[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-15003":3,"categoryMenus":30,"$f7ha3usxusc4z":221},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":20,"views":21,"subdate":22,"up_date":23,"first_name":24,"last_name":25,"avatar":12,"title_url":26,"cat_title":27,"subdate_jalali":28,"update_jalali":29},15003,2,4,0,140,"پول فلزی، ضرب سکه و اسکناس: شکل‌های رسمی پول برای آسان‌تر شدن دادوستد.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLFE0sGRHWO9BGxtkH274_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"پول فلزی، ضرب سکه و اسکناس: شکل‌های رسمی پول برای آسان‌تر شدن دادوستد\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">پول فلزی، ضرب سکه و اسکناس: شکل‌های رسمی پول برای آسان‌تر شدن دادوستد\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">آشنایی با پولِ فلزی و کاغذی و نقشی که در خرید و فروش روزمره دارند\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چکیده:\u003C\u002Fstrong> در گذشته، مردم کالاها را با یکدیگر عوض می‌کردند، ولی این کار دشوار بود. کمک‌ماه پول‌های فلزی مانند سکه‌های طلا و نقره ساخته شدند و بعد از آن، اسکناس‌ها هم به بازار آمدند. در این مقاله با \u003Cstrong>سه کلیدواژهٔ\u003C\u002Fstrong> «پول فلزی»، «ضرب سکه» و «اسکناس» آشنا می‌شویم و می‌بینیم که چطور این شکل‌های رسمی پول، دادوستد را برای همه آسان‌تر کرده‌اند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پول فلزی و ضرب سکه؛ از نخستین سکه‌ها تا امروز\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پولِ فلزی به سکه‌هایی گفته می‌شود که از جنس طلا، نقره، مس یا آلیاژهای دیگر ساخته می‌شوند. ضرب سکه یعنی ساخت این سکه‌ها در کارخانهٔ مخصوصی که به آن «ضرابخانه» می‌گویند. اولین سکه‌ها حدود دو هزار و پانصد سال پیش در سرزمین‌های باستانی مثل لیدیه (در ترکیهٔ امروزی) ساخته شدند. در ایران نیز سکه‌هایی از دوران هخامنشیان و ساسانیان پیدا شده است که روی آنها نقش پادشاهان یا نمادهای مذهبی دیده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>ضرب سکه کار ساده‌ای نیست. فلز را ابتدا در کوره‌های بسیار داغ ذوب می‌کنند، سپس آن را به شکل صفحه‌های گرد درمی‌آورند و با دستگاه‌های مخصوص، طرح و نوشته را روی آن می‌کوبند. به این ترتیب، سکه‌های یکشکل و یکوزن ساخته می‌شود تا مردم بتوانند به راحتی ارزش آنها را تشخیص بدهند. مثلاً سکهٔ طلا گران‌بهاتر از سکهٔ مس است، چون طلا کمیاب‌تر و باارزش‌تر است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>سکه‌ها معمولاً دو رو دارند: رویِ سکه (که به آن «رویِ خط» یا «چهره» می‌گویند) و پشتِ سکه. روی سکه معمولاً نام کشور، سال ضرب و یک تصویر خاص قرار دارد و پشت سکه هم عدد یا نماد دیگری حک می‌شود. برای نمونه، سکه‌های امروزی ایران روی آنها عبارت «جمهوری اسلامی ایران» و سال ضرب به عدد فارسی دیده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اسکناس؛ پول کاغذی که همه جا همراه ماست\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>اسکناس نوعی پولِ کاغذی است که دولت یا بانک مرکزی آن را چاپ می‌کند. برخلاف سکه، اسکناس وزن کمی دارد و به راحتی در جیب یا کیف جای می‌شود. جالب است بدانید که اسکناس از کاغذ معمولی ساخته نمی‌شود، بلکه از پنبه یا الیاف مخصوص استفاده می‌کنند تا در برابر پارگی و رطوبت مقاوم‌تر باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>روی اسکناس‌ها هم مثل سکه، نوشته‌ها و تصویرهایی وجود دارد. مثلاً اسکناس‌های ایران دارای تصویر امام خمینی (ره)، مناظر طبیعی یا بناهای تاریخی هستند. همچنین روی اسکناس، عدد ارزش آن به فارسی نوشته می‌شود تا خریدار و فروشنده به راحتی قیمت را تشخیص بدهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>امروزه پول‌های کاغذی و فلزی هر دو با هم استفاده می‌شوند. سکه‌ها بیشتر برای مبالغ کم و اسکناس‌ها برای مبالغ بیشتر به کار می‌روند. برای نمونه، شما با یک سکهٔ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۰۰۰\u003C\u002Fspan> تومانی می‌توانید یک بستنی بخرید، ولی برای خرید یک کتاب با اسکناسِ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۵۰۰۰۰\u003C\u002Fspan> تومانی پول را پرداخت می‌کنید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسهٔ سکه و اسکناس\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">سکه (پول فلزی)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اسکناس (پول کاغذی)\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جنس\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فلز (طلا، نقره، مس، نیکل)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پنبه یا الیاف ویژه\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وزن\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سنگین\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سبک\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دوام\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بسیار