روش یادگیری: چگونه بهتر میآموزیم؟
کشف روش شخصی یادگیری برای تبدیل تجربههای روزمره به دانایی ماندگار
چکیده: هر دانشآموزی یک روش یادگیری مخصوص به خود دارد. در این مقاله با سه راهکار اصلی آشنا میشوید: ۱. یادگیری با دیدن، ۲. یادگیری با شنیدن و ۳. یادگیری با انجام دادن. همچنین میآموزید که چطور تجربههای سادهٔ روزانه را به دانشی پایدار تبدیل کنید.
سه سبک اصلی یادگیری در دانشآموزان
همهٔ ما از راههای گوناگون یاد میگیریم، اما معمولاً یک راه برایمان راحتتر و شیرینتر است. برخی با دیدن نقاشی، نمودار یا فیلم آموزشی بهتر مطلب را میفهمند. برخی دیگر با گوش دادن به توضیحات معلم یا خواندن بلندِ درس. دستهٔ سوم هم با دستورزی و آزمایش کردن. بیایید نگاهی به این سه سبک بیندازیم.
| سبک یادگیری | مثال در کلاس | مثال در خانه |
|---|---|---|
| دیدن (بصری) | نگاه کردن به نقشهٔ ایران در کتاب جغرافی | تماشای فیلم طرز تهیهٔ کیک و درست کردن همان مدل |
| شنیدن (شنیداری) | گوش دادن به توضیحات معلم دربارهٔ ساعت آفتابی | خواندن بلندِ شعر فارسی از روی کتاب و ضبط کردن آن |
| انجام دادن (حرکتی) | چیدن ظروف آزمایشگاه در ردیف درست | ساخت یک وسیلهٔ ساده مثل بادبادک با کاغذ و چوب |
تبدیل تجربه به دانایی: یک مثال روزمره
فرض کن بعد از ظهر جمعه با دوستت مشغول جمع کردن برگهای زرد پاییزی هستی. ناگهان متوجه میشوی که بعضی برگها روی درخت هنوز سبزند. اگر فقط از کنارشان رد شوی، هیچ چیز یاد نمیگیری. اما اگر این تجربه را به یک دانایی تبدیل کنی، چه میشود؟
چهار گام جادویی نیست، بلکه چهار گام ساده است:
گام یک مشاهده کن: «چرا بعضی برگها زودتر زرد شدند؟»
گام دو فکر کن و سؤال بپرس: «آیا درختانی که بیشتر آفتاب میگیرند، دیرتر برگشان زرد میشود؟»
گام سه پاسخ را پیدا کن: از پدرت بپرس یا در اینترنت (با کمک بزرگترها) جستجو کن.
گام چهار نتیجه را برای دوستت تعریف کن. با تعریف کردن، آن را هرگز فراموش نمیکنی.
گام یک مشاهده کن: «چرا بعضی برگها زودتر زرد شدند؟»
گام دو فکر کن و سؤال بپرس: «آیا درختانی که بیشتر آفتاب میگیرند، دیرتر برگشان زرد میشود؟»
گام سه پاسخ را پیدا کن: از پدرت بپرس یا در اینترنت (با کمک بزرگترها) جستجو کن.
گام چهار نتیجه را برای دوستت تعریف کن. با تعریف کردن، آن را هرگز فراموش نمیکنی.
سه سؤال چالشی دربارهٔ روش یادگیری
پرسش ۱: اگر روش یادگیری من با روش دوستم فرق کند، یعنی یکی از ما باهوشتر است؟
پاسخ: نه اصلاً! هوش یعنی توانایی حل مسئله، نه فقط یک روش یادگیری. ممکن است دوستت با گوش دادن بهتر یاد بگیرد و تو با دیدن فیلم. هر دو میتوانید نمرهٔ بیست بگیرید، فقط راهتان فرق دارد. مثل این است که یکی با قاشق سوپ بخورد و دیگری با چنگال؛ هر دو سیر میشوند.
