واژه‌های «مال» و «سال» سجع دارند؛ اما این هماهنگی به‌تنهایی برای ترصیع بودن کل عبارت کافی نیست.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; : \" role=\"region\" aria-label=\"جدول مقایسه ترصیع موازنه و سجع\">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">آرایه\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی اصلی\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">محدوده هماهنگی\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">ترصیع\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">هم‌وزنی و هماهنگی پایانی\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">واژه‌های متناظر دو عبارت\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">موازنه\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">هم‌وزنی بدون ضرورت هماهنگی پایانی\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">واژه‌های متناظر دو عبارت\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">سجع\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">هماهنگی آوایی پایان بخش‌های نثر\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">معمولاً واژه‌های پایانی جمله‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">\r\n    ترصیع در موسیقی بیرونی و درونی شعر نیز نقش دارد. تکرار الگوهای آوایی در کنار وزن شعر، به خواننده کمک می‌کند عبارت‌ها را روان‌تر بخواند و پیوند میان بخش‌های سخن را بهتر احساس کند. البته زیبایی ترصیع تنها به تکرار صداها وابسته نیست؛ هماهنگی معنا و ساختار جمله نیز بر اثرگذاری آن می‌افزاید.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پرسش‌های چالشی درباره ترصیع\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 6px 0; color: #24292f; : \">\u003Cstrong>آیا هر دو عبارت آهنگین دارای ترصیع هستند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n    \u003Cdiv>خیر. آهنگین بودن شرط کافی نیست. باید واژه‌های متناظر از نظر وزن و پایان آوایی با یکدیگر هماهنگ باشند. ممکن است دو عبارت موسیقی دلنشینی داشته باشند، اما ساختار آن‌ها ترصیع نباشد.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 6px 0; color: #24292f; : \">\u003Cstrong>اگر واژه‌های متناظر هم‌وزن باشند ولی پایان متفاوتی داشته باشند، چه آرایه‌ای شکل می‌گیرد؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n    \u003Cdiv>در صورتی که هماهنگی وزنی در سراسر دو عبارت برقرار باشد، آرایه موازنه شکل می‌گیرد. تفاوت اصلی آن با ترصیع، ضروری نبودن هماهنگی حروف پایانی است.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 6px 0; color: #24292f; : \">\u003Cstrong>آیا برای ایجاد ترصیع، واژه‌های دو عبارت باید هم‌معنا باشند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n    \u003Cdiv>خیر. ترصیع آرایه‌ای لفظی است و اساس آن هماهنگی آوایی واژه‌هاست. واژه‌های متناظر می‌توانند معنای متفاوت یا حتی متضاد داشته باشند. آنچه اهمیت دارد، تناسب وزن و حروف پایانی آن‌هاست.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 6px 0; color: #24292f; : \">\u003Cstrong>اگر فقط واژه‌های پایانی دو جمله هم‌آهنگ باشند، آیا می‌توان آن را ترصیع نامید؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n    \u003Cdiv>معمولاً خیر. چنین هماهنگی‌ای در نثر بیشتر به سجع مربوط است. برای تشخیص ترصیع باید واژه‌های دیگر دو بخش نیز به‌ترتیب بررسی شوند و هماهنگی لازم در سراسر ساختار وجود داشته باشد.\u003C\u002Fdiv>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n    ترصیع از آرایه‌های لفظی زبان فارسی است که با هماهنگی وزن و پایان آوایی واژه‌های متناظر، به سخن نظم و آهنگ می‌بخشد. مهم‌ترین راه شناسایی آن، مقایسه واژه‌به‌واژه دو عبارت یا مصراع است. تفاوت ترصیع با موازنه در هماهنگی حروف پایانی و تفاوت آن با سجع در گستردگی هماهنگی میان واژه‌هاست. با شناخت این ویژگی‌ها و تمرین روی نمونه‌های شعر و نثر، می‌توان آرایه ترصیع را دقیق‌تر تشخیص داد و نقش آن را در زیبایی موسیقایی ادبیات فارسی درک کرد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>",[209,210,211],"پایهٔ یازدهم","فارسی یازدهم","ترصیع",0,6,"2026-11-02 12:09:02","2026-11-02 12:11:46","سحر","شیرزاد","ترصیع-آرایهای-که-در-آن-اجزای-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-وزن-ساختار-و-آهنگ-با-یکدیگر-هماهنگ-باشند","کپسول آموزشی","1405\u002F08\u002F11","12:11 1405\u002F08\u002F11",{"tests":223,"papers":224,"files":225,"questions":226,"exams":227,"tutorials":228,"blogs":229},[],[],[],[],[],[],[230,239,247,255,263,271,280,288,296,304,312,320],{"id":231,"title":232,"cat":205,"pic":233,"up_date":234,"title_url":235,"url":236,"legacy_url":237,"cat_title":219,"update_jalali":238},22151,"متناقض‌نما: ترکیب یا بیانی که در ظاهر دو مفهوم ناسازگار را در کنار هم قرار می‌دهد اما معنای قابل‌قبولی دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FFs4GyQF4jNMAYrDKSKIz_200.png","2026-11-02 12:40:50","متناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22151\u002Fمتناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22151\u002Fمتناقضنما-ترکیب-یا-بیانی-که-در-ظاهر-دو-مفهوم-ناسازگار-را-در-کنار-هم-قرار-میدهد-اما-معنای-قابلقبولی-دارد","2 ساعت قبل",{"id":240,"title":241,"cat":205,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":219,"update_jalali":238},22150,"موقوف‌المعانی: دو یا چند بیت یا عبارت که