زیاد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کمتر (پاره می‌شود)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ارزش معمول\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مبالغ کم\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مبالغ زیاد\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پول در زندگی روزمرهٔ ما چه نقشی دارد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>هر روز وقتی به مدرسه می‌رویم یا با دوستان‌مان به خرید می‌رویم، با پول سروکار داریم. فرض کنید می‌خواهید یک مداد نو بخری. فروشنده می‌گوید قیمت آن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۰۰۰\u003C\u002Fspan> تومان است. شما یک سکهٔ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۰۰۰\u003C\u002Fspan> تومانی به او می‌دهید و مداد را می‌گیرید. این دادوستد بسیار ساده است، چون ارزش مداد با پول مشخص شده است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>پول به ما کمک می‌کند تا بدون نیاز به مبادلهٔ کالا با کالا، هر چیزی را که می‌خواهیم بخریم. همچنین با پس‌انداز کردن پول در قلک یا حساب بانکی، می‌توانیم برای خریدهای بزرگ‌تر مثل دوچرخه یا تبلت برنامه‌ریزی کنیم. بانک‌ها هم از همین سکه‌ها و اسکناس‌ها برای نگهداری پول مردم استفاده می‌کنند و به آنها سود می‌دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در خانه، وقتی پدر یا مادر برای خرید نان و میوه به مغازه می‌روند، از اسکناس و سکه استفاده می‌کنند. حتی وقتی با تلفن همراه خرید اینترنتی انجام می‌دهیم، در پشت صحنه همان پولِ رسمی (سکه و اسکناس) در حساب بانکی ما جابه‌جا می‌شود. بنابراین پولِ فلزی و کاغذی همچنان پایهٔ اصلی دادوستد در جامعه هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>نکتهٔ مهم:\u003C\u002Fstrong> اسکناس‌ها و سکه‌ها باید توسط دولت یا بانک مرکزی هر کشور ساخته و منتشر شوند تا جعل و کلاهبرداری پیش نیاید. اگر هر کسی می‌توانست پول بسازد، ارزش آن از بین می‌رفت و مردم نمی‌توانستند به آن اعتماد کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سه پرسش و پاسخ چالشی دربارهٔ پول\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پرسش ۱:\u003C\u002Fstrong> چرا نمی‌توانیم هر کاغذی را به جای اسکناس استفاده کنیم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> چون اسکناس توسط بانک مرکزی چاپ می‌شود و دارای نشانه‌های امنیتی مثل خط‌های ویژه، آب‌نما و شمارهٔ سریال است. اگر هر کاغذی را به عنوان پول قبول کنیم، هیچ کس نمی‌تواند تشخیص بدهد که واقعی است یا جعلی. همچنین کاغذ معمولی زود پاره و خراب می‌شود، ولی اسکناس از الیاف مقاوم ساخته می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پرسش ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا روی سکه‌ها تاریخ و نقش حک می‌کنند؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> حک کردن نقش و تاریخ روی سکه، دو کاربرد مهم دارد: اول اینکه نشان می‌دهد سکه از طرف دولت معتبر است و دوم اینکه ارزش آن را مشخص می‌کند. همچنین تاریخ ضرب به ما می‌گوید سکه در چه سالی ساخته شده است و گاهی سکه‌های قدیمی برای کلکسیونرها ارزش زیادی دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پرسش ۳:\u003C\u002Fstrong> اگر پولِ کاغذی و فلزی هر دو رسمی هستند، چرا بعضی کشورها سکه‌های بزرگ‌تر ندارند؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> هر کشور با توجه به ارزش پول خودش تصمیم می‌گیرد که چه سکه‌ها و اسکناس‌هایی داشته باشد. در کشورهایی که تورم زیاد است، سکه‌های بزرگ‌تر را هم ضرب می‌کنند. اما ساخت سکهٔ بزرگ وزنش زیاد است و حمل آن دشوار است، بنابراین بیشتر کشورها برای مبالغ بالا از اسکناس استفاده می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>پول فلزی و اسکناس، هر دو شکل‌های رسمی پول هستند که دادوستد را آسان می‌کنند. سکه‌ها با ضرب در ضرابخانه ساخته می‌شوند و دوام بالایی دارند، در حالی که اسکناس‌ها سبک‌تر هستند و برای مبالغ بزرگ‌تر به کار می‌روند. ما روزانه با این پول‌ها سروکار داریم؛ از خرید خوراکی گرفته تا پس‌انداز برای خواسته‌های بزرگ‌تر. بدون این شکل‌های رسمی پول، مبادلهٔ کالاها بسیار دشوار و وقت‌گیر می‌شد. پس سکه و اسکناس را ابزارهای ارزشمندی بدانیم که زندگی روزمره‌مان را روان‌تر می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17,18,19],"پایهٔ هفتم","مطالعات اجتماعی هفتم","پول فلزی","ضرب سکه","اسکناس",1,198,"2026-06-17 13:32:54","2026-08-31 09:42:43","سحر","شیرزاد","پول-فلزی-ضرب-سکه-و-اسکناس-شکلهای-رسمی-پول-برای-آسانتر-شدن-دادوستد","کپسول آموزشی","1405\u002F03\u002F27","9:42 