پاسخ: نه اصلاً! هوش یعنی توانایی حل مسئله، نه فقط یک روش یادگیری. ممکن است دوستت با گوش دادن بهتر یاد بگیرد و تو با دیدن فیلم. هر دو میتوانید نمرهٔ بیست بگیرید، فقط راهتان فرق دارد. مثل این است که یکی با قاشق سوپ بخورد و دیگری با چنگال؛ هر دو سیر میشوند.
پرسش ۲: چرا بعضی درسها را با هر روشی که میخوانم، یادم نمیماند؟
پاسخ: شاید فقط یک روش را امتحان کردهای. مثلاً اگر برای یادگیری جدول ضرب فقط به آن نگاه کنی (روش بصری)، شاید خوب حفظ نشود. اما اگر آن را بلند بلند بخوانی (شنیداری) و بعد با ماژیک روی کاغذ بنویسی (انجام دادن)، سه روش را به کار گرفتهای. ترکیب روشها خیلی قدرتمند است.
پاسخ: شاید فقط یک روش را امتحان کردهای. مثلاً اگر برای یادگیری جدول ضرب فقط به آن نگاه کنی (روش بصری)، شاید خوب حفظ نشود. اما اگر آن را بلند بلند بخوانی (شنیداری) و بعد با ماژیک روی کاغذ بنویسی (انجام دادن)، سه روش را به کار گرفتهای. ترکیب روشها خیلی قدرتمند است.
پرسش ۳: آیا میشود روش یادگیری خود را عوض کنم؟
پاسخ: بله، کاملاً. تو میتوانی هر سه روش را تمرین کنی. یک هفته هنگام مطالعه، مطالب را با صدای بلند بخوان. هفتهٔ دیگر نقشه یا نقاشی بکش. هفتهٔ سوم با خمیر یا لِگو مدل بساز. بعد ببین کدام روش برای کدام درس بهتر جواب میدهد. خیلی از بچهها برای ریاضی روش انجام دادن و برای علوم روش دیدن را ترجیح میدهند.
پاسخ: بله، کاملاً. تو میتوانی هر سه روش را تمرین کنی. یک هفته هنگام مطالعه، مطالب را با صدای بلند بخوان. هفتهٔ دیگر نقشه یا نقاشی بکش. هفتهٔ سوم با خمیر یا لِگو مدل بساز. بعد ببین کدام روش برای کدام درس بهتر جواب میدهد. خیلی از بچهها برای ریاضی روش انجام دادن و برای علوم روش دیدن را ترجیح میدهند.
نکتهٔ پایانی
هر تجربهای، حتی شکست خوردن در یک مسئلهٔ ریاضی یا نریختن صحیح چای، میتواند به یک دانایی تبدیل شود، به شرطی که آن را بررسی کنی و از آن سؤال بپرسی. روش یادگیری تو مانند یک کلید شخصی است. برخی درها را با کلید دیدن باز میکنند، برخی با کلید شنیدن، برخی با دست ورزیدن. تو میتوانی هر سه کلید را داشته باشی. از فردا صبح، وقتی مشغول تکالیف یا بازی هستی، به این فکر کن: «الان چه روشی از یادگیری را به کار میبرم؟» این پرسش ساده، تو را به یک یادگیرندهٔ ماهر تبدیل میکند.
هر تجربهای، حتی شکست خوردن در یک مسئلهٔ ریاضی یا نریختن صحیح چای، میتواند به یک دانایی تبدیل شود، به شرطی که آن را بررسی کنی و از آن سؤال بپرسی. روش یادگیری تو مانند یک کلید شخصی است. برخی درها را با کلید دیدن باز میکنند، برخی با کلید شنیدن، برخی با دست ورزیدن. تو میتوانی هر سه کلید را داشته باشی. از فردا صبح، وقتی مشغول تکالیف یا بازی هستی، به این فکر کن: «الان چه روشی از یادگیری را به کار میبرم؟» این پرسش ساده، تو را به یک یادگیرندهٔ ماهر تبدیل میکند.