معنای کامل آن‌ها به یکدیگر وابسته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FImF7LNCGxSPFze0RqDMg_200.png","2026-11-02 12:35:20","موقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22150\u002Fموقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22150\u002Fموقوفالمعانی-دو-یا-چند-بیت-یا-عبارت-که-معنای-کامل-آنها-به-یکدیگر-وابسته-است",{"id":248,"title":249,"cat":205,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":219,"update_jalali":238},22149,"اشتقاق: آوردن واژه‌هایی در سخن که از یک ریشهٔ مشترک ساخته شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4IypkGiLmFTxkpLaSgFc_200.png","2026-11-02 12:30:05","اشتقاق-آوردن-واژههایی-در-سخن-که-از-یک-ریشه-مشترک-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22149\u002Fاشتقاق-آوردن-واژههایی-در-سخن-که-از-یک-ریشه-مشترک-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22149\u002Fاشتقاق-آوردن-واژههایی-در-سخن-که-از-یک-ریشه-مشترک-ساخته-شدهاند",{"id":256,"title":257,"cat":205,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":219,"update_jalali":238},22148,"هم: آرایهٔ تکرار واژه یا عبارت یکسان در سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FThk4FQTdvIy8MGlYC3OU_200.png","2026-11-02 12:24:36","هم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22148\u002Fهم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22148\u002Fهم-آرایه-تکرار-واژه-یا-عبارت-یکسان-در-سخن",{"id":264,"title":265,"cat":205,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":219,"update_jalali":238},22147,"موازنه: هماهنگی دو عبارت یا مصراع از نظر ساختار دستوری و تعداد ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBdxdS65FrreCdhrcIRFb_200.png","2026-11-02 12:18:45","موازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22147\u002Fموازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22147\u002Fموازنه-هماهنگی-دو-عبارت-یا-مصراع-از-نظر-ساختار-دستوری-و-تعداد-ارکان",{"id":272,"title":273,"cat":205,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":219,"update_jalali":279},22145,"متقارب: نزدیک و هم‌گرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F3yzhJTxeVaCv5VUsLAiR_200.png","2026-11-02 12:05:19","متقارب-نزدیک-و-همگرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22145\u002Fمتقارب-نزدیک-و-همگرای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22145\u002Fمتقارب-نزدیک-و-همگرای","3 ساعت قبل",{"id":281,"title":282,"cat":205,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":219,"update_jalali":279},22144,"خطوات: جمع «خطوه» به معنای گام‌ها و قدم‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FT020ad5SVSZKeHV3N2Mx_200.png","2026-11-02 11:57:59","خطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22144\u002Fخطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22144\u002Fخطوات-جمع-خطوه-به-معنای-گامها-و-قدمها",{"id":289,"title":290,"cat":205,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":219,"update_jalali":279},22143,"روضه: باغ و گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrGtYyJf5sxXf8x1aaHbQ_200.png","2026-11-02 11:51:56","روضه-باغ-و-گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22143\u002Fروضه-باغ-و-گلزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22143\u002Fروضه-باغ-و-گلزار",{"id":297,"title":298,"cat":205,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":219,"update_jalali":279},22142,"فیروزه‌فام: به رنگ فیروزه و آبی آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPozJoIEgchWyGoDPdWOe_200.png","2026-11-02 11:45:12","فیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22142\u002Fفیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22142\u002Fفیروزهفام-به-رنگ-فیروزه-و-آبی-آسمانی",{"id":305,"title":306,"cat":205,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":219,"update_jalali":279},22141,"کبک: پرنده‌ای کوهستانی با ظاهر زیبا و راه‌رفتن موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEc7kTMhqRoEwk6jrE58e_200.png","2026-11-02 11:38:44","کبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22141\u002Fکبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22141\u002Fکبک-پرندهای-کوهستانی-با-ظاهر-زیبا-و-راهرفتن-موزون",{"id":313,"title":314,"cat":205,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":219,"update_jalali":279},22140,"زاغ: پرنده‌ای سیاه‌رنگ از خانوادهٔ کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXLLWQZrsLGDqsjivyglp_200.png","2026-11-02 11:31:14","زاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22140\u002Fزاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22140\u002Fزاغ-پرندهای-سیاهرنگ-از-خانواده-کلاغ",{"id":321,"title":322,"cat":205,"pic":323,"up_date":324,"title_url":325,"url":326,"legacy_url":327,"cat_title":219,"update_jalali":279},22139,"راغ: دامنهٔ سبز کوه یا مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpoKrbLzYNhPSRaAcDqUI_200.png","2026-11-02 11:24:34","راغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F22139\u002Fراغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F22139\u002Fراغ-دامنه-سبز-کوه-یا-مرغزار"]