1405\u002F06\u002F9",{"status":20,"data":31},[32,71,128,146,166],{"id":20,"title":33,"list_order":20,"items":34},"آشنایی",[35,40,44,48,55,59,63,67],{"id":36,"link":37,"type":38,"slug":12,"title":39},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":41,"link":42,"type":38,"slug":12,"title":43},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":45,"link":46,"type":38,"slug":12,"title":47},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":49,"link":50,"type":51,"slug":52,"handler":53,"title":54},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":56,"link":57,"type":38,"slug":12,"title":58},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":60,"link":61,"type":38,"slug":12,"title":62},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":64,"link":65,"type":38,"slug":12,"title":66},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":68,"link":69,"type":38,"slug":12,"title":70},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":72,"list_order":20,"items":73},"المپیادها",[74,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,120,124],{"id":6,"link":75,"type":38,"slug":12,"title":76},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":38,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":38,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":38,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":38,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":38,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":38,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":38,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":38,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":38,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":38,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":8,"link":118,"type":38,"slug":12,"title":119},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":121,"link":122,"type":38,"slug":12,"title":123},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":125,"link":126,"type":38,"slug":12,"title":127},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":20,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":38,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":51,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":51,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":20,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":38,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":38,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":38,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":38,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":36,"title":167,"list_order":36,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,203,207,211,215],{"id":170,"link":171,"type":51,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":51,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":51,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":51,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":51,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":38,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":200,"link":201,"type":38,"slug":12,"title":202},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":38,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":38,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":38,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":216,"link":217,"type":218,"slug":219,"title":220},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":222,"papers":223,"files":224,"questions":225,"exams":226,"tutorials":227,"blogs":228},[],[],[],[],[],[],[229,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310,318],{"id":230,"title":231,"cat":10,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":27,"update_jalali":237},14866,"حق و مسئولیت: برخورداری انسان از شایستگی‌های انسانی همراه با انجام وظیفه در برابر خود، دیگران، جامعه، محیط زندگی و خداوند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLFwAKTKcG71VqEQ4o8yC_200.png","2026-09-01 12:36:26","حق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14866\u002Fحق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14866\u002Fحق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","1405\u002F06\u002F10",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":27,"update_jalali":237},14867,"حقوق طبیعی انسان: حقوق بنیادینی مانند حیات، کرامت، آزادی و استفادهٔ درست از نعمت‌های الهی که به دلیل انسان بودن وجود دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fif5zIqwUSgIQqGLznNGa_200.png","2026-09-01 12:32:58","حقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14867\u002Fحقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14867\u002Fحقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":27,"update_jalali":237},14868,"حقوق اجتماعی: حقوقی که انسان در رابطه با خانواده، مدرسه، جامعه و کشور به دست می‌آورد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fb50U16q0SutR2NZWIlHN_200.png","2026-09-01 12:28:22","حقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14868\u002Fحقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14868\u002Fحقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":27,"update_jalali":237},14869,"تابعیت و قانون کشور: تعلق قانونی فرد به کشور و برخورداری از حقوق و وظایف بر پایهٔ قواعد رسمی آن کشور.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdG1205D3Ul1nUgBjJdIQ_200.png","2026-09-01 02:16:14","تابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14869\u002Fتابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14869\u002Fتابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":27,"update_jalali":237},14870,"هویت فردی و ملی: شناخت رسمی فرد از راه نام، نام خانوادگی، شناسنامه و تعلق به کشور.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1AeTKhoQ2556DKP3ftdI_200.png","2026-09-01 02:12:04","هویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14870\u002Fهویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14870\u002Fهویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":27,"update_jalali":237},14871,"حقوق خانوادگی: برخورداری فرزند از محبت، توجه، حمایت، مراقبت و زندگی خانوادگی سالم.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLV6ckVNb9K05bKdVeQqJ_200.png","2026-09-01 02:09:10","حقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14871\u002Fحقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14871\u002Fحقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":27,"update_jalali":237},14872,"حقوق پایهٔ زندگی: برخورداری از خوراک، پوشاک، مسکن، درمان، سلامت و امکانات ضروری زندگی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHuXkyJRP3jNBTN39rKcc_200.png","2026-09-01 02:05:57","حقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14872\u002Fحقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14872\u002Fحقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":27,"update_jalali":237},14873,"حق آموزش و شکوفایی استعداد: برخورداری فرد از یادگیری و فرصت رشد توانایی‌های خود برای زندگی فردی و اجتماعی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpKVdgF4a7jm03Yco7zBi_200.png","2026-09-01 02:03:10","حق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14873\u002Fحق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14873\u002Fحق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":27,"update_jalali":237},14874,"عدالت و احترام در مدرسه: برخورد برابر و منصفانه با دانش‌آموزان و دوری از تمسخر، تهدید، تبعیض و تنبیه بدنی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F26qWN6gdUOObtdwod6SR_200.png","2026-09-01 01:59:15","عدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14874\u002Fعدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14874\u002Fعدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":27,"update_jalali":237},14875,"حق بیان محترمانهٔ نظر: امکان مطرح کردن مؤدبانهٔ دیدگاه دربارهٔ مسائل درسی، آموزشی یا اجتماعی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FQGbdg6JobQlw2IvkjzL2_200.png","2026-09-01 01:55:54","حق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14875\u002Fحق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14875\u002Fحق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":27,"update_jalali":237},14876,"محیط زندگی سالم: محیطی پاک، ایمن و مناسب برای زندگی فرد و جامعه.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBDyGIW9gjFLeO4Q2vMRe_200.png","2026-09-01 01:51:19","محیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14876\u002Fمحیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14876\u002Fمحیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه",{"id":319,"title":320,"cat":10,"pic":321,"up_date":322,"title_url":323,"url":324,"legacy_url":325,"cat_title":27,"update_jalali":237},14877,"اموال عمومی: دارایی‌های متعلق به همهٔ مردم که باید برای استفادهٔ همگانی حفظ شوند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FhZ7xpswBpnu2X3VFwy1C_200.png","2026-09-01 01:49:04","اموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14877\u002Fاموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14877\u002Fاموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند"]